Bellen metJeroen Visser

Azië-correspondent over de scholierenprotesten in Hongkong: ‘Intimidatie is een sleutelbegrip geworden’

De demonstraties in Hongkong intensiveren. Maandag hebben ook de scholieren zich erin gemengd: ze staken. We bellen met Oost- en Zuidoost-Azië correspondent Jeroen Visser over de laatste ontwikkelingen in Hongkong.

Scholieren tijdens de staking in Hongkon maandag. Beeld AP

Dit weekend waren er weer harde confrontaties in Hongkong. Het lijkt erop dat het geweld toeneemt. Klopt dat?

‘Ja en nee. Er is altijd geweld geweest. Het valt me wel op dat de intensiteit daarvan toeneemt. Dat is vooral het geval bij een kleine, radicale groep demonstranten die openlijk de confrontatie met de politie zoekt. Zo werden er dit weekend molotovcocktails over een politiebarrière gegooid. Het weekend daarvoor viel een grote groep demonstranten op straat agenten aan. Met ijzeren staven sloegen ze erop los.’

Haken er om die reden ook demonstranten af?

‘Nee, dat idee heb ik niet. Dat geweld is echt vooral iets van die radicale groep. De grote massa protesteert gewoon legaal en vreedzaam tijdens de aangekondigde demonstratiemomenten in de weekenden. Tweeënhalve week geleden waren er meer dan een miljoen mensen op de been. Daar was ik bij en dan zie je dat de energie er zeker nog is. Dat was heel indrukwekkend.’

De uitrusting van onze correspondent tijdens de verslaglegging in Hongkong.Beeld Jeroen Visser

We lezen steeds dat er Chinese militairen aan de grens zijn. Is er een kans dat die gaan binnenvallen?

‘Ik denk niet dat dat gebeurt. China heeft inderdaad anti-oproertroepen naar Shenzen gestuurd, een Chinese stad vlak over de grens van het vasteland, nabij Hongkong. Die zijn daar aan het oefenen. Ook op andere manieren proberen ze te intimideren. Bedrijven zijn onder druk gezet, er zijn dreigementen geuit. Maar de stap om echt militairen naar Hongkong te sturen is wel heel groot. Dat zou op allerlei vlakken hele grote gevolgen hebben, onder andere economisch en politiek. Maar je kunt het nooit echt uitsluiten.’

En vandaag staken dus de scholieren?

‘Ja, er is opgeroepen de eerste dag na de vakantie actie te voeren. Heel veel scholieren geven daar vandaag gehoor aan. Leerlingen versperden bijvoorbeeld de weg voor het schoolgebouw, zodat het personeel niet naar binnen kon. Maar je zag ook dat de politie er heel snel bij was. Die vroeg de identiteitsbewijzen aan alle scholieren. De boodschap van de politie is in die zin duidelijk: wij zitten erbovenop. Dat werkt intimiderend.

‘Intimidatie is sowieso wel een sleutelbegrip geworden. In die zin was afgelopen vrijdag ook belangrijk. Toen is er een flink aantal activisten en democratisch gekozen raadsleden gearresteerd. Ik belde vrijdagochtend nog met raadslid Jeremy Tam. Twee uur na ons gesprek is hij gearresteerd. Waarom? De aanklacht is niet altijd even duidelijk. Vaak gaat het om ‘aanzetten tot onrust’. Ik denk niet dat een aanklacht in de rechtbank uiteindelijk standhoudt. Maar het gaat allemaal om intimidatie.’

Ga je nog terug naar Hongkong binnenkort?

‘Dat weet ik nog niet. De volgende keer gaat Leen Vervaeke misschien weer, de China-correspondent. Het is ingewikkeld. Je ziet ook een soort Hongkong-moeheid in de media ontstaan. Truc is dan om te blijven zoeken naar nieuwe invalshoeken.’

Meer lezen over de protesten in Hongkong:

De protestbeweging in Hongkong heeft geleerd van de vorige, de Paraplurevolte van 2014. Geen onderlinge conflicten, elkaar corrigeren, en geen duidelijke leiders. ‘Dat er nu geen leider is, is een probleem voor de overheid.’

Wie beelden van de massademonstraties van de laatste weken ziet, zou denken dat heel Hongkong in verzet is tegen een regering die te weinig strijdt tegen de oprukkende Chinese invloed. Toch is er ook een grote groep Hongkongers die niets moet hebben van de protesten. ‘Ze zijn te ver gegaan.’

De Chinese regering heeft deze zomer een voorstel van het stadsbestuur van Hongkong afgewezen om een controversiële uitleveringswet te schrappen. Het bericht van persbureau Reuters bevestigt de veelgehoorde aanname dat de autoriteiten in Beijing een beslissende stem uitoefenen op hoe Hongkong reageert op de protesten.

Meer over