Baby's plukken

De akkers bulken van de blote hummeltjes. Illustrator Tammo Schuringa zocht een kaartenverzameling bij elkaar en constateerde: kool is een prima groente om de boel te bedotten.

Zouden er ergens, hier of elders in Europa, nog ouders zijn die hun kinderen voorhouden dat baby's uit de kool komen - uit de witte de meisjes en de bleekneusjes, uit de rode de jongetjes met meer blos op de wangen en de roodharigen? Volgens opvoedkundige instituten is er geen enkele reden voor geheimzinnigheid als kleuters met de vraag komen waar de kindjes eigenlijk vandaan komen. Zeg gerust dat ze in mama's buik hebben gezeten. Je kunt het best al over een zaadje en een eitje hebben die bij elkaar komen. En wie durft, brengt al een piempie en een sneetje ter sprake. Daar krijgen ze niks van, die wijsneusjes. Als ze het niet snappen, komen ze er zelf wel weer op terug.

Er waren veel varianten om de nieuwsgierige dreumessen om de tuin te leiden. Kinderen kwamen uit bloemen, waterbronnen, grote stenen of bomen - aan de wilgen in de Volenwijck ten noorden van 't IJ in Amsterdam hingen ze zelfs 'in trossen'. Ze waren te koop in winkels. Het bekendst was nog de ooievaar die kindjes als kikkertjes opvist uit het water, ze aflevert en voor vertrek mama nog even in de benen prikt, zodat ze nog een tijdje het bed moet houden.

De kool was lang een blijvertje, in veel windstreken. In een boek uit de lage landen uit 1644, met de intrigerende titel Klucht-Hoofdige Snorrepijpen I, wordt er al naar verwezen: 'Ick heb daer een Kint helpen halen uytte kool, hier tot onse An.' Volgens het Meertens Instituut, dat onderzoek doet naar Nederlandse taal en cultuur, lag de oorsprong van het volksverhaal waarschijnlijk in Frankrijk. Maar de zedige uitleg is ook aangetroffen in België, Duitsland, Ierland en Spanje, waar er zelfs een recept naar is genoemd: kool gevuld met gehakt heet er Niños envueltos en repollo, kinderen gewikkeld in kool.

Het gros van de kaartenverzameling die illustrator Tammo Schuringa voor deze pagina's van vooral Franse websites plukte, dateert nog uit de periode van 1900 tot 1930. De kool domineert. De akkers bulken van de blote baby's. Dit zijn graines de choux, zaadjes van de kool. De kaarten waren waarschijnlijk bedoeld als grap: wij, volwassenen onder mekaar, weten natuurlijk wel beter.

Een sluitende verklaring waarom juist de kool een hoofdrol heeft gespeeld, is er niet. Kool is wel een prima groente om de boel te bedotten. Tussen al die bladerlagen kan zich makkelijk een hummeltje verstoppen. Wie wil, kan er ook symboliek in zien: het omhullend blad als de baarmoeder. Dan hebben de ouders van nu het met hun piempies en sneetjes toch een stuk makkelijker.

undefined

Meer over