Appels en peren, knoflook en ui

BEWERING: Wit fruit halveert kans op beroerte
OORDEEL: Afgestoft en glimmend opgepoetst

HANS VAN MAANEN

De groenteman glunderde. 'Minder beroerten met witte groenten en fruit', las hij de kop uit het avondblad voor. 'Dat gaat schelen.'

'Hoeveel?' vroeg zijn vrouw.

'In omzet?'

'Nee schat, in beroerten.'

Bij journalisten kwam die betrekkelijk eenvoudige vraag kennelijk niet op. Van Nu.nl tot NRC Handelsblad waren zij er vol van - 'Mensen die dagelijks een appel of een peer eten, verminderen over een periode van tien jaar de kans op een beroerte met de helft' - maar de vraag welke kans dan gehalveerd werd, bleef onbeantwoord.

De berichtenstroom kwam op gang na Wagenings onderzoek van Linda Oude Griep en Daan Kromhout, gepubliceerd in het tijdschrift Stroke. Omdat iemand had geopperd dat de kleur van fruit en groente zou kunnen worden gebruikt voor dieetvoorschriften, haalden de Wageningers maar weer eens de gegevens van de inmiddels volstrekt uitgemergelde en afgelebberde Morgen-studie uit de kast.

Die studie, uit de jaren negentig van de vorige eeuw, omvatte 20.069 mensen tussen 20 en 65 jaar, die gevolgd werden in wat ze aten en wat ze kregen. De onderzoekers sorteerden alle data op kleur, lieten er wat statistiek op los, en hadden waarachtig bingo. 'Resultaten: gedurende tien jaar follow-up werden 233 nieuwe gevallen van beroerte geconstateerd. Hogere inname van witte vruchten en groenten was negatief geassocieerd met beroerte.' In 10 jaar 233 beroerten onder 20.069 mensen, dat zijn er al niet veel - logisch, want mensen van rond de veertig die een beroerte krijgen, daar is wat mee.

Maar goed, hoe waren de beroerten verdeeld?

De onderzoekers hakten hun onderzoeksgroep in vieren. In de groep van rond de vijfduizend mensen die het minst wit aten - altijd nog zo'n 75 gram per dag; een appel weegt 100 gram - werden in tien jaar 75 beroerten geteld, dat zijn 15 beroertes per 1.000 mensen.

In de groep die het meeste wit at, werden 48 procent minder beroerten geteld, dus 7 per 1.000. Deze mensen aten meer dan 170 gram wit. Het betekent dat als duizend mensen in plaats van een half appeltje per dag voortaan twee appels per dag weten weg te werken, er zeven desondanks een beroerte zullen krijgen, maar dat acht anderen dat lot bespaard zal blijven. Mits ze het tien jaar volhouden.

Vroom merken de onderzoekers op - en in navolging de kranten - dat de bevindingen 'bevestigd moeten worden', maar dat lijkt overdreven. Het is wel duidelijk dat, ook als ze in ander onderzoek worden bevestigd, niemand er iets aan heeft. De kans op een beroerte binnen tien jaar is voor gezonde mensen zo klein, dat het waarlijk geen zin heeft die met allerlei witgoed tegen heug en meug verder te verkleinen.

En nog minder met andere kleuren fruit en groente. Want, zo merkt Wageningen University and Research Centre over het onderzoek op: 'Tegelijk waarschuwt het team om de consumptie van groenten en fruit uit de overige kleurgroepen niet te verminderen, omdat die andere belangrijke voedingsstoffen bevatten.'

Die waarschuwing is niet in het wetenschappelijke artikel terug te vinden, en als de Wageningers zelf hun onderzoek serieus zouden nemen, hadden ze juist moeten wijzen op de afschuwelijke gevaren van geel en oranje fruit. Mensen die de meeste sinaasappels en wortels eten, blijken hun risico op een beroerte, vergeleken met mensen die zich daarin beperken, met 13 procent te kunnen verlagen; maar het zou ook kunnen dat ze hun risico zomaar ruimschoots verdubbelen. Iets dergelijks geldt voor groene vruchten en groenten: het 95 procent-betrouwbaarheidsinterval voor het extra risico voor de veeleters daarvan loopt van 83 tot 190 procent. En steeds is het risico voor iedereen die meer dan een half ons groenvoer per dag eet met zo'n 30 procent verhoogd vergeleken met mensen die dat niet halen.

Alle wetenschap op een stokje - de vraag van de vrouw van de groenteman is toch niet zo raar dat verder niemand erop komt?

undefined

Meer over