ANNAN NAAR IRAK

MET DE BESTE wensen van de Verenigde Staten begint secretaris-generaal Kofi Annan morgen aan zijn eerste grote diplomatieke missie: het voorkomen van de Golfoorlog, Deel Twee....

Uit het besluit van de Ghanese diplomaat om naar Irak te gaan, moet worden afgeleid dat hij mogelijkheden ziet om van zijn bemiddelingspoging een succes te maken. Annan is te ervaren om, zoals zijn voorganger Perez de Cuellar, het gezag van zijn ambt en zijn organisatie op het spel te zetten voor een bij voorbaat hopeloze onderneming.

Een mogelijke oplossing die Annan aan Bagdad zal voorleggen is dat de wapeninspecteurs van de VN tijdens het bezoeken van de omstreden 'presidentiële en soevereine locaties' worden vergezeld door diplomaten van de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad. Als het uitbreiden van de inspectieteams met een paar in krijtstreep-pakken gestoken diplomaten bloedvergieten kan voorkomen, dan kan daar moeilijk bezwaar tegen worden gemaakt. Het doel van Unscom wordt daardoor niet ondermijnd; de toegeving aan Irak is op zijn best cosmetisch van aard.

De grens van Annans speelruimte is namelijk vastgelegd in een reeks van breed gesteunde VN-resoluties, waarin voor de inspecteurs van Unscom onbeperkte, ongehinderde toegang tot alle gebouwen, plaatsen en gebieden in Irak wordt opgeëist. Met minder kan en wil Annan geen genoegen nemen. Russische tussenoplossingen, zoals het beperken van het aantal te inspecteren 'paleizen', zijn ook voor Annan niet aanvaardbaar, omdat hij is gehouden aan de strikte uitvoering van de resoluties.

Of zijn missie slaagt, hangt in de eerste plaats af van Saddam Hussein. Maar ook van de landen die de afgelopen weken zo luid hebben geprotesteerd tegen militaire actie dragen bijzondere verantwoordelijkheid. Als Rusland en het zoals gebruikelijk weinig flinke Frankrijk al enige invloed hebben op Bagdad, dan dienen zij nu aan Saddam Hussein duidelijk te maken dat uitvoering van de VN-resoluties inzake ontwapening en inspecties de enig aanvaardbare oplossing is.

Immers, de crisis gaat over VN-resoluties die ook zij hebben ondertekend en waaruit voor alle leden van de Veiligheidsraad juridische en politieke verplichtingen voortvloeien. Mislukt Annan, dan kunnen Rusland en Frankrijk moeilijk volhouden dat die 'vervloekte, trigger happy' Amerikanen deze crisis hebben veroorzaakt en verdiept. Voor Rusland en Frankrijk is dan het moment aangebroken om de politiek van appeasement jegens Saddam te staken.

Niemand kan de gedragingen van Saddam Hussein voorspellen, maar er is alle aanleiding te verwachten dat de Iraakse leider het komende weekeinde of kort daarna akkoord gaat met de suggesties van Kofi Annan. Iedere militaire deskundige, en met name de Iraakse legerleiding, heeft uit de opbouw en samenstelling van de Amerikaanse en Britse lucht- en zeemacht militaire conclusies kunnen trekken. Het is duidelijk geworden dat de satellietgestuurde kruisraketten, de F-117 Stealth-bommenwerpers en al die andere gevechtsvliegtuigen zich niet alleen zullen concentreren op een paar fabriekjes, presidentiële complexen en in tunnels verborgen Scud-raketten.

De Republikeinse Garde - met name de speciale eenheden die zijn belast met de beveiliging van Saddam Hussein - staat bovenaan de lijst met doelwitten. Die gardisten vormen de machtsbasis en de ruggengraat van de Iraakse dictator .

Misschien dat aanhoudende bombardementen met nieuwe, sterk verbeterde wapensystemen niet tot het gewenste doel (de volledige uitschakeling van alle Iraakse massavernietigingswapens) zullen leiden. Maar de Amerikaanse en de Britse luchtmacht zijn volgens alle experts in staat zware schade toe te brengen aan militaire installaties, hoofdkwartieren van de veiligheidsdienst, communicatiesystemen en de Republikeinse Garde. Saddam verkeert in deep shit als hij het signaal van Annan verkeert interpreteert.

Washington hoopt in alle ernst dat de secretaris-generaal zal slagen. Het besef dat zelfs geconcentreerde bombardementen het voornaamste probleem - de geheime wapenarsenalen en het vermogen chemische en biologische wapens te produceren - niet zullen oplossen is nergens zo groot als in de Amerikaanse hoofdstad. Saddam Hussein zelf is alleen met behulp van grondtroepen te verwijderen. In die analyse schuilt de verklaring waarom de VS zo lang (ruim vijf jaar) geduld hebben geoefend, terwijl Saddam Hussein het ontwapeningsproces met alle mogelijke middelen traineerde.

De tijd van nietsdoen en praten is nu voorbij. De risico's voor buurlanden als Israël, Saudi-Arabië en Koeweit zijn te groot. Het opruimen van massavernietigingswapens in het Midden-Oosten is een legitiem doel. Bovendien zijn de geloofwaardigheid van de Verenigde Naties en de VS in het geding. De ironie dat uitgerekend de VS de VN-resoluties kracht bijzetten, kan niemand ontgaan.

Dat neemt niet weg dat operatie Desert Thunder ook voor de VS de minst slechte van vrijwel uitsluitend slechte opties is. Het succes van de operatie zal moeilijk te meten zijn, er zullen Amerikaanse en Iraakse slachtoffers vallen en de relatie met Rusland (Frankrijk doet er minder toe) zal onder druk worden gezet. Er zal heftig worden geprotesteerd als de menselijke schilden van Saddam Hussein het slachtoffer worden van de high-tech-bommen. Om die reden meende president Clinton het oprecht toen hij zijn goede vriend Kofi Annan het allerbeste toewenste met zijn erop-of-eronder-missie in Bagdad.

Oscar Garschagen

Meer over