Anarchie in de Gazastrook wordt onbeheersbaar

De Gazastrook verkeert bijkans in een vrije val. Het onvermogen van de Palestijnse Autoriteit de orde te handhaven is manifest....

Het zijn ontvoeringen, korte kraakacties, schietpartijen en een enkele bomexplosie die een tour d’horizon van Gaza beheersen. Ontevreden strijders, bendeleden en agenten houden bijna om de beurt overheidsgebouwen van Gaza-Stad tot Rafah voor een paar uur bezet uit protest tegen de machteloze president Mahmoud Abbas – en het is met de dag onduidelijker wie dan de strijder, het bendelid en de politieagent is.

Na het vertrek in de nazomer van de Israëlische kolonisten en de soldaten hebben Abbas en de hem loyale ministers geprobeerd het dagelijks bestuur in handen te krijgen. Maar dat is goeddeels mislukt. Knokploegen van de sterke families raken verzeild in vuurgevechten om de macht. Islamistische milities forceren met geweld dat de hun gunstig gezinde imam het vrijdaggebed leidt.

Het opsommen van de incidenten is onbegonnen werk. Honderd agenten hebben vrijdag enkele uren de grenspost met Egypte gesloten. In de vroege ochtend van zaterdag hebben militieleden de club van de Verenigde Naties aan de boulevard in Gaza-Stad opgeblazen, een van de weinige plekken in de Gazastrook waar alcohol verkrijgbaar is. De VN waren in Gaza niet eerder doelwit.

De ontvoeringen rijgen zich snel aaneen. Twee Japanners zijn maandag ternauwernood aan een ontvoering ontsnapt, een Italiaan is zondag enkele uren door Palestijnse strijders vastgehouden, en drie Britten – een ontwikkelingswerkster en haar ouders – zijn vrijdag na twee dagen door hun ontvoerders vrijgelaten.

Een Nederlander en een Australiër waren een week eerder door kidnappers van straat weggevoerd. Alle ontvoeringen van buitenlanders in Gaza zijn steeds van korte duur geweest en goed afgelopen.

De ontvoerders van de drie Britten, de tot dan toe onbekende ‘Jeruzalem-afdeling van de Mujahedin Brigade’, waarschuwden vast Europese verkiezingswaarnemers te ontvoeren. Het was voor het eerst dat Palestijnse ontvoerders van een buitenlander een video in ‘Iraakse stijl’ vrijgaven: een gemaskerde en gewapende man las de eisen voor met de 25-jarige Kate Burton vastgebonden naast hem.

De Europese waarnemers hebben zich vooralsnog niet laten afschrikken. De chef van de missie, het Europarlementslid Veronique De Keyser, zei maandag: ‘Gaza is geen gebied geworden waar niemand heen durft te gaan.’ Maar, voor alle duidelijkheid: het is waarnemers straks verboden alleen de straat op te gaan.

In antwoord op alle vuurgevechten, kraakacties en ontvoeringen heeft de Palestijnse politie nog geen noemenswaardige arrestatie verricht. Oftewel: iedereen met een geweer gaat in Gaza zijn gang. In de Palestijnse kranten wijzen journalisten en opinieschrijvers naar de krijgsheren van Somalië, naar de Taliban-bolwerken in de bergen van Afghanistan. Het zijn vergelijkingen die vooralsnog vooral de wanhoop in Gaza tekenen – nog niet de werkelijkheid.

Het zijn vooral de Al Aqsa-Martelarenbrigades die in Gaza de anarchie aandrijven. Wat precies daarbij hun motieven zijn is gissen: er zijn (naar schatting) meer dan twintig verschillende Al Aqsa-facties aan het werk. Het oproer leek aanvankelijk een schreeuw om aandacht van Abbas. De eisen: geef ons banen, geef ons geld! Maar inmiddels lijkt de chaos vooral het uitstel van de verkiezingen te dienen.

De Al Aqsa-brigades zijn verbonden aan de aloude Palestijnse machtspartij Fatah, die ten onder dreigt te gaan aan interne twisten en de opmars van de islamitische terreurbeweging Hamas.

Sommigen bepleiten het uitstel van de verkiezingen, omdat de corrupte elite van Fatah uit de gratie is bij de kiezers. Anderen bepleiten uitstel, omdat niemand weet wat straks te doen na een verkiezingsoverwinning van Hamas.

Toch is onzeker of een latere verkiezingsdatum de anarchie kan beteugelen. Hamas is steeds mordicus tegen uitstel geweest. De gewapende tak heeft zich de laatste elf maanden, met de verkiezingen in het vooruitzicht, terughoudend opgesteld. Maar het is de vraag of Hamas die kalmte bewaart als Abbas de verkiezingen verdaagt.

Alex Burghoorn

Meer over