AMERIKA ZONDER STRATEGIE

HET NAVO-offensief tegen de oorlogsmachine van president Milosevic is nog maar net begonnen en als we het Witte Huis mogen geloven verlopen de bombardementen gesmeerd, maar in het Amerikaanse Congres wordt al naarstig naar de uitgang gezocht....

Exit strategy is veruit het meest gehoorde woord dezer dagen in politiek Washington. Clintons critici klagen dat hij geen plan heeft voor het eindspel, maar dat kun je de Congresleden niet verwijten. In het Congres circuleren allerlei vertrek-strategieën.

Senator Jesse Helms, de voorzitter van de Senaatscommissie voor buitenlandse betrekkingen, diende gisteren een wetsvoorstel in dat het antwoord moet geven op de prangende vraag: hoe moeten we verder?

Het antwoord is een wet die ervoor moet zorgen dat er uit de ruige Servische bodem een democratie opbloeit en dat het 'moorddadige regime van de heer Milosevic' ten val komt.

'Het kan me niet schelen of hij de rest van zijn leven op Cyprus van de zon kan gaan zitten genieten, als hij ermee akkoord gaat op te stappen en plaats te maken voor democratie in Servië', zei de befaamde houwdegen uit North Carolina. 'Waar het om gaat is dat hij de macht kwijtraakt'.

Om dat te bereiken wil Helms geld uittrekken voor hulp aan de democratische krachten in Joegoslavië. Verder moeten de onafhankelijke media geld krijgen om het evangelie van de democratie in Servië te verspreiden. Zodra het Servische volk voor democratie heeft gekozen en Milosevic heeft verjaagd, moeten de Verenigde Staten volgens Helms meteen de geldkraan royaal opendraaien en het land helpen bij de wederopbouw.

De naam van de voorgestelde wet, Serbia Democratization Act, straalt het onverwoestbare optimisme van de Amerikaanse wetgever uit. Het heeft iets geruststellends: alsof de democratie in Servië vanaf Capitol Hill per wet valt af te kondigen.

Het is hetzelfde drogbeeld waarmee de Verenigde Staten zich ook lange tijd hebben getroost bij hun campagne om die andere boosdoener weg te krijgen: de Iraakse leider Saddam Hussein. Diep in hun hart zijn de Amerikanen ervan overtuigd dat ieder ondemocratisch systeem vanzelf instabiel is en dat er dus eigenlijk maar weinig voor nodig is om een ondemocratische heerser ten val te brengen.

Maar Saddam zit nog steeds stevig in het zadel en het is ook zeer de vraag of Milosevic politiek wel zo zwak staat als zijn vijanden in Washington hopen. Ondanks de ontberingen van jaren van economische sancties tegen hun land, blijken de meeste Serviërs iedere keer weer achter Milosevic te staan en waarschijnlijk zullen de NAVO-bombardementen zijn politieke positie alleen maar versterken.

Andere senatoren zijn daar ook bang voor en daarom hebben zij een realpolitieke exit strategy bedacht. Volgens de Democratische senator Joseph Lieberman en zijn Republikeinse collega Mitch McConnell moeten de Verenigde Staten de Albanese opstandelingen wapens leveren, als president Milosevic ondanks de bombardementen blijft weigeren de vredesregeling van Rambouillet te ondertekenen.

'We moeten een antwoord hebben op de vraag: wat doen we verder? Onze wet geeft daar een antwoord op', stelde Lieberman tevreden vast bij de presentatie van het wetsvoorstel. De wet, die ook al zo'n optimistische naam draagt (Kosovo Self-Defense Act), moet Milosevic volgens Lieberman laten zien dat 'wij niet werkeloos zullen toezien hoe de Joegoslavische troepen de bevolking van Kosovo terroriseren'.

McConnell zei te hopen dat de Verenigde Staten de wet niet hoeven te gebruiken, maar als Milosevic doorgaat is het bewapenen van de Albanese strijders volgens hem de enige manier om een einde aan de bloedbaden te maken. 'Zij moeten de mogelijkheid hebben zichzelf te verdedigen', zei hij.

Het klinkt redelijk, maar vermoedelijk zullen de Albanezen er niet veel meer plezier van hebben dan de Koerden en de shi'ieten in Irak hadden van de Amerikaanse aanmoedigingen om de wapens op te nemen tegen Saddam Hussein. Het resultaat was dat zij in de pan gehakt werden.

Het droeve nieuws voor de strijders van het Albanese Bevrijdingsleger is dat het doe-het-zelf-pakket van Lieberman en McConnell maar 25 miljoen dollar bevat, waarvan dan nog een deel besteed gaat worden aan militaire trainingen in de Verenigde Staten.

Volgens McConnell kunnen de Albanezen zich met het bedrag anderhalf jaar verdedigen, maar toch klinkt het wat karig vergeleken bij de ongeveer honderd miljoen dollar aan raketten en bommen die de NAVO nu dagelijks boven Joegoslavië verschiet.

Het zwakke punt van het voorstel is bovendien dat het de weg zou vrijmaken voor Russische wapenleveranties aan het bevriende Belgrado. Die zijn nu nog verboden wegens het wapenembargo tegen alle partijen in het conflict in Joegoslavië.

Maar als de Verenigde Staten voor wapenleveranties aan de Albanezen kiezen, is de kans groot dat Moskou Belgrado te hulp zal schieten. De vertrek-strategie van Lieberman en McConnell zou dan wel eens juist het voorspel kunnen blijken van een botsing tussen de Verenigde Staten en Rusland.

Hoeveel kritiek de Congresleden ook op Clinton mogen hebben, vooralsnog lijken zij ook geen geloofwaardige exit strategy te hebben. Of liever, ze durven niet hardop te zeggen wat ze eigenlijk bedoelen: Inpakken en wegwezen!

Meer over