Arbeidscontract

Alle werknemers in loondienst hebben een contract met hun werkgever. Het overgrote deel, bijna 90 procent, heeft een contract voor onbepaalde tijd....

Wat zekerheden betreft gaapt er een kloof tussen de contracten voor onbepaalde tijd - het vaste dienstverband - en de flexcontracten. De werknemers in vaste dienst ontlenen rechten aan hun contract, die vaak worden versterkt door collectieve arbeidsovereenkomsten. Voor 80 procent van de werknemers in vaste dienst, ruim drie miljoen werknemers, geldt een cao.

Een cruciaal verschil tussen de contracten voor onbepaalde tijd en de flexcontracten is de ontslagbescherming. Een vast dienstverband kan worden verbroken met wederzijds goedvinden, door opzegging, of door ontbinding door de kantonrechter. De werknemer hoeft bij opzegging alleen een opzegtermijn in acht te nemen, meestal enkele maanden. Vooral de opzegging door de werkgever, het ontslag, is aan een reeks voorwaarden gebonden.

Van de groep flexkrachten hebben alleen de werknemers met een contract voor bepaalde tijd ontslagbescherming. De anderen kunnen zonder meer op straat worden gezet. Werkgevers zien dit als een groot voordeel. Dat heeft de laatste jaren geleid tot een groei van het aantal flexwerkers.

Het kabinet wil de groei van het aantal flexcontracten beperken door flexwerkers meer zekerheden te bieden. Hierover is bij het parlement een wetsvoorstel ingediend dat is gebaseerd op voorstellen van vakbeweging en werkgevers. Zo krijgen uitzendkrachten die lang voor een bureau werken een contract. In een cao willen sociale partners dit recht verder uitwerken.

Vanaf het eerste gewerkte uitzenduur gaan de uitzendkrachten pensioen opbouwen. Contracten voor bepaalde tijd bij één bedrijf mogen elkaar nog maar drie keer opvolgen, met een maximum van in totaal drie jaar. Dan volgt een contract voor onbepaalde tijd. Oproepkrachten moeten minimaal drie uur salaris per oproep krijgen.

Vakbeweging en werkgevers onderhandelen nu over flexibilisering van het vaste dienstverband. Dat contract suggereert dat het voor het leven is afgesloten. Een baan voor het leven met steeds dezelfde functie bestaat bijna niet meer. Door veranderende technieken en veranderende organisaties wijzigen de functies steeds sneller.

Tot nu toe worden werknemers die de veranderingen in de functie niet kunnen bijbenen, bij reorganisaties ontslagen. Een sociaal plan biedt dan een vangnet. Vaak betreft het oudere werknemers met verouderde vakkennis. Zij hebben weinig kans om een nieuwe baan te vinden. Werkgevers geven de voorkeur aan jonge, goedkope en productievere werknemers.

Ten gevolge van de afkalvende sociale zekerheid worden sociale plannen steeds duurder. Door de vergrijzing van de bevolking zijn er steeds minder jongeren beschikbaar. Daarom willen werkgevers, vakbeweging en politiek de werknemers langer aan het werk houden. Scholing en flexibiliteit moeten dat bevorderen.

Werknemers moeten zich voortaan aanpassen aan steeds veranderende functies. Voor deze aanpassing is scholing nodig. De vaste functieomschrijving willen bonden en werkgevers uit het contract voor onbepaalde tijd schrappen. Hierdoor verliest de werknemer de zekerheid van een vaste werkplek, de vaste afdeling en de vaste collega's.

Kleine bedrijven kunnen gezamenlijk arbeidspools oprichten. Die werknemers, in vaste dienst van de pool, kunnen op piekdagen worden opgeroepen of op momenten dat de eigen werknemers naar een cursus zijn.

In grote bedrijven kan de werknemer eenzelfde taak of wisselende taken bij verschillende bedrijfsonderdelen uitvoeren. Het kan gaan om overplaatsingen op korte termijn, zoals bijvoorbeeld Stork wil. In deze variant dreigt de werknemer in vaste dienst uitzendkracht in het eigen bedrijf te worden.

Philips kiest een andere variant. Het bedrijf wil werknemers elke paar jaar overplaatsen. Hiermee stelt Philips het contract voor onbepaalde tijd ter discussie. Als er geen geschikte vervolgfunctie kan worden gevonden, is ontslag volgens de voorstellen niet uitgesloten. Het contract voor onbepaalde tijd is niet langer een vaste baan.

Meer over