Arjen Lubach

Een beetje spanning, veel geschiedenis en een finale voor de liefhebbers.

Arjen Lubach: IV

Podium; 319 pagina's; € 19,90.


'Wat heb je nu weer geschreven?' vroeg de lange kale schrijver ... 'Een thriller', zei ik. 'Het is een ongegeneerde thriller.''


Arjen Lubach benoemde op 22 februari in een Volkskrant-column zelf al de thriller die hij heeft geschreven. Maar het kon evengoed een grap zijn, want Lubach is naast auteur ook cabaretier. Zijn derde roman, Magnus, werd alom geprezen, en nu is er IV.


'Een moord. Een staatsgeheim. Een ijzingwekkende achtervolging', luidt de covertekst. In een begeleidend verzoek vraagt de uitgever 'de belangrijke onthulling en alles wat daarop zou kunnen wijzen' niet in een recensie te gebruiken.


En het verhaal begint nog wel zo rustig - om 7.00 uur - in het idyllische Zuid-Frankrijk, waar een jong gezin in het familievakantiehuis wakker wordt. Vader Joost, blij even weg te zijn uit Amsterdam; moeder Elsa Ruys, bijna 29 jaar, wiskundepromovenda; en Lars, zoontje van 8 maanden.


Iets later - om 7.50 uur - rijdt er in Nederland een auto op een provinciale weg. Drie mannen: Jacob, de bestuurder, en achterin een man met een dokterstas. Vanmorgen hebben ze iemands leven beëindigd. Professor Marcus Ruys had niet meegewerkt. Na de dodelijke injectie in zijn been had hij tegengif kunnen krijgen, maar hij bleef zwijgen. Daarna, in het landhuis, brengt Jacob verslag uit aan Vier. Vier draagt een duur pak, heeft rode vlekken in zijn nek, bewaart als altijd een enorme afstand. 'Informatie of eliminatie?', vraagt Vier. 'Eliminatie helaas', zegt Jacob. 'Verdomme!', vloekt Vier.


Om 9.00 uur luistert Elsa Ruys in Frankrijk naar een voicemailbericht van de politie. Terugbellen. Rechercheur Veen heeft slecht nieuws. Haar vader is om het leven gebracht. Of ze naar Amsterdam kan komen. Hij zal haar van Schiphol ophalen.


Waarom is haar onschuldige, bejaarde vader, emeritus hoogleraar middeleeuwse schriftcultuur, vermoord? Die vraag dwingt haar tot actie, ook omdat al gauw blijkt dat Veen geen politieman is. Maar wie of wat dan wel? Elsa krijgt een paar aanwijzingen van haar vader op een envelop in handen.


Een daarvan leidt naar Robin, studente kunstgeschiedenis. Als zij op iets onduidelijks stuit in een laatmiddeleeuwse transcriptie van Over de grenzen van goed en kwaad van Cicero, legt ze dat voor aan professor Ruys. Ze leent hem het document. Even later wordt hij vermoord. Ook historicus Maarten van Eck, oude vriend van haar vader - 'die altijd in talkshows moet opdraven als het gaat om de vaderlandse geschiedenis' - raakt betrokken bij de zoektocht naar de moordenaar(s) en vooral naar het waarom.


'Dus... mijn vader heeft iets in zijn bezit dat zo veel waarde heeft dat anderen hem ervoor vermoorden. En dat tegelijkertijd zo belangrijk is dat hij liever sterft dan het aan die anderen te geven ... ' Jacob - zwaar geheime functie - en zijn hoge baas Vier zitten op hun beurt achter Elsa aan. Het verhaal wordt steeds frequenter aangevuld met geschiedenislesjes van Maarten van Eck (die gelijkenis vertoont met Maarten van Rossem). Thorbecke, van de hervorming van de Nederlandse Grondwet in 1848, krijgt er een prominente plaats in. Evenals koning Willem III, al vaker beschreven als 'geen zegen voor het land' of ronduit 'gek'.


Complotthriller, faction, allemaal van toepassing - maar de grote, knallende finale, die steeds duidelijker in zicht komt, heeft een wat potsierlijke kant: 'ach god, hij toch niet'. Hoewel anderen er misschien liever het etiket 'hilarisch' op zouden plakken. Kan ook. Ongegeneerd hilarisch.


Meer over