'Amerikaanse Ieren zijn naief op het stomme af'

VS zijn geldbron voor alle partijen Noord-Ierland Van onze correspondent..

BERT WAGENDORP

Bert Wagendorp

BELFAST

'Die Amerikaanse Ieren zijn niet goed wijs', zegt Sean Eames, gepensioneerd rooms-katholiek zakenman in Belfast en lid van de gematigde Alliantiepartij. Hij zit in zijn stampub aan High Street in de Noordierse hoofdstad. 'Ik kom er vaak, in de Verenigde Staten. En als ik zeg dat ik uit Noord-Ierland kom beginnen ze gelijk te schelden. ''Fucking British! Ze moeten verdomme oprotten uit Noord-Ierland! Home-rule!'' Geen flauw benul, echt geen flauw benul.'

Als de pr-machine van Sinn Fein ergens knap werk heeft verricht, dan is het in de Verenigde Staten. De politieke vleugel van de IRA heeft ervoor gezorgd dat het percentage Sinn Fein-sympatisanten onder de Ierse gemeenschap in de Verenigde Staten zeer waarschijnlijk veel groter is dan dat in Noord-Ierland. In Ulster deelt ongeveer 7 procent van de kiezers de visie van partijleider Gerry Adams.

Adams is momenteel - aan de vooravond van de Ierse nationale feestdag Saint Patrick's Day, op 17 maart - met een partijdelegatie in de VS. Net als David Trimble, leider van de Ulster Unionisten, John Hume, eerste man van de SDLP en John Alderdice, leider van de Alliantiepartij. Dominee Ian Paisley, leider van de Democratische Unionisten, gaat volgende week.

Voor Noordierse politieke partijen vormen de Verenigde Staten een rijke bron van politieke steun en inkomsten. Sinn Fein heeft de best georganiseerde lobby, de andere partijen beginnen te volgen. Want steun onder de Ierse Amerikanen betekent invloed op de Amerikaanse Ulster-politiek. De grote Ierse gemeenschap in de VS, geschat op 44 miljoen mensen, is voor de herverkiezingsambities van president Clinton te belangrijk om genegeerd te worden.

Veel van de Ieren in de VS voelen zich, vier of vijf generaties na de emigratie, nog steeds zeer betrokken bij het voorvaderland. Bij Noord-Ierland met name, want een meerderheid van de Ierse Amerikanen heeft zijn wortels in een van de zes counties van Ulster; van de veertien Amerikaanse presidenten met een Ierse achtergrond, stamden er elf af van Nóórdierse landverhuizers.

De propaganda die Sinn Fein de afgelopen jaren op de Ierse gemeenschap losliet, viel onder de voornamelijk nationalistische Iers-Amerikanen in vruchtbare aarde. Waarbij kwam dat Adams zich in de VS afficheert als een man van vrede, bereid tot compromissen. Zijn optredens zorgden voor een stroom van miljoenen dollars richting Ulster en voor een politieke invloed die veel groter is dan gezien de omvang van de partij in de thuisregio verwacht zou mogen worden.

In Belfast is de verbazing over de 'naieve' Amerikanen groot, zowel onder protestanten als katholieken. Toen Adams, tijdens een bezoek aan de Verenigde Staten vorig jaar, zelfs met alle egards door president Clinton op het Witte Huis werd ontvangen, kreeg Sean Eames, net als Adams opgegroeid in de roomskatholieke wijk rond Falls Road in west-Belfast, een spontane woede-aanval.

'Gerry Adams', zegt Sean Eames met alle minachting die hij in stem kan leggen. 'Ze legden de rode loper voor hem uit. Hij werd ontvangen als een held. De Ierse Amerikanen vonden zelfs dat hij de Nobelprijs voor de Vrede verdiende. Adams, godverdomme! De armen van die klootzak zitten tot zijn ellebogen onder het bloed. Moet een moordenaar de Nobelprijs krijgen? Ik ben een Ier en een katholiek, maar kom me niet aan met Adams. En ik zweer je dat ik niet de enige ben die dat vindt. Een meerderheid van de katholieken hier denkt er net zo over. Ziek zijn ze van Adams en zijn hypocriete praatjes.

'Die man praatte de bom in Oxfordstreet hier in Belfast goed. Dertien onschuldige mensen aan stukken geblazen, ze moesten de resten van het asfalt schrapen. Hij droeg de kist van Thomas Begley, een van de twee IRA-mannen die de bom plaatsten in Shankill Road, tweeënhalf jaar geleden. Dát is meneer Gerry Adams.'

De Ierse Amerikanen, zegt Eames' eveneens katholieke vriend en partijgenoot John Kearny, zijn naief op het stomme af. 'Die mensen zijn vier, vijf generaties geleden naar de Verenigde Staten gekomen. Die denken dat wij hier in Noord-Ierland nog steeds met de hooivorken de straat opgaan omdat we bij Ierland willen horen. Zoals ze denken dat jullie Hollanders nog steeds de vinger in de dijk steken als het water stijgt. En in Adams zien ze een soort intellectuele vrijheidsstrijder.

Sinn Fein heeft al jaren een bureau in Washington, dat de Amerikaanse lobby leidt. De partij heeft een professionele homepage op het Internet, voor steeds meer Amerikanen een belangrijke bron van informatie. Pas sinds kort zien ook de Ulster Unionisten het belang van de Amerikaanse lobby in. De UUP opende kort geleden ook een eigen bureau in Washington.

De toenemende druk op Amerikaanse politici van Unionistische en andere Noordierse partijpolieke zijde - en van de Ierse en Britse regering - heeft ertoe geleid dat Adams bij zijn huidige bezoek niet op het hoogste regeringsniveau wordt ontvangen. Bovendien moet hij zijn fondsenwervingsactiviteiten beperkt houden.

Kearny: 'Er is een kentering merkbaar. Maar voorlopig kan Adams op brede Iers-Amerikaanse steun blijven rekenen. Sinn Fein heeft in de propaganda-oorlog een geweldige voorsprong opgebouwd. Als ik daar ben, en ik zeg tegen een Ierse Amerikaan dat ik en met mij zeventig procent van de katholieken in Ulster tégen aansluiting bij Ierland is, gelooft hij me niet. Als ik zeg dat het geld dat zij ophalen voor Sinn Fein verantwoordelijk is voor de dood van onschuldigen in Belfast, gelooft hij me niet. Wat moet je nou met zulke lui? Want alles wat ik zeg is de waarheid.'

Meer over