ASIELZOEKERS

RIK D'HONDT (27) parkeerde zijn lichtblauwe Opel Kadett in de buurt van Flanders Expo in Sint-Denijs-Westrum bij Gent. Hij begaf zich in het nog kale loofbos achter de hallen en klom in een boom....

Dergelijke tragische voorvallen halen zelden de krant. Maar de dood van D'hondt, een bebaarde man met een zachtmoedig en wat dromerig gezicht, stond in België op alle voorpagina's. Want hij was niet zomaar iemand - ook al was hij geen Bekende Vlaming of een door wroeging verteerde misdadiger.

D'hondt was om een andere reden groot nieuws. Hij was namelijk de directeur van een asielzoekerscentrum in het kustplaatsje De Haan. Vorige week maandag verdween hij spoorloos nadat hij enkele asielzoekers uit de voormalige Sovjet-Unie in Oostende op de trein naar Brussel had gezet. De directeur vond dat ze in zijn centrum niet te handhaven waren nadat ze een Somaliër hadden afgetuigd.

De uren en dagen daarop volgde een weinig verheffend schouwspel, waaruit bleek dat xenofobie in België gemakkelijk de kop opsteekt. Dat de rijkswacht direct een grootscheepse zoektocht op touw zette is nog te verklaren - met de aantekening dat zo'n massale inzet na de eerste melding van een verdwijning in dit land bepaald geen automatisme is; er zijn ouders van vermiste kinderen die erover kunnen meepraten. Maar ook de hoogste gezagsdragers verklaarden onmiddellijk dat 'met het ergste' rekening moest worden gehouden. Het mediacircus rukte uit naar De Haan, in de verwachting de schaduwzijden van zo'n asielzoekerscentrum te kunnen registreren.

Als de groenteboer op de hoek onverwacht de kuierlatten nam, zouden weinigen zich daarover druk maken, afgezien van familie en vrienden en als het een beetje meezit ook de politie. Maar een directeur van een asielzoekerscentrum? Dan moet er toch meer aan de hand zijn, zeker? Dat de Russen zich volgens afspraak keurig hadden gemeld bij het Rode Kruis in Brussel was in alle opwinding bijzaak. Pas toen één van hen later kon worden achterhaald - 'nee hoor, D'hondt leefde nog toen we vertrokken' - begon de energie zich te richten op de hoofdzaak: het vinden van de directeur.

Het bontst had Ivo Catrysse het gemaakt, fietsenhandelaar in De Haan, maar ook burgemeester. Dat was te verwachten. Hij had zich vorige zomer al tot het uiterste verzet tegen de komst van asielzoekers in het vakantiehuis Familia. Ze zouden de reputatie van zijn gemeente maar besmeuren. Toen enkele weken geleden Bosniërs uit het centrum werden betrapt op diefstal, trompetterde hij dat hij het wel voorspeld had.

Ook na de verdwijning van D'hondt liet hij zich niet onbetuigd. Tegen De Standaard somde hij 'een waslijst criminele feiten' op. 'Er is een winkeldiefstal in de Delhaize-supermarkt geweest. Ze lopen vaak in groepjes van twee of meer op straat en gaan niet uit de weg voor auto's of fietsers, of blijven in de ingang van een winkel staan zodat de mensen er nauwelijks door kunnen. Of ze kijken door de vensters van een restaurant.' Catrysse weet van geen ophouden. 'Er is een kleine betoging geweest omdat ze niet tevreden waren met de groenten die ze voorgeschoteld kregen. Ze wilden tomaten. In dit seizoen! Bovendien kun je ze op de parking van het centrum zien bellen met hun gsm. Dat zal toch niet met hun tante zijn.'

En zo ratelde hij zichzelf het hakblok op. Want toen scouts zaterdag de Kadett van D'hondt ontdekten, en speurhonden vervolgens diens lichaam aan de boom, vormde Catrysse een gemakkelijk doelwit. 'Schandalig', beoordeelden alle media het optreden van de rijwielhersteller. De minister van Binnenlandse Zaken sprak over 'lijkenpikkerij'.

Maar het was moddergooien met boter op het hoofd. Dat er te weinig is ondernomen om verdachtmakingen de kop in te drukken, dat gevoelens uit de onderbuik de afgelopen dagen de stemming konden bepalen rond de verdwijning van D'hondt, is een verwijt dat alle betrokkenen treft. Pijnlijk duidelijk werd dat de golf van compassie met asielzoekers na de dood van Sémira Adamu - de jonge Nigeriaanse die stikte toen rijkswachters haar verzet tegen uitzetting smoorden in een kussentje - goeddeels is weggeëbd.

Statistisch onderzoek wees vorige maand nog uit dat de gemiddelde Belg niet erg gastvrij is. Een kwart voelt zich onveilig in de nabijheid van etnische minderheden. Het extreem-rechtse Vlaams Blok scoort lekker in de peilingen - 15 procent inmiddels. Zelfs heel wat Franstalige Brusselaars overwegen op Filip de Winter en de zijnen te stemmen omdat ze zich onveilig voelen en een vreemde in eigen stad.

Waarom D'hondt voor de dood koos, is niet bekend. Dinsdag verscheen een open brief van zijn familie in de Vlaamse kranten, waarin een verband met zijn functie wordt geopperd. Enig bewijs daarvoor ontbreekt. De directeur moet het gevoel hebben gehad dat hij zijn idealen in Familia niet kon verwezenlijken: 'Het is aan weinigen gegeven de consequenties van hun levenskeuze zo radicaal door te voeren op het ogenblik dat vaststaat dat zij in hun doel niet kunnen slagen.'

Vast staat dat het D'hondt niet gemakkelijk is gemaakt. De familie schrijft: 'Wij geloven dat het werk dat Rik deed voor de asielzoekers goed was, in weerwil van alle negatieve heisa die rond het centrum door ''bange blanke mannen'' is gecreëerd.' Zonder twijfel hadden de nabestaanden hierbij Ivo Catrysse voor ogen. Maar ze zijn er nu ook achter dat er ook buiten De Haan veel bange blanke Belgen wonen.

Meer over