Assad of IS? Die keuze is na vrijdag snel gemaakt

Frankrijk heeft zondagavond meteen teruggeslagen voor het bloedbad in Parijs. Franse gevechtsvliegtuigen vielen een commandopost, een munitiedepot en een trainingscentrum van de terreurgroep Islamitische Staat (IS) aan bij Raqqa. Tien vliegtuigen deden aan de aanval mee.

Obama (links) en Poetin (rechts) zaterdag op de G20 in Antalya. Beeld afp
Obama (links) en Poetin (rechts) zaterdag op de G20 in Antalya.Beeld afp

Op een bijeenkomst van de G20 in Turkije beloofde president Obama dat ook de VS de strijd tegen IS zullen opvoeren. Obama overlegde een half uur met de Russische president Poetin.

Er werden geen mededelingen gedaan over de inhoud van het gesprek, maar Moskou ziet de aanslagen in Parijs als een bewijs dat Rusland gelijk heeft: de strijd tegen IS heeft de hoogste prioriteit. Daarom moet het Westen zijn bezwaren opzij zetten en samen met Rusland en het bewind van de Syrische president Assad tegen de terreurgroep optrekken.

Rusland begon eind september met luchtaanvallen om de druk op het Syrische bewind te verlichten. Volgens Moskou waren de bombardementen gericht tegen IS en Al Nusra, het filiaal van Al Qaida in Syrië, maar volgens het Westen ging het Moskou er in eerste instantie om Assad in het zadel te houden: vooral de gematigde rebellengroeperingen bleken het doelwit.

37 miljoen oliegeld

De Europese leiders drongen er dit weekeinde bij Rusland op aan zich te concentreren op de strijd tegen IS in plaats van de door de VS en de Golfstaten gesteunde rebellen te bombarderen. Het is niet uitgesloten dat het Kremlin de campagne tegen IS inderdaad opvoert. Uiteindelijk is ook Rusland eind vorige maand het slachtoffer geworden van een terreuraanslag door sympathisanten van IS in de Sinaï.

Maar het blijft de vraag of de door Moskou gewenste coördinatie van de luchtaanvallen van de grond zal komen: de Verenigde Staten zijn bang dat die samenwerking zal worden uitgelegd als steun voor het regime in Damascus.

De VS hadden de campagne tegen IS al vóór de aanslagen in Parijs opgevoerd, onder meer met een drone-aanval op Jihadi John, de beruchte beul van IS. Amerikaanse gevechtsvliegtuigen effenden ook de weg voor het offensief van Koerdische en yezidi-strijders die afgelopen weekeinde de Iraakse stad Sinjar op IS heroverden. Als gevolg van het Koerdische offensief is de directe verbinding tussen het Syrische en het Iraakse deel van het door de IS uitgeroepen 'kalifaat' afgesneden.

Sinds eind vorige maand zijn de VS bovendien bezig met luchtaanvallen om de olievelden die IS in handen heeft in het gebied langs de grens met Irak uit te schakelen. Volgens het Amerikaanse ministerie van Defensie haalt IS per maand naar schatting 37 miljoen euro binnen met de verkoop van olie.

Obama en Poetin in onderling overleg op de G20-top. Beeld anp
Obama en Poetin in onderling overleg op de G20-top.Beeld anp

Assad of IS

De aanslagen in Parijs droegen dit weekeinde bij tot een doorbraak bij het overleg in Wenen over een vreedzame oplossing van het Syrische conflict. Rusland, de VS, Iran, Turkije en een reeks andere landen werden het daar eens over een ambitieus plan voor een politieke regeling. Dat komt erop neer dat de Syrische regering en de gematigde oppositie in januari volgend jaar onderhandelingen beginnen die over een half jaar moeten uitmonden in de vorming van een tijdelijke regering van nationale eenheid. Over anderhalf jaar moeten dan 'vrije en eerlijke' verkiezingen worden gehouden.

Het akkoord betekent dat de VS en Turkije er niet langer op staan dat Assad op korte termijn het veld ruimt. Vandaar ook dat de reacties vanuit Damascus tamelijk positief waren. Een vooraanstaand Syrisch parlementslid, Omar Ossi, noemde het plan een 'overwinning voor de Syrische diplomatie'.

Het voornaamste manco van het Weense akkoord is dat de hoofdrolspelers in het conflict, de regering én de rebellengroepen, niet aan het overleg meededen. Het is dan ook nog maar de vraag of zij aan het plan zullen meewerken. Als de oppositie al oren heeft naar onderhandelingen met Assad, is het nog onduidelijk wie er mee mag doen. Afgesproken is dat Jordanië een lijst gaat opstellen van 'legitieme' groeperingen.

Wat het bewind-Assad betreft wordt dat een heel kort lijstje. Zeker is in ieder geval dat IS en Al Nusra de wapens niet zullen neerleggen. Dat betekent dat de strijd doorgaat en de westerse landen uiteindelijk mogelijk maar twee keuzes over hebben: Assad of IS. Die keuze is na Parijs snel gemaakt.

Amerkaanse president Barack Obama en de Turkse president Recep Tayyip Erdogan tijdens een minuut stilte op de bijeenkomst van de G20 in Turkije. Beeld anp
Amerkaanse president Barack Obama en de Turkse president Recep Tayyip Erdogan tijdens een minuut stilte op de bijeenkomst van de G20 in Turkije.Beeld anp
Meer over