Reportage

Amsterdamse vuilnisboot moet zware vuilniswagen vervangen om kades en bruggen te ontzien

Amsterdam wil af van de zware vuilniswagens in de binnenstad die schade veroorzaken aan kademuren en bruggen. Een proef met vuilnisboten moet uitwijzen of de grachten voortaan gebruikt kunnen worden voor de vuilophaal. ‘We moeten onze fragiele infrastructuur ontzien.’

Vuilnismannen van de gemeente storten met kleine vrachtwagens het afval van de stad in een vuilnisboot op de Kloveniersburgwal. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Vuilnismannen van de gemeente storten met kleine vrachtwagens het afval van de stad in een vuilnisboot op de Kloveniersburgwal.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Je vraagt je af waarom het niet eerder is verzonnen: huisvuil ophalen met speciale schepen op de Amsterdamse grachten. Die werden gegraven voor goederenvervoer te water, maar de laatste tijd slechts benut door rondvaartboten en recreanten. Komende maanden experimenteert de gemeente twee keer per week met grote beunbakken langs kades in de oude binnenstad, stalen vaartuigen waar 80 kuub aan vuilniszakken in passen (vier volle vuilniswagens). Een scheepje met elektrische aandrijving duwt de volle schuiten vervolgens naar een vuilverbrandingsinstallatie in de haven.

‘De binnenstad is overbelast’, zegt SP-wethouder Laurens Ivens (Wonen, Reiniging) die komt kijken naar de proef. ‘Vuilniswagens zijn eigenlijk te groot voor de krappe straatjes, wat soms onveilige situaties oplevert. Bovendien zijn ze te zwaar voor de oude kademuren en bruggen. We moeten als stad onze fragiele infrastructuur ontzien.’ Amsterdam weert middelzware vrachtwagens (7,5 tot 30 ton) vanaf juli uit de binnenstad en dat geldt ook voor het eigen wagenpark. Bovendien, stelt Ivens, zijn vuilnisschuiten efficiënter: ze besparen veel autoritjes van en naar de vuilverbrander buiten de stad.

Op de Kloveniersburgwal, naast het 17de-eeuwse Nieuwmarktplein, raakt een beunbak aardig vol met vuilniszakken. Kleine vrachtwagentjes rijden piepend achterwaarts en kiepen hun laadbak leeg in de schuit. Een vaartuig met kraan, die normaal wordt gebruikt om fietswrakken uit de gracht te vissen, verdeelt de zakken over de bak. Reigers en meeuwen bekijken de pilot met grote interesse. Door de hele binnenstad halen zes lichte vrachtautootjes met drie man het vuilnis op in de zijstraten en brengen het naar de waterkant. Het kraanschip is al hybride aangedreven, de vrachtwagentjes met dieselmotoren moeten nog vervangen worden door elektrische varianten.

Geen plaats

Het liefst zou de wethouder helemaal geen zakken op straat zien in de binnenstad. ‘Dat is geen aantrekkelijk gezicht, vooral niet als de meeuwen erop los zijn gegaan.’ De oplossing volgens Ivens: alles in bakken. ‘Op straat, onder de grond, op het water. Maar dat kan niet in de binnenstad. Er is geen plaats meer.’ Een eerste plan om drijvende platforms neer te leggen in de grachten bleek onhaalbaar (de stad garandeert vuilophaal binnen 150 meter van iedere woning). Een tweede plan om kloeke schepen traag door de grachten te laten varen, bleek ook niet handig. Vaste kiepplaatsen voor de vuilniswagentjes lijkt voorlopig het slimste model.

‘Er zijn nu wel meer files’, moppert een visverkoper aan de overkant. Hij wijst op een kiepauto die een paar keer moet steken voordat deze loodrecht op de kade staan. Een vuilnisman zegt desgevraagd: ‘Ik sta liever op een grote wagen. Nu moeten we na iedere straat meteen terug naar de boot.’ Een enkele stadsbewoner moppert dat haar huis minder waard wordt als er een 17 meter lange vuilnisschuit voor de deur ligt. Daar staat een wachtende Prius-rijder tegenover die goedkeurend knikt (‘goed idee om het water te gebruiken’) en de eigenaar van een winkel in artisanale koffie en vinylplaten die blij is dat de grote vuilniswagen verdwijnt. ‘Ze reden laatst de lichtbak van mijn gevel, ik heb twee jaar gewacht op een vergoeding door de gemeente!

180 vuilniswagens

Amsterdam beschikt over 180 vuilniswagens die meer dan 12 ton wegen (vol meer dan 20 ton) en nog eens honderden andere voertuigen van de stadsreiniging. De komende jaren moet de stad miljarden euro’s investeren in het herstel van kades en bruggen die dreigen in te storten. Wegens achterstallig onderhoud, maar ook vanwege schade door zware voertuigen. Vanaf juli mogen vrachtwagens zwaarder dan 30 ton de binnenstad niet meer in en moeten wagens zwaarder dan 7,5 ton een ontheffing aanvragen.

Het gebruik van vuilnisschuiten is niet nieuw in Amsterdam. Vanaf 1880 werden houten en later stalen schuiten en stoombootjes ingezet in moeilijk begaanbare wijken. De vuilnis werd met (hand)karren aangeleverd vanuit de zijstraten. Dat systeem verdween in 1993 bij de opening van een nieuwe vuilverbrandingsinstallatie die niet aan het water lag. Nog langer geleden leegden Amsterdammers hun emmers met vuil en uitwerpselen direct in de gracht, inclusief slachtafval. Tegenwoordig plaatst de gemeente bij voorkeur ondergrondse containers voor het huisafval. In de nieuwe wijk Sluisbuurt verdwijnt het afval vanaf iedere woonlaag via een glijbaan direct onder de grond.

Meer over