Amerika zit met soldaat Bowe in zijn maag: held of verrader?

Vijf jaar vastzitten bij de Taliban is zwaar, maar terugkeren in Amerika is ook niet eenvoudig. Dat merkt sergeant Bowe Bergdahl. Terwijl in het weekeinde nog de vreugde over de vrijlating van de verloren zoon overheerste, stortten nu voormalige medesoldaten, oud-officieren, politici en journalisten zich op hem. Hij is geen held, maar een deserteur en misschien zelfs een verrader, die schuld draagt aan de dood van kameraden en moet worden bestraft, zeggen zij.

VAN ONZE CORRESPONDENT ARIE ELSHOUT

NEW YORK - Bergdahl verblijft voor onderzoek in een Amerikaans militair hospitaal in Duitsland. Daar wordt hij geestelijk en fysiek voorbereid op zijn terugvlucht naar de Verenigde Staten. Niet duidelijk is of hij iets weet van de emoties thuis. Zijn familie heeft dekking gezocht achter een woordvoerder. Op televisie, internet en in kranten wordt heftig gedebatteerd over de kwestie.

Daarbij gaat het er niet altijd fijnzinnig aan toe. Op de rechtse nieuwszender Fox zegt een ex-militair over Bergdahl: oplappen en dan voor de krijgsraad. In The Wall Street Journal is een vroeger lid van de Special Forces al een stap verder: voor het vuurpeloton ermee. De teller voor het aantal Amerikaanse militairen dat tijdens zoekacties naar Bergdahl zou zijn omgekomen, staat bij Fox inmiddels op veertien.

Maar het is niet alleen rechts. MSNBC weet ook niet goed wat het met Bergdahl aan moet. Was hij echt een deserteur die zijn kameraden in gevaar bracht? Presentator Chris Matthews worstelt zichtbaar met die vraag, want behalve links is hij ook een patriot. The New York Times ziet een 'gecompliceerder beeld' opdoemen.

Heel belangrijk daarbij zijn de getuigenissen van militairen die met Bergdahl in de Afghaanse provincie Paktika hebben gediend op een gevaarlijke buitenpost midden in het vechtseizoen. Zij moesten zwijgen zolang hij gevangen zat. Nu beginnen zij te praten. Zij bestrijden dat hij gevangen werd genomen toen hij achterop was geraakt bij een patrouille of op de wc zat. Hij verliet op 30 juni 2009 even na middernacht het kamp, met achterlating van zijn geweer, helm en kogelvrije vest.

'Bergdahl was een deserteur en soldaten van zijn eenheid stierven toen ze probeerden hem te vinden', schrijft Nathan Bradley Bethea voor The Daily Beast. Bethea diende in hetzelfde gebied en sprak na de verdwijning met Bergdahls peloton. 'Ik denk dat hij een deserteur is', zegt ook Cody Full, een vroegere kamergenoot. Bergdahl staarde soms naar de bergen en vroeg dan hoe hij van daar naar China kon komen. Ook stuurde hij op een gegeven moment zijn computer en andere persoonlijke bezittingen naar huis. 'Waarom doe je zoiets? Tenzij je denkt dat je ze niet meer nodig hebt?'zegt Full.

In het peloton werd Bergdahl gezien als een vreemde snuiter, een boekenwurm met gekke ideeën.

The New York Times citeert een oud-officier, volgens wie hij bij zijn verdwijning een briefje achterliet in zijn tent. Daarin stond dat hij zijn geloof in het leger verloren had, de Amerikaanse missie in Afghanistan niet meer steunde en een nieuw leven wilde beginnen. Geopperd is dat hij misschien wilde overlopen naar de Taliban.

De moeite die de andere soldaten hadden met Bergdahl mondde na zijn vertrek uit in woede, toen zij hoorden dat twee andere militairen waren gedood tijdens een missie, waarvan zij aannamen dat die bedoeld was om Bergdahl te zoeken. Behalve deze twee zouden nog zes militairen zijn gedood tijdens zoekacties. Zegslieden van het Pentagon zeggen dat zulke beschuldigingen niet hard te maken zijn op grond van de slachtofferlijsten in Afghanistan.

Ze pogen de emoties te sussen, maar dat is niet eenvoudig. Een familie in Texas vraagt zich af of hun zoon en anderen zijn omgekomen bij een zoekactie voor een deserteur, een verrader. 'Dat doet afbreuk aan hun leven', zegt de moeder.

President Obama zag zich gedwongen vanuit Warschau de gevangenenruil te verdedigen. 'Het is een 'heilige regel' dat we geen soldaten achterlaten, zei hij. Die regel wordt overigens gesteund door alle Amerikaanse critici, maar zij vinden wel dat Bergdahl berecht moet worden. Amerika's hoogste militair, Martin Dempsey, zei dat de sergeant onschuldig is tot zijn schuld bewezen is. Als hij iets misdaan heeft, zal daarvan niet worden weggekeken. 'Ondertussen blijven we voor hem en zijn familie zorgen.'

Te midden van alle opwinding waren dat verstandige woorden over een zoekende jongen die beter het leger had kunnen mijden. Hij zag het als een mogelijke oplossing maar het werd een probleem. Voor hem en voor Amerika.

undefined

Meer over