Azmai's fantastische toernooi in Strumica

Het zou overdreven zijn om te stellen dat de populairste speler van het circuit Europees kampioen is geworden. Zoerab Azmaiparasjvili, een 43-jarige Georgische klerenkast, beweegt zich ongemakkelijk door de schaakwereld....

Gert Ligerink

Die affaire speelde zich af in 1995 toen Azmai, zoals zijn naam voor het gemak altijd wordt afgekort, plotseling een grote sprong op de wereldranglijst maakte. Dat gebeurt vaker, maar bij Azmai was het niemand opgevallen dat hij uitzonderlijke prestaties had verricht. Toch bleek dat wel degelijk het geval. Navraag bij de ratingcommissie leerde dat Azmai vijftig Elopunten had verdiend door in het Macedonische Strumica een viermans matchtoernooi te winnen met de reusachtige score van 16 punten uit achttien partijen.

Velen vonden dit een resultaat dat te mooi was om waar te zijn. Azmai had niet tegen de plaatselijke bakker en slager gespeeld, maar sterke grootmeesters als Kurajica en Rasjkovsky met 5-1 en 6-0 afgedroogd. Hoe hij zo had huisgehouden kon helaas niet worden gecontroleerd want het toernooi had buiten Macedonië geen publiciteit gekregen en partijnotaties waren niet beschikbaar.

Toen in de internationale vakpers vraagtekens bij de opvallende prestatie werden gezet, sloeg Azmai terug. Hij zond een brief naar het New in Chess waarin hij zich beklaagde over de verdachtmakingen. Om te bewijzen dat hij geen fantoomtoernooi had gewonnen sloot hij een diskette in met alle gespeelde partijen.

Hoewel lang niet iedereen overtuigd was, werd het Strumica-dossier na publicatie van deze brief gesloten. De FIDE stelde geen nader onderzoek in. Helaas voor Azmai is de twijfel gebleven en heeft hij om die reden nooit de invitaties ontvangen die hij op grond van zijn hoge rating mocht verwachten.

Denk overigens niet te licht over de kracht van de nieuwe Europese kampioen. Azmai is misschien geen briljante maar wel een zeer sterke, onverzettelijke speler die zelden verliest en altijd op zijn post is als een goede gelegenheid zich voordoet. In Istanbul speelde hij geen partijen die hij met een gouden randje in zijn cv kan opnemen maar zijn techniek was als altijd onberispelijk:

Zie diagram 1

Malakov - Azmaiparasjvili na 38 ... Kc6-c5. Zwart heeft een pion meer maar na de volgende zet blijken de technische problemen groot.

39. c2-c3!

Want nu heeft de zwarte loper geen goed veld. Na 39 ... Le5 komt 40. Td5+ en na 39 ... Lg1 40. Td1 heeft wit alle ontsnappingsvelden onder controle.

39 ... Te8xe4+ 40. Ke2-f3 Te4xg4!

Dankzij dit kwaliteitsoffer kan zwart op winst blijven spelen.

41. Kf3xg4 Ld4xf6 42. Td3-f3 Lf6-e5 43. Tf3xf7 a7-a5 44. Kg4-g5

Het kost veel tijd om zo de zwarte g-pion te elimineren maar er is niets beters. Na 44. Tf8 Lxc3 45. Tc8+ Kb4 46. Tc6 Ld6 47. Txg6 Ka3 is wit te laat.

44 ... Le5xc3 45. Kg5xg6 Kc5-b4 46. Tf7-c7 Lc3-d4 47. Tc7-c2 Ld4-c3 48. Kg6-f5 Kb4-c4!

Zo wordt de witte koning op afstand gehouden.

49. Kf5-e4 b5-b4 50. Tc2-c1 a5-a4 51. Tc1-b1 b4-b3 52. a2xb3+ a4xb3 53. Ke4-e3 b3-b2 54. Ke3-e2 b6-b5

Zie diagram 2

55. Tb1-h1

Op de in ere herstelde topsite World Chess Rating wijst Sergei Sjipov op een geestig detail. Na 55. Kd1 Kd3! zou het pat zijn als wit zijn toren op b1 zou kunnen laten verdwijnen.

55 ... b5-b4 56. Th1-f1 Lc3-g7 57. Ke2-d2 Kc4-b3 58. Kd2-d3 Lg7-h6

Wit geeft op.

Hoe sterk Azmai ook speelde in Istanbul, na afloop van het toernooi zal hij één man bijzonder hartelijk de hand hebben gedrukt. De voorsprong van een half punt die hij op de slotdag met succes verdedigde, dankte hij aan Loek van Wely die in de voorlaatste ronde ijzer met handen probeerde te breken in een verwoede poging de top van het klassement te bereiken:

Van Wely - AzmaiparasjviliIstanbul 2003

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 c7-c6 3. Pg1-f3 Pg8-f6 4. e2-e3 Lc8-g4 5. h2-h3 Lg4xf3 6. Dd1xf3 e7-e6 7. Pb1-c3 Pb8-d7 8. Lc1-d2 Lf8-b4 9. Lf1-d3 0-0 10. a2-a3 Lb4-d6 11. 0-0 Tf8-e8 12. Tf1-e1 e6-e5 13. c4xd5 c6xd5 14. Ld3-b5 e5-e4 15. Df3-f5 g7-g6 16. Df5-g5 Kg8-g7

De opening is geen succes geweest voor wit. Zwart staat bijzonder comfortabel.

17. f2-f4 a7-a6 18. Lb5-e2 Ta8-c8 19. Dg5-h4 b7-b5 20. g2-g4 Pd7-b6 21. g4-g5 Pf6-g8 22. Le2-g4 Tc8-c7 23. Te1-e2 f7-f5 24. g5xf6ep+ Dd8xf6 25. Dh4-g3 Pg8-e7 26. Te2-g2 Pb6-c4 27. Ld2-e1 Kg7-h8 28. h3-h4 h7-h5 29. Lg4-h3 Df6-f7 30. Pc3-d1 Te8-g8 31. Ta1-c1 Pe7-f5 32. Dg3-f2 Df7-e8 33. Lh3xf5 g6xf5 34. Tg2-g5

Zie diagram 3

Inmiddels heeft wit veel terrein heroverd want de toren op g5 is onaantastbaar. Na 34 ... Le7 wint wit materiaal met 35. b3 en ook na de volgende verrassende zet hoeft wit zich geen zorgen te maken.

34 ... Pc4-e5!? 35. d4xe5

Vooral niet 35. Txc7? Pf3+ 36. Kg1 Lxc7 en zwart wint.

35 ... Tc7xc1 36. Df2-d2

Herovert het tijdelijk verloren materiaal.

36 ... Tc1xd1 37. Dd2xd1 Ld6-e7 38. Dd1xd5

Natuurlijk offert wit de kwaliteit. Na 38. Txg8+? Dxg8+ 39. Kh2 Dg4 zou zwart nagenoeg gewonnen staan. Ook 38. e6 was overigens alleszins het overwegen waard.

38 ... Le7xg5 39. h4xg5 Tg8-g6 40. Le1-c3 De8-e6 41. Dd5-d1 Kh8-g8 42. Dd1xh5

Wit heeft twee pionnen voor de kwaliteit en zwarts koning zal voortdurend bescherming nodig hebben. Toch lijkt mij dat het evenwicht niet verbroken is.

42 ... Tg6-g7 43. Dh5-d1 Tg7-d7 44. Lc3-d4 Td7-c7 45. Kg1-f2 Kg8-g7 46. Ld4-c3 Tc7-c8 47. Dd1-d4 Kg7-g6 48. Kf2-g3 Tc8-c7 49. Dd4-d1 Tc7-d7 50. Lc3-d4 De6-c4 51. Kg3-f2 Dc4-c6 52. Dd1-b3 Td7-d8 53. e5-e6 Td8-e8 54. e6-e7 Dc6-d7 55. Ld4-f6 Te8-c8 56. Kf2-e2 a6-a5 57. Lf6-d4 a5-a4 58. Db3-b4 Tc8-e8 59. Ld4-f6 Dd7-d3+

Daarmee heeft zwart alle problemen opgelost. Wit moet genoegen nemen met eeuwig schaak.

Zie diagram 4

60. Ke2-f2 Dd3-c2+ 61. Kf2-e1 Dc2-b1+ 62. Ke1-f2 Db1-c2+ 63. Kf2-g3??

Zelfmoord. Na 63. Ke1 zou remise gegeven kunnen worden.

63 ... Dc2-e2 64. Lf6-d4 De2-f3+ 65. Kg3-h2 Df3-f2+ 66. Kh2-h3

Ook na 66. Kh1 Kh5 valt zwarts konings beslissend binnen.

66 ... Kg6-h5! 67. g5-g6

Of 67. Dxb5 Df3+ 68. Kh2 Kg4 69. Dxe8 Df2+ 70. Kh1 Kg3 en mat.

67 ... Te8-c8! 68. Ld4-c3 Df2xe3+ 69. Kh3-g2 De3-e2+ 70. Kg2-g1 Kh5-g4 71. Db4-d4 Kg4-f3 72. Dd4-d2 De2xd2 73. Lc3xd2 e4-e3

En wit staakte de hopeloze strijd bij de 86ste zet.

Meer over