Auto's die zich uit het verkeer losmaken

Lange tijd was amateurisme een artistiek credo in de videokunst. Mooie scenes waren verdacht en goede montage taboe . Gelukkig komt daarin verandering....

Nonlinear Editing in De Paviljoens in Almere illustreert dat mooi aan de hand van vier video-installaties. Stuk voor stuk bewijzen de kunstenaars dat ze kundig zijn, en dat je je daarvoor niet hoeft te schamen.

Zo filmde de Israëlische Yael Bartana (1970) vanaf een viaduct een snelweg. Niets bijzonders op het eerste gezicht, maar door middel van montage gebeurt er iets vreemds. Doordat verschillende tijdopnamen over elkaar vloeien, lijkt het alsof zich steeds schimmen van de auto's uit het voortrazende verkeer losmaken.

Dit levert een intrigerend beeld op, maar bovendien werden de opnames gemaakt tijdens Memorial Day, de dag waarop de slachtoffers worden herdacht, die zijn gevallen sinds de stichting van de staat Israël. Dat geeft Trembling Time een metaforische lading.

Gewoonlijk wordt video geprojecteerd vanuit een vaststaande projector op een vaststaand wit vlak: een muur of scherm. Jasper van den Brink (1968) laat echter de projectie parallel lopen met de getoonde beweging. In de video Pole Vaulters komt een polsstokspringer recht op je af sprinten. Hij plant zijn stok vlak voor je voeten neer en lanceert zichzelf. Doordat het beeld via een draaiend spiegeltje wordt geprojecteerd, vliegt de springer letterlijk over de bezoeker heen. Een weergaloze ervaring. De toeschouwer staat op een onmogelijke plek, recht onder de lat.

Waar positie en perspectief van de bezoeker bij Van den Brink bevrijdend werken, ervaar je Close als claustrofobisch. Bij deze videoinstallatie van Julião Sarmento (Portugal, 1948) en Atom Egoyan (Egypte, 1960) sta je met je rug tegen de muur en met je neus pal tegen het enorme projectiescherm.

Hierdoor krijgen de beelden als vanzelf groteske vertekeningen die het weerzinwekkende verhaal over het afhakken van konijnenpootjes bijna misselijkmakend versterken. Woord, beeld en de benauwde ruimte zorgen voor een intimiderende intimiteit die je niet in de kouwe kleren gaat zitten.

De verworvenheden van de digitale beeldverwerking worden op een verbluffende wijze getoond door Joes Koppers (1976) en Susann Lekås (Zweden, 1973). In hun video-installatie Optionaltime speel je als nietsvermoedende toeschouwer een figurantenrol. Behalve de vier video-installaties is er nog een nieuw werk te zien, twee mooie lichtbakken van Nicky Zwaan (1971) die zij speciaal voor deze tentoonstelling maakte.

Nonlinear Editing is de eerste tentoonstelling van de nieuwe directeur van De Paviljoens, Macha Roesink. Wanneer de expositie als intentieverklaring wordt opgevatn, dan staat ons nog veel moois te wachten en steekt de jonge stad oude cultuursteden naar de kroon.

Meer over