nieuws

Australië stopt na jaren omstreden opvang asielzoekers in Papoea-Nieuw-Guinea

Na jarenlang kritiek van mensenrechtenorganisaties en de VN stopt Australië met de opvang van asielzoekers in Papoea-Nieuw-Guinea. Migranten die illegaal per boot Australië proberen te bereiken, worden voortaan alleen ondergebracht in de eilandstaat Nauru in de Stille Oceaan.

Kinderen lopen langs het opvangkamp voor asielzoekers op het eiland Manus in Papoea-Nieuw-Guinea.
 Beeld Jonas Gratzer / Getty
Kinderen lopen langs het opvangkamp voor asielzoekers op het eiland Manus in Papoea-Nieuw-Guinea.Beeld Jonas Gratzer / Getty

De Australische minister van Binnenlandse Zaken Karen Andrews, die de beëindiging van de ‘Papoea-Nieuw-Guinea’-route woensdag bekendmaakte, waarschuwde tegelijk dat aan het strenge asielbeleid niets is veranderd. Australië gebruikt beide landen al jaren om asielzoekers, die over zee Australië proberen binnen te komen, onder te brengen.

‘Het strenge beleid van Australië om de grenzen te beschermen, inclusief de regionale opvang, is niet veranderd’, verzekerde Andrews. Zij probeerde te voorkomen dat asielzoekers het besluit zien als een erkenning dat Australië fout zat met de opvang in het omstreden kamp op het eiland Manus in Papoea-Nieuw-Guinea. Andrews: ‘Iedereen die Australië illegaal per boot probeert binnen te komen, wordt teruggestuurd of wordt naar Nauru gebracht.’ Dit eiland bevindt zich op zo’n vierduizend kilometer van Australië.

Australië besloot het contract met Papoea-Nieuw-Guinea, dat al sinds 2013 meewerkte aan het Australische beleid, na december niet te verlengen. Ook de regering van het buurland wilde ervan af. De 124 asielzoekers kunnen worden overgebracht naar Nauru als zij dit willen of ze kunnen zich vestigen in Papoea-Nieuw-Guinea. Dit land heeft toegezegd dat zij in aanmerking kunnen komen voor het staatsburgerschap. Ook krijgen de asielzoekers, onder wie Iraniërs en Afghanen, financiële steun en kunnen ze hun families laten overkomen. ‘Een stap in de goede richting’, zo noemde Amnesty het akkoord tussen beide landen.

Hoofdpijndossier

Met het besluit is Australië af van een hoofdpijndossier. Op het hoogtepunt van de omstreden opvang verbleven er meer dan dertienhonderd asielzoekers in het kamp. Het werd in 2017 officieel gesloten. Sindsdien verblijven de asielzoekers onder andere in de hoofdstad Port Moresby. Een deel werd overgebracht naar de VS nadat de regering-Obama zich bereid had getoond hen op te nemen.

Mensenrechtenorganisaties bekritiseerden jarenlang de slechte omstandigheden in Manus en het vastzetten van de asielzoekers. De Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen van de VN verweet de Australische regering dat het zich met de opvang op Manus onttrok aan haar internationale verplichtingen om asielzoekers te helpen.

Maar Andrews wilde daar woensdag niets van weten. Volgens haar was het strenge Australische asielbeleid om op afstand vluchtelingen op te vangen ‘een succes’. Ze verweet de toenmalige Labor-regering van premier Kevin Rudd, die in 2013 noodgedwongen de opvangdeal sloot met Papoea-Nieuw-Guinea, in de jaren daarvoor een slecht en slap beleid te hebben gevoerd. ‘Onder Labor kwamen ruim vijftigduizend mensen illegaal naar Australië in meer dan 820 boten’, twitterde de liberale minister. ‘Zeker 1.200 stierven op zee.’

Deal Nauru

De beëindiging van de opvang op Papoea-Nieuw-Guinea werd al voorzien toen Australië in september een nieuw contract sloot met Nauru. Hier verblijven nog 108 vluchtelingen, de meesten al acht jaar. Mensenrechten- en vluchtelingenorganisaties bekritiseerden toen het akkoord met de eilandstaat om de ‘regionale verwerkingscapaciteit’ op Nauru nog jaren voort te zetten.

‘Dit betekent het voortduren van het lijden, het voortduren van het gescheiden blijven van families, het voortduren van de onzekerheid en het voortduren van de schaamte van Australië’, twitterde directeur Jana Favero van het Asylum Seeker Resource Centre (ASRC). Volgens de organisatie moet Australië de asielzoekers een ‘veilig huis’ aanbieden.

Maar Andrews verwierp dit. ‘Iedereen die illegaal per boot aankomt, heeft nul kans op vestiging in Australië’, benadrukte de minister. ‘Iedereen die een illegale zeereis naar Australië onderneemt, wordt teruggestuurd of naar Nauru gebracht. Ze zullen zich nooit in Australië kunnen vestigen.’

Amnesty vindt dat de asielzoekers die sinds 2013 in Papoea-Nieuw-Guinea en op Nauru verblijven, naar Nieuw-Zeeland moeten worden overgebracht. Dit land heeft aangeboden ze op te nemen. ‘De tijd is aangebroken voor de Australische regering om voorgoed een einde te maken aan hun lijden’, aldus Amnesty.

Meer over