Amélie helpt Fransen bij het hervinden van hun goede humeur

Dé Franse filmgebeurtenis van dit voorjaar speelt zich niet af in Cannes, maar in 432 bioscoopzalen in heel Frankrijk. Meer dan twee miljoen Fransen hebben binnen twee weken nadat hij uitkwam Le fabuleux destin d'Amélie Poulain gezien....

Van onze correspondent Martin Sommer

Om de avonturen van Amélie wordt in de zaal voluit gelachen en er wordt veelal geapplaudisseerd na afloop. Recensenten juichten. Amélie is een dienstertje met koolzwarte ogen in een kleine bar au coin in Montmartre. Ze doet zo graag goed dat ze in allerlei bizarre avonturen verzeild raakt. De tuinkabouter van haar vader maakt een wereldreis en de conciërge krijgt een liefdesbrief van haar veertig jaar geleden vertrokken echtgenoot. Alles dankzij Amélie, die tegelijk dermate schuchter is dat het een hele film duurt voordat ze de man van haar dromen durft aan te spreken.

Dat klinkt als een niemendalletje, maar Amélie is veel meer dan een enkelvoudige liefdesgeschiedenis. Regisseur Jean-Pierre Jeunet (van de film Delicatessen) heeft alle registers van woord- en beeldgrappen opengetrokken. Hij blies zijn figuren meer dan levensgroot op, in de eerste plaats Amélie (Audrey Tautou) zelf met haar verliefde knikkerogen. Filmografisch hoort ze thuis bij Jacques Tati's Mon Oncle, literair bij de chroniqueur van de kleine levensgenoegens, Philippe Delerm.

Fransen zijn niet zulke schuddebuikers. Kennelijk kwam Amélie precies op het moment dat Frankrijk zijn goede humeur heeft hervonden. Er is nog nooit zoveel regen gevallen als de afgelopen maanden. Marks & Spencer en Lu sluiten de poorten en de treinen staken meer dan dat ze rijden. De linkse regering bevindt zich in peilloze diepte van somberte en onderling gekrakeel. Maar dat kan de pret niet drukken, en bevestigt dat de traditionele kloof tussen het officiële pays légal en het échte pays réel niets aan actualiteit heeft ingeboet.

'Fransen zijn zelden zo optimistisch geweest als nu', kopte woensdag Le Figaro. Terwijl de groeicijfers in Duitsland inzakken, weet de Franse consumptie van geen wijken. Vier jaar geleden wist president Chirac nog niet wat een muis was. Hij was niet de enige. Nu zijn de pc's, draagbare telefoons en andere technische hoogstandjes niet aan te slepen. Campers, 4 x 4's en waterscooters doen het uitstekend. En vooral: het geboortecijfer blijft goed op peil. Met 1,89 kind per vruchtbare vrouw staat Frankrijk aan de kop in Europa - voor het eerst sinds de Frans-Duitse oorlog van 1870.

Maar zoals alles hier een dubbele bodem heeft, ook Amélie. De film is tegelijk een geruststellende ode aan het oude, smeedijzeren Parijs. De trappen van Montmartre, de suikertaart van de Sacré Coeur, de glimtegeltjes van de metro, het passeert allemaal zacht gefilterd de revue. Een bar-tabac is nog een bar-tabac. En de épicier op de hoek moest voor de film worden teruggebouwd uit een akelige supermarkt.

Plezier zonder nostalgie, dat kan klaarblijkelijk toch niet. Amélie verheerlijkt de kleine man, die zijn demi drinkt aan het zink en zich verplaatst op een blauwe Mobylette. Auto's zijn schaars, graffiti afwezig, en pitbulls en banlieueflats nog niet uitgevonden.

Een enthousiaste bezoeker wist in Le Monde alsnog een beginselverklaring uit de film te peuren. 'Ik ben ervoor gevallen omdat deze film ingaat tegen de stroom van alles wat me tegenstaat. De tirannie van de reclame, de Dow Jones-index, de optieregelingen, de gierende corruptie van de politici die zelfs de kiezers niet meer kan schelen, de overdosis televisie, hypergeweld, harde porno... bewust of onbewust heeft Jeunet daarmee gebroken.'

Zelf zegt regisseur Jean-Pierre Jeunet dat hij verliefd is, en dat hij daarom zo'n leuke film heeft gemaakt. In Cannes hebben ze hun blunder intussen ingezien. Amélie is halsoverkop aan het festivalprogramma toegevoegd.

Meer over