Apen mogen genieten van oude dag

Hoewel proefdieronderzoek op chimpansees verboden is, zal..

Van onze verslaggever Paul de Kuyper

Even aarzelen Kenny en Iris voor ze de kist verlaten, maar al gauw rennen ze door hun nieuwe ‘huis’. De twee chimpansees zijn als proefdieren gebruikt door het Biomedical Primate Research Centre (BPRC) in Rijswijk en dragen daardoor het hepatitis-C-virus. Omdat proefdieronderzoek op chimpansees sinds drie jaar is verboden, mogen de apen nu van hun oude dag genieten in een nieuw onderkomen van de Stichting AAP in Almere.

Maandag kwamen de eerste zes met hepatitis-C besmette chimpansees aan. Later deze week volgen er nog 22 soortgenoten die het hepatitis-virus dragen of met aids geïnfecteerd zijn. Hepatitis-C kan bij mensen tot leverkanker leiden.

Als Janie Reynolds de eerste slingerbewegingen van Kenny en Iris ziet, slikt ze iets weg en slaakt een diepe zucht. Het is een emotionele dag voor de Britse. Dertien jaar vocht ze voor een verbod op biomedisch onderzoek op chimpansees en nu ziet ze het resultaat.

Reynolds was jaren ‘getraumatiseerd’ na een bezoek aan het BPRC. ‘Ik geloofde mijn ogen niet. Chimpansees die zichzelf haren uitrukten, met hun eigen uitwerpselen smeten, of met een bleek gezicht in een hoekje van hun metalen verblijf zaten weg te kwijnen. Er ging geen dag voorbij of ik zag die beelden uit dat laboratorium voor me.’

Foto’s die Reynolds maakte, kwamen in de Britse kranten en leidden tot grote publieke verontwaardiging in Engeland. Zelf richtte ze People Against Chimpanzee Experiments (PACE) op en voerde een felle campagne voor een Nederlands verbod op het gebruik van chimpansees als proefdieren. Dat verbod kwam er in 2003.

Om dit te bereiken droeg Reynolds niet alleen morele argumenten aan. ‘Er zijn ook wetenschappelijke bezwaren, er is nauwelijks winst geboekt. Als je vijftig experimenten doet, heb je misschien twee bruikbare resultaten. Bovendien blijft de belangrijkste vraag: waar is het vaccin?’

Volgens hoofd dieronderzoek van het BPRC Peter Heidt heeft het onderzoek wel geleid tot een werkzaam vaccin tegen hepatitis-B. ‘Voor aids en hepatitis-C is dat er nog niet, maar als je ziet hoeveel mensen daaraan lijden, is het belangrijk dat we vaccinonderzoek blijven doen.’

Heidt is niet bang dat de politiek alle dierproeven zal verbieden. ‘Daarvoor is het belang van de ontwikkeling van geneesmiddelen te groot. Aidsonderzoek wordt nu gedaan op resusaapjes, maar een hepatitis-C-vaccin moet op chimpansees worden getest. Daar zullen we nu voor naar Amerika moeten.’

Directeur David van Gennep van de Stichting AAP heeft begrip voor het wetenschappelijke nut van proefdieronderzoek. ‘Ik ben zelf viroloog geweest, dus ik weet hoe belangrijk een goed vaccin is.’ Hij is overgestapt omdat hij het lijden van de apen niet kon aanzien. ‘Mensapen staan zo dichtbij ons. Ik voel me meer verwant met een chimpansee dan met een hond.’

Volgens Van Gennep wilde het BPRC zelf voor de oude dag van de chimpansees zorgen. De overheid besloot echter de subsidie voor de opvang aan Stichting AAP te geven.

‘Bij een wetenschappelijke instelling komt het welzijn van de dieren altijd op plaats twee. Ons enige doel is het de apen naar de zin te maken en ze een zo natuurlijk mogelijk leven te laten leiden.’ Kenny en Iris rennen en klimmen alsof ze het al naar hun zin hebben.

Meer over