Awacs beveiligen ook WK voetbal

Bomen moeten wijken voor de Awacs van de NAVO, die opstijgen van het Duitse Geilenkirchen. Vier vragen over het nut van deze vliegtuigen en de zin van bomen kappen....

Bos ter grootte van twaalf voetbalvelden, zo’n zes hectare, moet wijken voor de Awacs. Wat doen deze toestellen en hebben ze nog nut?

De NAVO begon in 1982 vanuit het Duitse Geilenkirchen te vliegen met de Awacs (Airborne warning and control station) om laagvliegende toestellen van het Warschaupact tijdig te ontdekken. Een Awacs bestrijkt met zijn schotelvormige radar, die elke tien seconden roteert, een gebied ter grootte van acht keer Nederland. De zeventien omgebouwde Boeing 707’s kunnen vliegtuigen tot op 520 kilometer ontdekken.

Sinds de val van de Sovjet-Unie hebben de Awacs een bredere taak. Behalve voor luchtbewaking en ondersteuning van gevechtsoperaties, worden ze gebruikt voor verkenningen en beveiliging van evenementen als het WK voetbal deze zomer in Duitsland.

Waarom moeten de bomen eigenlijk worden gekapt?

De Awacs-basis in Geilenkirchen klaagt al sinds de jaren negentig, dat de bomengroei ten westen van de start- en landingsbaan het vliegverkeer belemmert. Volgens de NAVO, gesteund door de ministeries van VROM en Defensie, is een obstakelvrije vliegroute dringend nodig. Hiertoe zouden in twintig hectare van de Schinveldse bossen, die in totaal 380 hectare beslaan, bomen moeten worden gekapt of afgezaagd. De Raad van State keurde in december alleen het afzagen toe, tot op een meter boven de grond, in een strook van zes hectare. Volgens bewoners en actiegroepen zal de geluidsoverlast van de Awacs-toestellen nu nog groter worden. Ook zou het gebied straks ecologisch waardeloos zijn.

Zijn er geen alternatieven voor het kappen?

Volgens de gemeente Onderbanken en de actievoerders is het probleem opgelost als de landingsbaan naar het oosten wordt verlengd met driehonderd meter. Volgens de NAVO is dit te kostbaar. Ook zou zo het probleem naar de Duitsers verplaatst worden. Al in de jaren zeventig stelde Nederland verlenging voor, maar vergeefs. Defensie erkende in 2001 dat als de baan toen was verlengd, de boomkap nu niet aan de orde zou zijn.

Verplaatsing van de Awacs-vloot naar een andere basis is ook geen optie voor de NAVO vanwege de hoge kosten.

Bewoners en actiegroepen protesteren al jaren tegen de geluidsoverlast van de Awacs. Zijn ze inmiddels niet veel te oud?

De toestellen worden sinds 1998 ingrijpend gemoderniseerd. Als dit in 2008 is afgerond, kunnen ze nog zeker tot 2020 mee. Een probleem vormen wel de oude, luidruchtige motoren. Frankrijk en Groot-Brittannie beschikken over modernere vliegtuigen die zijn voorzien van geluidsarme motoren. Een studie midden jaren negentig wees uit dat het vervangen van de motoren door stille versies zeker een miljard dollar kost. Weinig NAVO-landen waren toen bereid zo diep in de buidel te tasten. In 2003 zei staatssecretaris Van der Knaap van Defensie dat mogelijk in 2004 een besluit zou vallen over vervanging van de motoren. Dat is nog niet genomen.

Meer over