NieuwsMyanmar

Aung San Suu Kyi geeft teken van leven na coup, roep om hernieuwde sancties tegen Myanmar

Ruim een dag na haar arrestatie door het leger van Myanmar heeft regeringsleider Aung San Suu Kyi via haar partij een teken van leven gegeven. Volgens een woordvoerder is ze ‘in goede gezondheid’. De VS en andere landen hebben de legerleiding opgeroepen haar vrij te laten en de democratie te herstellen, op straffe van hernieuwde sancties.

Legervoertuigen domineren het straatbeeld in Mandalay, de op een na grootste stad in Myanmar.  Beeld REUTERS
Legervoertuigen domineren het straatbeeld in Mandalay, de op een na grootste stad in Myanmar.Beeld REUTERS

Suu Kyi zit opgesloten op een niet nader bekend gemaakte locatie, vermoedelijk in haar woning. Het Verenigd Koninkrijk eist dat een al eerdere gepland telefoongesprek met Suu Kyi later deze week doorgaat om duidelijkheid te krijgen over haar veiligheid. Londen overweegt ook sancties.

‘Samen met onze regionale en wereldwijde partners ijveren we voor het herstel van de democratie in Myanmar, en zullen we diegenen die de democratische transitie in het land hebben teruggedraaid, ter verantwoording roepen’, aldus de Amerikaanse president Joe Biden in een verklaring.

Ook de VN oordeelden hard over de machtsgreep. De EU, Australië, India en Japan waren kritisch en riepen op de gevangenen vrij te laten. Minister Sigrid Kaag van Buitenlandse Handel zei dat Nederland nieuwe EU-sancties tegen het leger zal bepleiten, bijvoorbeeld maatregelen die gericht zijn tegen specifieke legerleiders en aan het leger verbonden bedrijven. ‘Dat is hun machtsbasis. Daarmee wordt heel makkelijk geld verdiend.’

In de hoofdstad Naypyidaw en de grootste stad Yangon waren dinsdag meer soldaten op straat te zien dan normaal. Het leger bewaakte ook het appartementencomplex in de hoofdstad waar parlementariërs wonen, waardoor leden van Suu Kyi’s partij Nationale Liga voor Democratie (NLD) tot dinsdagavond onder huisarrest werden gehouden.

Fraude

Het leger greep maandag de macht door Suu Kyi en ruim twintig andere politici, journalisten en activisten gevangen te zetten. Een deel van hen is inmiddels weer vrijgelaten. De eerste minister van de regio Sagaing, Myint Naing, zei tegen de BBC dat hij was vastgehouden op een slaapzaal en goed was behandeld. ‘Ik maak me zorgen om het land. We hoopten op het beste maar het slechtste is gebeurd’, zei hij.

De militairen claimen dat bij de parlementsverkiezingen van afgelopen november grootscheepse fraude is gepleegd. De NLD zou gesprekken hierover hebben ‘geweigerd’ en optreden van het leger noodzakelijk hebben gemaakt. Bewijs hiervoor ontbreekt. Suu Kyi’s NLD won bij de verkiezingen 396 van de 476 zetels, het nieuwe parlement zou maandag voor het eerst bijeenkomen.

Volgens de militairen is de machtsgreep legaal omdat de grondwet toestaat dat het leger ingrijpt in een ‘noodsituatie’. Het leger kondigde een noodtoestand van één jaar af. Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch noemde de betreffende clausule in de grondwet eerder ‘een garantie voor een coup’.

Het Yangon Jeugdnetwerk, een van de grootste activistische groepen van het land, riep op tot ‘burgerlijke ongehoorzaamheid’. Dinsdag sloegen inwoners van de belangrijkste stad Yangon bij wijze van protest op potten en en pannen.

China

Dinsdag hield de VN-Veiligheidsraad spoedberaad over de situatie in Myanmar, maar ondanks een oproep van de speciale VN-gezant voor Myanmar Christine Schraner Burgener ‘een helder signaal’ te geven kwam het niet tot een gezamenlijke verklaring, laat staan veroordeling. Rusland en China hadden ‘meer tijd nodig’. China, de grootste handelspartner van Myanmar, heeft de machtsgreep niet veroordeeld. In een verklaring riep Beijing de ‘partijen’ op de grondwet te respecteren, hetgeen is te interpreteren als steun voor het leger. Zo kan de crisis in Myanmar bijdragen aan de toch al omvangrijke geopolitieke strijd tussen China en de VS. China staat op goede voet met de legerleiding en onderhoudt relaties met Suu Kyi.

Het nieuwe regime heeft 24 ministers ontslagen en elf nieuwe benoemd. Legerleider Min Aung Hlaing, de nieuwe machthebber, heeft beloofd om op termijn ‘vrije en eerlijke’ verkiezingen te organiseren. Dinsdag zei hij dat de actie van het leger ‘onvermijdelijk’ was.

Met de machtsgreep komt een einde aan een korte periode van voorzichtige democratisering. In 2015 maakte het leger na vijftig jaar militaire dictatuur plaats voor een burgerregering. De eerste vrije verkiezingen werden toen ook ruim gewonnen door de partij van Suu Kyi. De voormalige oppositieleider zat tijdens de militaire dictatuur 15 jaar in huisarrest en kreeg in 1991 mede vanwege haar vreedzame verzet de Nobelprijs voor de Vrede.

Analyse Myanmar lijkt met de coup terug bij af. De militaire dictatuur maakte plaats voor een prille democratie, en die maakt maandag weer plaats voor een nieuwe militaire dictatuur.

Meer over