Column

Assad is hoofdoorzaak van vluchtelingenprobleem

Ja, humanitaire steun in Syrië zal ons geld kosten. Maar dat doet het opzetten van tentenkampen op de Nijmeegse heide ook.

De Syrische president Bashar al-Assad. Beeld EPA
De Syrische president Bashar al-Assad.Beeld EPA

Afgaande op de Algemene Beschouwingen is de staat van het land er één van grote verdeeldheid. Geert Wilders las de namen van gemeenten met asielzoekerscentra voor als waren het gesneuvelde landgenoten. De rest van de Kamer trakteerde de verantwoordelijke 'stoere wethouders' op een klaterend applaus.

Achter deze verdeeldheid gaat echter een brede, zij het onuitgesproken, overeenstemming schuil. Want of het nu is uit afschuw over de beelden van verdronken kinderen, of uit angst voor jihadi's met bomvesten, vrijwel alle Nederlanders zien de vluchtelingenstroom graag opdrogen.

Wat is daarvoor nodig? Een Syrische vluchteling verwoordde het onlangs bondig: 'Een einde aan de vatenbommen'. Want voor alles zijn het deze primitieve explosieven, die Assad afwerpt boven steden in handen van de oppositie, waarvoor de burgers vluchten. Niet IS, maar Assad is daarmee de hoofdoorzaak van het vluchtelingenprobleem.

Want hoe gruwelijk en bedreigend de islamitische extremisten ook zijn, in de eerste helft van dit jaar maakte het leger van Bashar al Assad zeven keer meer slachtoffers. Van de 17 miljoen Syriërs zijn er sinds 2012 tussen de 250 en 300 duizend gedood. Vier miljoen zijn het land ontvlucht en zeven miljoen zijn op drift in eigen land en dreigen de grens over te steken. Waar IS van de mediagenieke gruwelijkheden is, is Assad van de grote getallen.

Onlangs bepleitten de VN-ambassadeur van Bosnië Sacirbey en de VN-gezant van de Syrische oppositie Ghadbian het instellen van een no-flyzone. Deze zal Syrië aanzienlijk veiliger maken. Het zal Assad dwingen zijn strijd aan de frontlijn uit te vechten, niet daarachter. Sacirbey memoreert hoe in 1995 het instellen van een no-flyzone de Servische leider Milosevic naar de onderhandelingstafel dwong, en uiteindelijk van het politieke toneel.

IS verliest de aanwas van wanhopige jongemannen die door Assads bommen familieleden en haard verloren. Met humanitaire steun kan er in Syrië weer iets ontstaan dat op een menswaardig leven lijkt. En ja, dat zal ons geld kosten. Maar dat doet het opzetten van tentenkampen op de Nijmeegse heide ook.

Een no-flyzone boven Syrië is geen nieuw idee. In 2013 schoot Rusland het al eens af in de VN-Veiligheidsraad. De Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov riep destijds Amerika op zich te richten op een vredesconferentie en niet op de rode lijn die Obama had getrokken voor het gebruik van chemische wapens. Volgens Lavrov sowieso een onwaarschijnlijk scenario: 'De Syrische autoriteiten zijn niet in het nauw gedreven. Waarom zouden zij dan chemische wapens inzetten?' Nog geen drie maanden later doodde het sarin-gas in een oostelijke buitenwijk van Damascus 1.429 mensen, onder wie 426 kinderen.

Een maand geleden betoogde ik hier dat de grenzen van het isolationisme zijn bereikt. Hoe verleidelijk ook, na de op zijn best gemengde ervaringen in Afghanistan en Irak, wegkijken is geen optie meer nu het probleem met honderdduizenden tegelijk onze grenzen overtrekt. CDA-leider Buma bepleit veiligheidszones in Syrië. Met de vluchtelingenstroom groeit de politieke steun hiervoor. Onlangs meldde vicepremier Asscher: 'Mensen slaan massaal op de vlucht. Dan moet je je verantwoordelijkheid nemen.'

Vooralsnog strekt die verantwoordelijkheid niet verder dan de overweging om onze F16's ook in Syrië op IS af te sturen. Hoe zinvol ook, daar zal Assad geen chemische of vatenbom minder om gooien. Het zal dan ook op zijn best marginaal bijdragen aan het verminderen van de vluchtelingenstroom.

De koninklijke weg naar een no-flyzone is geplaveid met een volkenrechtelijk mandaat. Marjolein Wijninckx, programmaleider Syrië van vredesorganisatie PAX, wees op de basis hiervoor (O&D, 27 augustus). Resolutie 2139 van de Veiligheidsraad eist dat aanvallen op burgers direct stoppen. In maart heeft de Veiligheidsraad het gebruik van chloorgas verboden, op straffe van militair ingrijpen.

Of de Veiligheidsraad voet bij stuk houdt, is twijfelachtig. Rusland is de laatste twee jaar zeker niet toegeeflijker geworden naar het Westen. Dat mag ons ditmaal niet tegenhouden. Een Rusland dat onbewogen is door het Syrische leed en stiekem in zijn vuistje lacht om de ontwrichting van Europa bezoedelt de naam van de Veiligheidsraad. De VS en Europa rest dan niets anders dan te kiezen voor de veiligheid van de Syrische, en daarmee ook de eigen, bevolking.

Meer over