Apart inburgeren hindert integratie

Gescheiden inburgeren wordt verdedigd als manier om allochtone vrouwen te bereiken. Principes worden wel heel makkelijk losgelaten, vindt Hub van Wersch....

Hub van Wersch

Beter gescheiden inburgeren dan helemaal niet inburgeren, concludeert de Volkskrant in het hoofdredactioneel commentaar op 16 juli 2009. In vele toonaarden wordt dit standpunt momenteel verdedigd. De daarvoor gebruikte argumenten overtuigen niet. Dat slechts een klein deel van de cursussen de facto gescheiden is, gaat voorbij aan de principiële kanten van de zaak.

Pleitbezorgers van gescheiden inburgeringscursussen voeren de keuzevrijheid van vrouwen op en stellen dat elke drempel op weg naar een cursus leidt tot minder instroom. Gelet op de achterstand bij de uitvoering van het Deltaplan Inburgering zouden we ons de luxe van een principieel standpunt niet kunnen veroorloven.

Sommige politici vergelijken gescheiden cursussen graag met andere specifiek op vrouwen gerichte activiteiten (saunabezoek, zwemuren en dergelijke). Vaak voegt men hieraan toe dat scheiding van mannen en vrouwen in het onderwijs en in de kerk in ons land nog maar vijftig jaar geleden regel was. Geduld dus.

Deze vergelijkingen zijn onjuist en gevaarlijk. De verschillen tussen autochtone vrouwen van een halve eeuw geleden (of vandaag) en allochtone vrouwen die niet aan gemengde inburgeringscursussen (mogen) deelnemen, zijn echter fundamenteel.

Hoewel er nog behoorlijk wat te verbeteren viel aan de positie van Nederlandse vrouwen midden vorige eeuw, was hun positie onvergelijkbaar met hedendaagse allochtone vrouwen in een achterstandspositie.

Autochtone vrouwen bedienden zich van dezelfde taal als alle anderen in hun omgeving, deelden grosso modo hetzelfde waardesysteem en hadden een op dezelfde bronnen gebaseerde kennis van en kijk op de wereld. De vergelijking met sauna- en zwembaduren voor vrouwen is evenmin juist. Dit sauna- en zwembadbezoek komt niet voort uit een visie die mannen en vrouwen een ongelijkwaardige positie toekent. Het vormt geen beletsel voor vrouwen volwaardig deel te nemen aan de samenleving en daaraan bij te dragen.

Er is geen zekerheid dat het aanbieden van gescheiden cursussen leidt tot geslaagde inburgering. In de afwezigheid daarvan is grote terughoudendheid geboden voordat je een kostbaar beginsel in onze rechtsstaat (gelijke behandeling van man en vrouw in alle levenssferen) loslaat. Niet alleen onze wetten en Grondwet leggen deze gelijkheid vast, maar – belangrijker nog - ook het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens (artikel 14).

In zijn brief aan de Tweede Kamer van januari 2009 omschrijft minister Van der Laan van Integtratie het doel van inburgering als het vermogen van nieuwe Nederlanders ‘zelfstandig hun rechten en plichten als burger te kunnen uitoefenen in Nederland en hun bijdrage (te) leveren aan de Nederlandse samenleving’. Daarvoor zijn beheersing van de taal, het hebben van werk, een goede opleiding en goede opvoeding de belangrijkste voorwaarden. We verwachten van nieuwe Nederlanders voorts minimaal dat ze de grondslagen van ons democratisch stelsel onderschrijven.

De gedachte om bij het bepalen van beleid rekening te houden met het maatschappelijk draagvlak is verworpen als een concessie aan het onderbuikgevoel (opkomst Wilders). Ten onrechte.

Het integratiebeleid van de afgelopen decennia met zijn begrip voor de positie van nieuwkomers, zijn in vele talen vertaalde informatiebrochures en de afwezigheid van het stellen van eisen heeft wrange vruchten opgeleverd. Daarmee nu geen rekening houden, is kortzichtig en onverantwoord. Dan vallen we in herhaling.

Het is juist daarbij te kijken naar het maatschappelijk draagvlak. Net als in de rechtspraak (waar de strafmaat niet langdurig dramatisch kan verschillen van wat in de samenleving als rechtvaardig wordt gezien), geldt ook hier dat het voorbijgaan aan gevoelens in de samenleving enkel leidt tot verwijdering. Dat bemoeilijkt de positie en de integratie van nieuwkomers aanzienlijk.

Van het afwijzen van gescheiden cursussen gaat een sterke signaalwerking uit, ook naar een groeiende groep mondige moslima’s die principieel weigeren deel te nemen aan gemengde cursussen.

Er zijn vele mogelijkheden potentiële inburgeraars te winnen voor deelname aan een cursus. Naast het betalen van de cursuskosten en het schrappen van de eigen bijdrage kun je een herexamen kosteloos aanbieden, kinderopvang beter regelen, de werving intensiveren.

Alphen a/d Rijn werkt met succes met een regeling waarbij personen die nieuwe Nederlanders bewegen tot deelname aan een cursus worden beloond met een bonus. Voor het overwinnen van schroom bij allochtone vrouwen is er een pré-inburgeringstraject ontwikkeld als voorloper op de inburgeringscursus. Dit zijn informele bijeenkomsten in laagdrempelige locaties als buurtcentra waar vrouwen met elkaar praten over inburgering. Na verloop van tijd zet men dan de stap naar een inburgeringscursus.

Ook is veel winst te behalen met cursussen op de werkplek waardoor het veel gemakkelijker wordt voor inburgeraars daaraan deel te nemen.

Meer over