Review

Armadillo: Afghanistanfilm die door veel mensen gezien moet worden

AMSTERDAM - Het blijft nog dagen in het hoofd spoken. Die ene blik van een soldaat die in Armadillo in zijn arm is geraakt. Terwijl zijn collega's de wond verbinden, valt in zijn wijd opengesperde ogen van alles te lezen. Het plotselinge besef hoe dicht hij bij de dood was. Verbijstering. Angst.

Van onze medewerkster Floortje Smit
Still uit de film Armadillo. Beeld
Still uit de film Armadillo.

Het is niet het enige beeld dat beklijft. Armadillo zit er vol mee. Voor de documentaire - de eerste die in Cannes de Semaine de la Critique won ­- volgde de Deense regisseur Janus Metz een groep soldaten die in Afghanistan gelegerd werden.

Metz had die blik van die soldaat niet kunnen vangen als hij er niet zo bovenop had gezeten. Hij is overal bij: bij het afscheid van hun familieleden. Bij hun eerste briefing in Afghanistan, als ze nog amper kunnen wachten op hun eerste treffen met de Taliban. Bij de saaie patrouilles waarbij Afghanen hen telkens beleefd uitleggen dat ze hen niet gaan helpen. Bij beschietingen, waarbij ook Metz en Skree weg moeten duiken voor kogels.

Overal ogen
Metz kreeg ruim baan van het Deense leger en maakte daar gebruik van. De verveling, de uitzichtloosheid, de kick, de ontlading, de angst: het zit er allemaal in. Door meerdere kleine camera's te gebruiken lijkt hij bijna overal ogen te hebben - zonder dat hij dat buiten de actiescènes met een schokkende en bonkende camera wil benadrukken. Dankzij de prachtige shots van cameraman Lars Skree en de knappe montage doet het even vaak denken aan speelfilms als Apocalypse Now als aan cinema verité.

Maar het knapst is Metz' delicate balans tussen afstand en nabijheid. Hij weet wel de noodzakelijke, ethische vragen en dilemma's bij de missie op te roepen, maar velt geen oordeel. Ja, hij laat dode lichamen zien. Maar als de mannen euforisch zijn na het doodschieten van vijf Talibanstrijders is dat begrijpelijk. Net zo begrijpelijk als de moeder die zich bij de legerleiding meldde, nadat zij van haar zoon had gehoord dat de strijders geëxecuteerd zouden zijn. Metz geeft geen uitsluitsel: het is tekenend dat het Deense leger na de première in Cannes alsnog besloot een onderzoek in te stellen naar de vermeende misstanden bij die patrouille.

Meeslepend en realistisch
Veel films en documentaires proberen het soldatenleven te vangen. Sommige makers combineren embedded journalistiek met interviews (Restrepo), of laten de soldaten zelf hun leven documenteren (Operation Homecoming, Fokking Hell!). En hoe goed ook: fictiefilms blijven fictie en zelfs een Oscarwinnaar als The Hurt Locker kampt met tegenvallende resultaten aan de kassa.

Armadillo is meeslepend èn realistisch. Metz vangt wat woorden niet kunnen - zelfs die van de soldaten zelf niet. En zijn film verdient het om door veel mensen gezien te worden.

Meer over