Antiglobalisten storten zich op het water

De Boliviaan Pablo Solon excuseert zich. 'Mijn strijdmakkers konden helaas niet naar Porto Alegre komen. Ze zitten in de gevangenis of mogen het land niet uit omdat ze worden vervolgd.' Waar Solon en de zijnen voor strijden?...

Van onze verslaggever Alex Burghoorn

De privatisering van de watervoorzieningen in de wereld is een van de centrale thema's tijdens het World Social Forum (WSF) in het Zuid-Braziliaanse Porto Alegre, een enorm congres met vijftigduizend vertegenwoordigers van de antiglobaliseringsbeweging. Na openbaar vervoer, elektriciteit en telefonie is water het volgende privatiseringobject waarop overheden en bedrijven hun oog op hebben laten vallen. En dus is water een nieuw groot thema voor de antiglobalisten. Vorig jaar, tijdens de eerste editie van het WSF, bevond de waterprivatisering zich nog in de marge van het programma, nu zijn er twee dagen met lezingen en workshops.

Het verhaal van Pablo Solon is exemplarisch. In 2000 sloot de Boliviaanse regering een contract voor veertig jaar met de firma Aguas del Tunari-Bechtal om het drinkwater te leveren aan de huishoudens in Cochabamba. Een wet die dat mogelijk maakte was daarvoor binnen 48 uur opgesteld en goedgekeurd door het parlement. De waterprijs verdriedubbelde.

Na vier maanden begon de bevolking een groots protest, dat door de oproerpolitie werd neergeslagen - één dode onder de demonstranten. Maar het protest hield aan en de firma, een conglomeraat van het Amerikaanse bedrijf Bechtel en enkele Europese bedrijven, zag zich gedwongen van het toneel te verdwijnen. Maar de overwinning smaakte bitter. Een lokaal comité nam de watervoorziening op zich en werd door de regering opgezadeld met onder andere de negentigduizend dollar schuld die Bechtel had aan achterstallige elektricteitsrekeningen. Plus: Bechtal klaagde de Boliviaanse staat aan wegens 25 miljoen dollar aan gederfde inkomsten over veertig jaar.

'Dat is een regeling uit het Nafta-akoord, tussen de VS, Canada en Mexico', zegt Solon. 'Omdat die afspraak niet bestaat in een handelsakkoord tussen de VS en Bolivia is het bedrijf kortgeleden uitgeweken naar Amsterdam: Nederland heeft wel zo'n afspraak. Ze moeten nu alleen bewijzen dat het Nederlands geld was dat in Bolivia is geïnvesteerd.'

Water wordt deze eeuw een reden voor oorlog, is een vaststelling van het debat - zoals olie dat al vaker was. 'In 2025 heeft tweederde van de wereld een tekort aan drinkwater en eenderde helemaal geen water', zei Maude Barlow van de Council of Canadians en vooraanstaand wateractiviste. Met de verdeling van water moet voorzichtig worden omgesprongen, is de boodschap.

Een gevaar van privatisering van water is de bulkverkoop die het gevolg zal zijn, zegt de Amerikaanse Wenonah Harter van Public Citizen. 'Europese bedrijven proberen de Amerikaanse watermarkt in bezit te nemen. In New Orleans bijvoorbeeld, waar ze toegang hebben tot de Mississippi. Met waterdistributie aan burgers is weinig mis, maar straks gaat het via pijpleidingen naar de woestijn in het zuiden van de VS om golfbanen te besproeien.'

Water behoort toe aan de aarde en daarom aan ons allemaal. 'Het kan zijn dat de agenda van de multinationals straks bepaalt wie wel en geen water krijgt', zegt Harter.

Toshio Okazumi, een Japanner, is verbaasd als hij al de oproer hoort. Hij woont het WSF bij namens de organisatie van het Wereld Water Forum (twee jaar geleden in Den Haag, volgende maand in Japan), waaraan ook overheden en bedrijven deelnemen.

'Wij hebben een website geopend om dit debat te entameren, maar wij horen niks. In Den Haag werd de openingsceremonie weliswaar verstoord door naaktlopers, maar van serieus debat komt het niet. Wij zijn echter gewoon bereid tot discussiëren.'

Pablo Solon stelt voor een Internationale Verklaring voor het Recht op Water op te stellen, zoals er ook een is voor de mensenrechten. 'Als je het vliegtuig niet kunt betalen neem je de bus of de boot, in plaats van elektrisch licht steek je een kaars aan, in plaats van vlees eet je soep, maar zonder water gaan we dood.'

Meer over