ARROGANT ?

Een prominent CDA-lid zou tijdens de gloriedagen van zijn partij eens hebben gezegd: 'We run this country'. Ook de PvdA straalt zo'n zelfgenoegzame en arrogante houding uit, vindt D66-leider De Graaf....

Peter de Greef

Jaap van der Doef, oud-PvdA-Kamerlid, in NRC Handelsblad van 8 maart 1986 over zijn CDA-collega Van Iersel: 'Joost van Iersel, en hij lijkt mij zeer representatief voor het CDA van nu, zei mij een paar weken geleden eens in een twistgesprek dat ik iets dreigde over het hoofd te zien, namelijk zoals hij het formuleerde ''we run this country''. Het CDA bestuurt dit land, en anderen mogen soms meedoen.'

Wim van der Camp, zat in 1986 net in de Tweede Kamer toen de uitspraak van fractiegenoot Van Iersel wereldkundig werd: 'Als mijn geheugen mij niet in de steek laat, was het tijdens een fractievergadering dat Joost zijn uitspraak deed. Dat ging op zijn gebruikelijke Bourgondische manier, daar stak absoluut geen arrogantie achter. Joost hield gewoon erg van dergelijke uitspraken. . .'

Ennëus Heerma, de overleden oud-leider van het CDA, in 1993: 'De uitspraak ''We run this country'' van Joost van Iersel vond ik vreselijk, zelfs als het als grap was bedoeld. Openbaar bestuur is een serieuze zaak. Daar moet je niet frivool mee omgaan.'

Van der Camp: 'Later is de uitspraak van Van Iersel te pas en te onpas gebruikt, om de arrogantie van de macht van het CDA aan te tonen. Als je al die uitspraken mocht geloven zouden wij o-zo-machtbelust zijn. Iets dat absoluut niet waar was, daar werd bij het oude CDA goed opgelet. Maar men wilde met het CDA afrekenen en gebruikte daar Joost z'n uitspraak voor.'

Joost van Iersel, de man van de in politieke kringen legendarische uitspraak: 'Het was in 1986, in Japan. De tijd van de maakbaarheid van de samenleving, hét PvdA-gedachtegoed, liep op z'n eind. In een gesprek met de PvdA'er Van der Doef heb ik toen gezegd: je kunt ook te veel willen in een maatschappij. Om dat te onderstrepen heb ik een uitspraak van een gouverneur van de Britse koningin in Schotland geciteerd, een Tory van vóór Thatcher. Die man zei: het verschil tussen de Tories en Labour is, dat we just run this country. Wat hij zei was: de ontwikkeling in de samenleving wordt bepaald door grondbewegingen. En wat wij als Tories proberen te doen, is die grondbeweging bijsturen. En dat, zei ik tegen Van der Doef, dát is precies wat het CDA doet: bijsturen. Niet de maakbaarheid van de samenleving, maar bijsturen. Die hele uitspraak is later totaal uit z'n verband gerukt. Het ging helemaal niet om macht!'

Van der Camp: 'Ik begrijp best dat D66-leider Thom de Graaf zoekt naar profileringspunten en daarom de macht van de PvdA aanvalt. In mijn waarneming laat de PvdA zien hoe snel je door macht gecorrumpeerd kan worden; hoe snel het gevoel voor realiteitszin kan afnemen. Ze zijn in die partij volledig overtuigd van de absolute macht van het regeren. Ik zeg dit: laat de les van het CDA, de les van de PvdA zijn. En nog één ding: waar het CDA 70 jaar over deed, dat doet de PvdA in elf jaar.'

A. Ringeling, hoogleraar bestuurskunde: 'Veel waardering voor de analyse van De Graaf, maar de mijne is het niet. In de tachtig jaar dat het CDA aan de macht is geweest, is het haar altijd goed gelukt om in de maatschappij geïnvolveerd te blijven. De PvdA lukt dat niet, daar is de top te veel geconcentreerd op de macht. Alles draait bij de PvdA om de Haagse kaasstolp. Je kunt zeggen dat soms het hebben van de premier een nadeel is. Heb je het premierspluche in handen dan weet zo'n politicus één ding zeker: die plek sta je niet af, ook al moet je de belangen van de partij daaraan ondergeschikt maken. De PvdA is gewoonweg te hard aan de macht gekluisterd.'

PvdA-Kamerlid Judith Belinfante verwoordde in NRC Handelsblad van juni 1999, de PvdA-variant van de 'we run this country'-uitspraak als volgt: 'En toch gebeurt het zoals wij willen. Want wij hebben de macht. En als u dat niet bevalt, dan gaat u maar naar een ander land.'

Sander Zboray, landelijk voorzitter van de Jonge Socialisten in de Partij van de Arbeid: 'Wat De Graaf zegt, klopt. Je ziet dat de PvdA steeds meer een bestuurders partij wordt die het contact met de basis verliest. Ook politiek inhoudelijk wordt steeds meer een middenkoers gevaren, lees het beginselprogramma. In het hoofdstuk over de civil society wordt bijna een CDA-koers aangehouden. De top verliest de bevlogenheid en het idealisme die de PvdA zo lang hebben gekenmerkt, juist om die middenpositie te kunnen vasthouden en zich daarmee van het electorale middenveld te kunnen verzekeren.'

VVD-minister Zalm van Financiën in een kattebelletje aan PvdA-fractievoorzitter Ad Melkert, tijdens een debat in juni 1999: 'Ad, we run this country'.

Meer over