Autoliefhebber kan de gevolgen van oorlog in Oekraïne gaan merken, want Rusland is een belangrijke producent van palladium

Tekorten in olie, gas en graan zijn niet de enige dreigende problemen voor de wereldmarkt. Rusland produceert bijna de helft van het palladium wereldwijd, belangrijk voor de auto-industrie. De markten vrezen dat de toevoer gaat stokken door de oorlog in Oekraïne.

Serena Frijters
null Beeld -
Beeld -

Palladium is een edelmetaal dat lijkt op platina en wordt veel gebruikt in de auto-industrie. Rusland is een belangrijke speler op deze markt. Al sinds 2019 is palladium duurder dan goud, en mogelijk lopen de prijzen nog verder op. Wat kunnen de gevolgen zijn voor de autoliefhebber?

Edelmetalen zoals goud, zilver en platina worden voor uiteenlopende doeleinden gebruikt. Bij palladium is dat anders, het zit bijna alleen in auto’s. Hoewel het metaal incidenteel wordt gebruikt voor sieraden, is verreweg het meeste opgegraven palladium (84 procent) bestemd voor de auto-industrie. Het metaal is een essentieel onderdeel van de verplichte katalysator, die schadelijke uitstoot omzet in water, koolstofdioxide en stikstof.

De toenemende vraag naar palladium is volgens analisten van Bloomberg deels te wijten aan het sjoemeldieselschandaal van Volkswagen. In 2015 bleek dat de fabrikant oneerlijk was geweest over testresultaten over de uitstoot. Sindsdien is een verschuiving gaande in met name Europa van dieselauto’s naar benzine-auto’s. Terwijl voor de katalysator van dieselauto’s vooral platina wordt gebruikt, zit er in de katalysatoren van benzine-auto’s vooral palladium. De hoge benzineprijs is dus niet de enige zorg voor autorijders, ook nieuwe auto’s kunnen duurder of slechter leverbaar worden.

Dit kan wel een opsteker zijn voor de vraag naar volledig elektrische auto’s, want daar zit geen katalysator in. Voor hybride modellen, die steeds meer verkocht worden, is wel palladium nodig.

Vorig jaar werden in Nederland bijna 3.400 katalysatoren uit auto’s gestolen, een recordaantal volgens het Landelijk Informatiecentrum Voertuigcriminaliteit (LIV). Vooral eigenaren van een Toyota Prius zijn vaak het slachtoffer. Criminelen kunnen door de dure grondstoffen de katalysator voor 50 tot 100 euro per stuk verkopen, schrijft verzekeraar Univé. ‘Vaak wordt de auto op een krik gezet, de uitlaat wordt doorgezaagd en zo is de klus in een paar minuten geklaard.’

Prijs snel gestegen

Hoewel tot nu toe geen sancties zijn uitgevaardigd op de import van palladium, en Poetin de export ervan nog toestaat, wordt palladium door de onzekere situatie wel steeds duurder. In een maand tijd steeg de prijs met ruim 20 procent. Veel uitwijkmogelijkheden zijn er namelijk niet. Rusland en Zuid-Afrika hebben samen vrijwel de volledige palladiummarkt in handen. Wereldwijd wordt jaarlijks zo’n 200 duizend kilo geproduceerd, waarvan driekwart in deze twee landen, berekende United States Geological Survey, een wetenschappelijk bureau van de Amerikaanse overheid.

In 2021 leverde Zuid-Afrika voor het eerst sinds jaren meer palladium dan Rusland, vanwege overstromingen in twee Siberische mijnen. Het edelmetaal wordt vooral gewonnen als bijproduct in koper- en nikkelmijnen. Nu steeds meer landen, waaronder China, strengere milieuregels voor auto’s instellen, stijgen de prijzen snel. Tien jaar geleden was goud nog ruim twee keer zo duur als palladium, maar inmiddels is palladium goud in waarde voorbijgestreefd. Voor goud wordt nu zo’n 55 duizend euro per kilo betaald, de palladiumprijs schommelt rond de 80 duizend euro. Sommige autofabrikanten willen daarom overstappen op het veel goedkopere platina, dat kost nu minder dan 30 duizend euro per kilo. Platina komt vrijwel allemaal uit Zuid-Afrika, van deze markt heeft Rusland slechts 10 procent in handen. Maar volgens het Britse bedrijf Johnson Matthey, dat veel katalysatoren maakt, is dat niet mogelijk op korte termijn. Katalysatoren met platina in benzine-auto’s functioneren minder goed dan die met palladium.

Palladium, het nieuwe witte goud, zal dus voorlopig nodig blijven in benzine- en hybride auto’s. Om minder afhankelijk te worden van Rusland is van het gas afgaan alleen niet genoeg, ook de benzine-auto inruilen voor een elektrische kan daaraan bijdragen.

Meer over