Bacteriedoders maken niet minder ziek

Weer een illusie armer: ook antibacteri doekjes en schoonmaakmiddelen helpen niet, althans de gebruikers ervan worden er niet minder ziek door....

Miljarden dollars geven Amerikanen uit aan antibacteri producten, ingegeven door smetvrees. In talloze middelen worden stoffen gestopt die bacteriegroei moeten voorkomen.

Triclosan is de meest gebruikte bacteriedoder. Keukenproducten zijn favoriet, daar is de kans op voedselbesmetting het grootst. Maar ook in deodorants, douche-gels, schoonmaakdoekjes worden bacteriedodende stoffen gestopt, zelfs in kleuterspeelgoed.

Handzeep is veruit het meest verkochte antibacteri product. In driekwart van de vloeibare handzeep in de VS zit een bacterieremmende stof, en in eenderde van de zeepstukken. Een blik in de Nederlandse schappen geeft geen ander beeld.

Ook hier is er bijna geen vloeibare handzeep, of er zit wel triclosan in, inclusief aanprijzing op de verpakking over antibacteri werking, de suggestie wekkend dat gebruik extra bescherming geeft tegen ziektemakers. De Unicura-verpakking: 'Voor een gezonde en beschermde huid, tegen bacteri'

De afgelopen jaren is er in de wetenschappelijke literatuur veel geschreven over dit soort producten. Veel artikelen waarschuwen voor bacterieresistentie als die middeltjes thuis massaal worden gebruikt. Een schrikbeeld dat weliswaar in het laboratorium is aangetoond maar (nog) niet in de echte wereld.

Er is geen wetenschappelijk bewijs dat routinematig gebruik van desinfectantia thuis zinvol is, schreef de Gezondheidsraad in 2001 in een rapport, inspelend op de toen net ingezette hype van 'desinfectantia in consumentenproducten'.

Het deze maand gepubliceerde Amerikaanse onderzoek in de Annals is uniek. Het werd uitgevoerd door artsen van de Columbia University in New York. 238 Huishoudens van in totaal 1178 personen in Manhattan, met minimaal kind en een voornamelijk Hispanic-achtergrond, waren er bij betrokken.

De ene helft kreeg antibacteri producten: onder meer een reinigingsmiddel, een vloeibare handzeep en een waspoeder met daarin bacteriedodende stoffen. Een tweede groep kreeg, eveneens gratis, vergelijkbare producten, zonder bacteriedodende stoffen zoals triclosan of een zogeheten quaternaire ammoniumverbinding.

Aan geen van beide groepen werd verteld welke producten ze maandelijks thuisbezorgd kregen. Op de verpakking stond dat ook niet. Wel werd ze gezegd hoe en hoe vaak die schoonmaakmiddelen moesten worden gebruikt.

De huishoudens zijn een klein jaar gevolgd. Ze werden elke week gebeld, en nog eens maandelijks bezocht om eventuele ziektebeelden te inventariseren. De aandacht richtte zich onder meer op misselijkheid, overgeven, koorts en verkoudheidsverschijnselen zoals hoest en een droge keel. De enquurs wisten niet tot welke groep de ondervraagden behoorden.

Verkoudheden en loopneuzen kwamen het meest voor. De onderzoekers konden geen statistisch significante verschillen ontdekken tussen beide groepen. In beide kwamen evenveel luchtweginfecties, verkoudheden en griepgevallen voor, blijkt uit het universitair onderzoek. Conclusie van de onderzoekers: 'Het gebruik van antibacteri huishoudelijke producten leidt bij gezonde mensen niet tot minder, vaak virale infecties.'

Precies, zegt de Amerikaanse vereniging voor zeepfabrikanten SDA in een reactie op het artikel: 'Antibacteri producten doen waar ze voor zijn gemaakt, het doden van bacterien dat doen ze goed. Die onderzoekers hebben alleen gekeken naar ziekteverschijnselen die worden veroorzaakt door virussen. Dus waar hebben ze het over.'

Procter & Gamble, dat sinds vier jaar met het afwasmiddel Dreft Extra Hygi op de markt is geen overweldig goed lopend product wijst hierop.

'Zoiets is moeilijk te meten. Hygi is een complex geheel van diverse variabelen. Dat er niets is gevonden, wil dus niet zeggen dat die producten niet werken, of wel bacteridoden.'

De meeste huis-, tuin-en keukenaandoeningen worden door virussen veroorzaakt, klopt. Maar het zijn de zeepfabrikanten die gezondheidswinst claimen door het gebruik van antibacteri producten thuis aan te prijzen. En die winst viraal of bacterieel wat maakt het uit is een stap te ver, die is er niet, blijkt uit het onderzoek van Columbia University.

Of zoals de Gezondheidsraad in 2001 schreef: 'Regelmatig handen wassen, het aanrecht schoon en droog houden, rauw en gekookt voedsel gescheiden houden, en de kans op een infectie thuis is gering. Desinfectie zal in de meeste gevallen nauwelijks bijdragen aan vermindering van dat risico.'

Meer over