Balanchines ballet als puur genot van het bewegen

Dans..

Mirjam van der Linden

George Balanchine (1904-1983) en Het Nationale Ballet hebben een innigerelatie: met 28 choreografieën van deze Russisch-Amerikaanse grootmeesterop het repertoire is HNB hét Balanchine-bolwerk in Europa. In tweeprogramma's, Lines 1 en Lines 2, is de man die het klassieke ballet zo'nvolledig nieuwe draai gaf nu in het zonnetje gezet. Dat betekende veelreprises, maar ook een nieuwe aankoop, Square Dance, en - bijzonder alsaltijd - een optreden van Sofiane Sylve, de soliste die ook bij het NewYork City Ballet danst, het eigenlijke huis van 'mr. B.'.

Square Dance uit 1957 is een mooie aanwinst: het bevat alleBalanchine-kenmerken en geeft veertien dansers de kans om zowel technischals expressief te excelleren. Het is een showcase van klassiek ballet, maardan doordrongen van die 'typisch Amerikaanse' vitaliteit.

Balanchine gaf de academische dans snelheid en swing, felheid en flair.Maakte de bewegingen extremer, extraverter. Benen gaan hoog, lijnen zijnlang, het spitzenwerk is razendsnel. De dans vertelt geen sprookjes, maardraait om het pure genot van het bewegen en het bouwen van vormen enstructuren.

Een 'square dance' is van oorsprong een plattelandsdans waarbij de parenop afroep bepaalde figuren dansen. In Square Dance weven zes koppels in hetlichtblauw symmetrische patronen en omarmen als het ware het centrale paarin het wit, vertolkt door Igone de Jongh en Boris de Leeuw. Als in eenklassieke 'grand pas de deux' presenteren die los én samen het ene na hetandere hoogstandje. Eén met de barokmuziek van Vivaldi en Corelli, deenorme ruimte van Het Muziektheater vullend en beheersend alsof het nietsis.

Met name De Jongh lijkt volledig vrij, een openheid in expressie waarde rest van het ensemble nog wel wat van kan oppikken. Ze danst krachtig,maar ook sierlijk en frivool. Wat is deze dame in korte tijd grote sprongenvooruit gegaan! Ze laat zich niet klein krijgen, en heel toepasselijkeindigt ze triomfantelijk op de schouders van haar partner.

Ook Sofiane Sylve is zo'n danseres die staat als een huis. Ideaal voorBalanchine, die vrouwen adoreerde en in eigenlijk al zijn werk centraalstelde. 'Ballet is woman', is een van zijn befaamdste uitspraken in deze.

Samen met Dragos Mihalvea danst Sylve de korte Tsjaikovski-Pas de deux(1960), een eerbetoon aan de helden van het 19de-eeuwseromantisch-klassieke ballet, de choreograaf Petipa en de componistTsjaikovski. Compleet met hoge zweefsprongen voor hem, felle draaien voorhaar en een 'visduik' als in Petipa's Doornroosje, waarbij Sylve met haarhoofd richting vloer duikt om net op tijd te worden opgevangen.

Nog iets meer dan het vorige paar beheerst dit duo het materiaal,waardoor zij ermee kunnen spelen. Dit geeft net dat beetje extra plezieren brutaliteit - ze troeven niet alleen elkaar maar ook Balanchine af! -waardoor een museumstuk weer springlevend wordt.

Mirjam van der Linden

Meer over