Armlastig Airport Eelde vestigt hoop op langere landingsbaan

Groningen Airport Eelde is al jaren verliesgevend. De provincies Groningen en Drenthe springen jaarlijks bij. Een verlengde landingsbaan moet het tij doen keren.

Eelde - Op het moment dat een zeer lawaaiig vliegtuigje het luchtruim boven Groningen Airport Eelde teistert, wordt de staatssecretaris juist geïnterviewd door RTV Drenthe. De volzinnen waarmee Joop Atsma de noodzaak van baanverlenging schetst, vervliegen in de decibellen. Atsma geeft geen krimp en blijft de radiomicrofoon gewoon van woorden voorzien. Later, in de warmte van het kantoor, merkt hij op dat aan de gebruikers van Eelde best wat meer eisen mogen worden gesteld als het om modernisering van de vloot gaat. 'De nieuwste generatie vliegtuigen is veel stiller.'


Geluidsoverlast is altijd een van de hete hangijzers als het gaat over de uitbreiding van vliegvelden. In Eelde, dat grote toekomstdromen koestert, is het niet anders. Alle regionale luchthavens in Nederland willen groeien, maar de ambities van Enschede Airport Twente en Groningen Airport Eelde (in een vorig leven onopgesmukt bekend als Vliegveld Eelde en Vliegbasis Twente) zijn het meest omstreden.


Eelde is het belangrijkste luchtvaartopleidingscentrum van Nederland, maar als internationaal vliegveld leidt het een marginaal bestaan. Het luchthaventje wordt voornamelijk gebruikt door de luchtvaartschool van KLM en een aantal andere vliegscholen.


In de zomer verzorgen drie luchtvaartmaatschappijen, waaronder Transavia en Corendon, vrijwel dagelijks chartervluchten naar zonbestemmingen vanaf Eelde. 's Winters daalt die frequentie naar een paar keer per week. De enige lijndienst, drie keer per week naar Aberdeen, drijft geheel op de zakelijke klandizie van één bedrijf, namelijk Shell.


De Drents-Groningse luchthaven heeft sinds de jaren tachtig nog nooit winst gemaakt. De eigenaren (de provincies Groningen en Drenthe en de gemeenten Groningen, Assen en Tynaarlo) storten sinds 2002 elk jaar meer dan 1 miljoen euro bij om het chronische kastekort aan te vullen. Het verlies bedroeg in 2009 een half miljoen euro, ruim 30 duizend euro meer dan in 2008.


De luchthavendirectie en de meerderheid van de provinciebestuurders wijten de financiële bloedarmoede aan de te korte landingsbaan. De langste van de twee banen op Eelde is 1.800 meter lang. Een volgeladen Boeing 737 of Airbus 320 heeft minstens 2.400 meter baan nodig om veilig op te stijgen. Transavia vliegt met Boeings 737 vanaf Eelde, maar die mogen maar voor 70 procent volgeladen worden. Veel chartervluchten die Eelde aandoen, maken een tussenstop in Rotterdam of Eindhoven. Om de brandstof te tanken die ze vanwege de startgewichtrestricties in Eelde niet kunnen meenemen, zeggen de voorstanders van baanverlenging. Om extra passagiers op te pikken, want in Eelde zijn er daarvan niet genoeg, claimen de tegenstanders.


Volgens de voorstanders van baanverlenging is het gebrek aan baanlengte ook de reden dat lowbudgetmaatschappijen als Ryanair niet op Eelde willen vliegen. Ryanair probeerde het in 2004 met lijnvluchten vanaf Eelde, maar vertrok een jaar later alweer. Omdat de korte startbaan rendabele (= volle) vluchten onmogelijk maakte, zeggen de voorstanders van baanverlenging. Omdat niet genoeg mensen een kaartje kochten, beweren de tegenstanders. Niet de korte startbaan is volgens de anti's het probleem, maar het dunbevolkte achterland van Eelde.


De haalbaarheid van het groeiscenario dat de noordelijke luchthaven aan de man brengt, is al sedert decennia onderwerp van verhitte politiek debatten in Groningen en Drenthe. De scheidslijnen lopen ruwweg volgens het geijkte luchtvaartstramien. Rechts jaagt liefst vandaag nog een bataljon stoomwalsen over de weilanden en akkers achter landingsbaan 05-23. Links wil dat koste wat kost voorkomen en werpt een dam van bezwaarschriften en procedures op.


Dit jaar zal de Raad van State uitspraak doen in de beroepszaak over de baanverlenging. Dat is in principe de laatste juridische hobbel die de voorstanders van asfalt-ingreep in de weg staat. Als de Raad van State, net als eerder, positief beslist, kan de luchthaven de stoomwalsen uit het vet halen.


De rijksoverheid heeft de baanverlenging in 2002 al gesponsord met een bijdrage van ruim 21 miljoen euro. 'Zeker 80 procent van de provincie is voor de baanverlenging', weet Jos Hillen, directeur van Groningen Airport Eelde.


Ook staatssecretaris Atsma is voor. Maar tot grote schrik van zijn Noord-Nederlandse partijgenoten nam hij Eelde niet op in het lijstje 'luchthavens van nationale betekenis', te vinden in zijn deze maand verschenen Luchtvaartnota.


De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu is dinsdagochtend samen met een delegatie aspirant- en zittende CDA-Statenleden op werkbezoek in Eelde. De Groningse en Drentse provinciale politici zijn partij-uniform uitgerust met fluorescerend groene dassen. De hele CDA-delegatie mag een kijkje nemen in de verkeerstoren. Atsma (ook CDA) krijgt als extra privilege een rondrit over de startbanen aangeboden.


De grasvelden langs de brede asfaltstroken zijn het jachtterrein van roeken en buizerds. Vogels zijn zeer ongewenste gasten op een luchthaven, want een gevaar voor het vliegverkeer. Als de bestuurder van de gele patrouillewagen een buizerd naast de startbaan spot, rijdt hij met ware doodsverachting richting roofvogel. Pas na de tweede moord- dan wel wegjaagpoging verheft het dier zich klapwiekend van zijn stek, om 3 meter verderop weer neer te dalen in het gras.


Aan het eind van het luchthaventerrein glipt een fazant onder de afrastering door. De kikkers uit de bevroren sloot zijn al voor de winter gevangen en overgebracht naar een biotoop met meer toekomstperspectief, vertelt de gids van de brandweer. De kikkersloot ligt net als enkele boerderijtjes precies in het verlengde van de startbaan. De benodigde grond is al aangekocht of onteigend, de aanleg van de nieuwe startbaan aanbesteed. Het wachten is op toestemming van de Raad van State.


De Drentse CDA-fractievoorzitter Henk Klaver meldt na de rondleiding als nieuwtje dat het CDA de provinciale subsidie van ruim 300 duizend euro per jaar tot en met 2014 wil verlengen. Het contract dat de vijf aandeelhouders van het vliegveld verplicht jaarlijks een miljoen euro bij te lappen, loopt in 2012 af. Tien jaar geleden ging de overheid ervan uit dat de verlengde baan er dan allang zou liggen, maar er zullen nog zeker een paar jaar exploitatietekorten aangezuiverd moeten worden.


Meer over