Arabieren: geen tweede Iraanse revolutie

Veel Arabische regimes hopen dat regime in Teheran een toontje lager gaat zingen, maar zich wel kan handhaven.

De Arabische wereld kijkt met een mengeling van verwondering, leedvermaak en bezorgdheid naar de protesten in Iran. De gevolgen voor de regio kunnen groot zijn, wat de uitkomst van de huidige crisis ook zal zijn.

De verwondering geldt vooral het feit dat de Iraniërs keer op keer massaal de straat op gaan en hun leven op het spel zetten om veranderingen af te dwingen. De Arabische heersers zouden niet graag zien dat de Iraanse betogers in de Arabische wereld school maken.

De Iraanse revolutie van 1979 had een groeiende invloed van islamitische fundamentalisten tot gevolg. Daarbij speelden ook lokale omstandigheden een rol, maar het voorbeeld en de aansporingen uit Teheran hebben zeker bijgedragen aan de ontwikkelingen in de Arabische wereld.

Iran is een geduchte regionale macht geworden die door de gevestigde orde in een aantal conservatieve Arabische landen als bedreigend wordt ervaren. Onder meer de banden met de militante groepen Hezbollah en Hamas scheppen veel onrust. Onlangs beschuldigde Egypte Iran bijvoorbeeld van betrokkenheid bij aanslagen die Hezbollah in dat land zou hebben willen uitvoeren. Ook het nucleaire programma van Iran wordt veelal gezien als een bedreiging in de regio.

Als de demonstraties in Iran tot gevolg hebben dat het regime een toontje lager gaat zingen, zou dat veel Arabische landen niet slecht uitkomen. Anderzijds zouden zij er geen belang bij hebben als een machtswisseling in Teheran tot een dooi in de Iraans-Amerikaanse betrekkingen zou leiden.

Een intern verzwakte islamitische republiek zou juist wel eens meer geneigd kunnen zijn tot regionaal en internationaal avonturisme, mogelijk om de bevolking te kunnen mobiliseren.

Iran heeft ook bondgenoten in de regio, met name Syrië en de Libanese Hezbollah-beweging, en – wat meer op afstand – ook de Palestijnse Hamas en een deel van de sjiitsche partijen in Irak. De Iraakse regering houdt zich vooralsnog zeer op de vlakte, mogelijk vanwege de grote rol die de VS nog in het land spelen.

Syrië en Hezbollah hebben zich echter geheel achter de autoriteiten in Iran geschaard. De tweede man van Hezbollah, sjeik Naïm Qassem, herhaalde de beschuldigingen van de conservatieven in Teheran dat het buitenland – en met name de VS en Groot-Brittannië – achter de onrust zitten.

Hezbollah heeft het meest te verliezen bij een werkelijke aardverschuiving in Iran, en zelfs van een verzwakking van het islamitische regime. De beweging is ten dele een uitvloeisel van de Iraanse Revolutionaire Garde, ze erkent ayatollah Ali Khamenei als opperste leider, en ze ontvangt wapens en geld uit Iran.

Meer over