Arrestatie ex-premier Kosovo zet relatie met Servië weer op scherp

De arrestatie van de Kosovaarse ex-premier Ramush Haradinaj heeft de fragiele relatie tussen Servië en Kosovo in één klap weer op scherp gezet. Op grond van een nooit ingetrokken Servisch arrestatiebevel is Haradinaj woensdag aangehouden op de luchthaven Basel-Mulhouse in Frankrijk.

De Kosovaarse ex-premier Ramush Haradinaj wordt door de Franse politie het gerechtsgebouw van Colmar binnengeleid. Beeld ap
De Kosovaarse ex-premier Ramush Haradinaj wordt door de Franse politie het gerechtsgebouw van Colmar binnengeleid.Beeld ap

Haradinaj is eerder tot twee maal toe vrijgesproken door het Joegoslavië-tribunaal. Waar veel Kosovaren hem beschouwen als een van hun vaders des vaderlands, zien de Serviërs hem juist als oorlogsmisdadiger. Zij eisen zijn uitlevering.

Waarom de 48-jarige Haradinaj woensdag naar een vliegveld in het oosten van Frankrijk vloog, is onduidelijk. De voormalig premier weet immers al sinds 2004 dat Servië hem op eigen bodem wil berechten en daarom een internationaal arrestatiebevel heeft uitstaan. De Franse politie kon niet anders dan hem arresteren.

Etnische zuivering

Haradinaj was tijdens de Kosovo-oorlog van eind jaren negentig commandant van het Kosovaarse Bevrijdingsleger UÇK. Volgens het arrestatiebevel probeerde Haradinaj zijn land toen te zuiveren van etnische Serviërs. Zo zou hij als aanvoerder van de beruchte guerrillagroep de Zwarte Adelaars in 1998 opdracht hebben gegeven Servische burgers te ontvoeren, martelen, verkrachten of te vermoorden.

Het was vanwege die vermeende oorlogsmisdaden dat Haradinaj na de oorlog, toen hij nog geen honderd dagen premier was, al eens werd aangeklaagd door het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag. Daar werd hij tot twee maal toe vrijgesproken. De rechters stelden weliswaar vast dat er in een UÇK-kamp inderdaad burgers zijn gemarteld, verkracht en gedood. Maar de verantwoordelijkheid van Haradinaj kon niet worden bewezen.

In Servië wordt die vrijspraak nog altijd beschouwd als een Europese klap in het toch al gehavende gezicht. Haradinaj vormt volgens critici het levende bewijs van de vooringenomenheid van het Haagse Joegoslavië-tribunaal. Hoe is het anders te verklaren dat heel veel Kroatische en Kosovaarse verdachten uiteindelijk zijn vrijgesproken in Den Haag, terwijl het gros van de Servische verdachten wel werden veroordeeld?

Reacties

De reacties op de arrestatie van Haradinaj waren donderdag dan ook scherp. De Servische premier Aleksandar Vucic eiste dat Frankrijk hem zo snel mogelijk zou uitleveren. 'Het zou onlogisch zijn als Frankrijk, een land waar de wet regeert, de wet in dit geval zou negeren', zei Vucic.

De president van Kosovo, Hashim Thaci, sprak op zijn beurt schande van de 'illegale, oneerlijke en tendentieuze' arrestatie. Een aantal Kosovaarse politici stelden voor per direct alle internationale samenwerking met Servië te beëindigen totdat alle, ongeveer twintig openstaande arrestatiebevelen tegen Kosovaren zijn ingetrokken.

Afgelopen oktober riep ook Haradinaj op de onderhandelingen met Servië te beëindigen. Het gaande houden van die dialoog is weliswaar een voorwaarde voor toetreding tot de Europese Unie, maar volgens Haradinaj heeft Servië de laatste jaren te vaak dwarsgelegen. Het zou tijd zijn voor een nieuwe koers. Zijn gang naar Frankrijk en daarop volgende arrestatie zou dan ook een poging kunnen zijn die koers te forceren, aldus politiek analisten.

Meer over