Amerikaanse piloten schieten boven Irak VS-helikopters neer

Ondanks moderne communicatie- en waarnemingstechnologie hebben twee Amerikaanse F-15-piloten donderdag per vergissing boven Noord-Irak twee Amerikaanse helikopters neergeschoten. Aan boord waren een groep geallieerden en enkele Koerden....

OSCAR GARSCHAGEN

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

De Amerikaanse minister van Defensie William Perry suggereerde dat het 'diep tragische ongeluk', waarbij alle 25 inzittenden zijn gedood, te wijten is aan fouten van de piloten.

Het ongeluk in de buurt van het Noordiraakse Irbil - de bestemming van de Black Hawk-transporthelikopters - vond plaats bij daglicht, aldus Perry. De officieren en de Koerden waren op weg van Zakho bij de Turkse grens naar Salahaddin in de Koerdische zone om een onderzoek in te stellen naar enkele incidenten tussen Koerden en het Iraakse leger en naar de dood van een Duitse journaliste.

De F-15C-piloten patrouilleerden in het luchtruim boven de 36ste breedtegraad. Uit het eerste, zeer voorlopige onderzoek is gebleken dat de straaljagerpiloten niet op de hoogte waren gesteld van de vlucht van de twee helikopters, hoewel de helikopterpiloten wel vluchtplannen hadden ingediend en in verbinding stonden met een AWACS-toestel.

De F-15-piloten maakten tot twee maal toe 'visueel contact' met de helikopters. Beide keren meenden zij dat het om Iraakse Hind-helikopters van Russische makelij ging, die qua omvang en bouw sterk lijken op de Black Hawks. Een markant verschil is echter dat de Hindhelikopters over korte vleugels beschikken, waaraan raketafvuurinstallaties zijn gemonteerd, terwijl de Black Hawks geen vleugels hebben.

Het is niet duidelijk of de twee F15-piloten nog toestemming hebben gevraagd om hun raketten af te vuren.

Volgens de voorzitter van de Amerikaanse chefs van staven, generaal Shalikashvili, behoort het tot de rules of engagement dat piloten zelf het besluit tot vuren kunnen nemen, nadat zij zich ervan hebben verzekerd dat het om vijandelijke vliegtuigen gaat. De generaal wilde deze regels niet openbaar maken, omdat de Iraakse luchtmacht daarvan zou kunnen profiteren.

Het ongeluk heeft de Amerikaanse regering in grote verlegenheid gebracht. President Clinton zei 'diep bedroefd' te zijn over dood van de inzittenden van de helikopters. Hij bood de nabestaanden zijn condoleances aan. Geallieerde onderzoeksteams hebben de lichamen van vijftien Amerikanen, drie Turken, een Fransman, twee Britten en vijf Koerden geborgen en overgebracht naar een basis in Turkije, aldus het Pentagon.

Minister Perry en generaal Shalikashvili gelastten meteen een onderzoek, dat zich moet concentreren op de communicatieprocedures, de rol van het commandocentrum in het AWACS-toestel en de handelwijze van de F-15C-piloten.

De Amerikaanse helikopters beschikten, net als alle geallieerde toestellen die boven Noord-Irak vliegen, over een 'radiobaken', waardoor zij kunnen worden onderscheiden van Iraakse toestellen. Volgens het Pentagon is het duidelijk dat het zogenoemde 'vriend-ofvijand'-signaal niet naar behoren heeft gewerkt.

Pentagon-woordvoerders verklaarden gisteravond dat het mogelijk is dat de twee helikopters dermate laag vlogen dat zij niet goed te volgen waren op de radars van de F15's en van het AWACS-toestel. De lage vlieghoogte zou kunnen zijn uitgelegd als een verdachte manoeuvre van de Iraakse luchtmacht. Het luchtruim ten noorden van de 36ste breedtegraad is voor de Iraakse luchtmacht verboden gebied.

Het was gisteren niet voor het eerst dat geallieerde functionarissen en militairen de dood vonden als gevolg van zogenoemd friendly fire. Van de 148 Amerikaanse soldaten die tijdens de Golfoorlog sneuvelden, werden 35 getroffen door Amerikaanse raketten en kogels. Ook negen Britten werden in de Golfoorlog door de Amerikanen gedood.

Meer over