nieuws

‘Ambtenaren VWS zagen subsidie voor hulpverlener met anti-abortuswortels als ‘verboden staatssteun’’

Dat staatssecretaris van Volksgezondheid Blokhuis (ChristenUnie) subsidie bleef uitkeren aan de omstreden christelijke hulporganisatie Siriz, leidde tot onrust onder zijn ambtenaren. Zij spraken zelfs van ‘verboden staatssteun’.

Demissionair Staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ChristenUnie). Beeld ANP
Demissionair Staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ChristenUnie).Beeld ANP

Dit blijkt uit een reconstructie van NRC, op basis van documenten die openbaar zijn gemaakt met een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB). Siriz, hulpverlener voor ongewenst zwangere vrouwen, is een afsplitsing van de Vereniging tot Bescherming van het Ongeboren Kind (VBOK), een anti-abortusorganisatie. In 2018 onthulde De Groene Amsterdammer dat medewerkers sturend optraden, en vooral de mogelijke spijt na een abortus benadrukken.

Siriz ontving sinds 2014 anderhalf miljoen euro per jaar, met dank aan de SGP. De gereformeerden waren bereid om de rijksbegroting van het kabinet-Rutte II te steunen, maar verlangden daar onder meer subsidie aan Siriz voor terug. Een grote Kamermeerderheid stemde voor het amendement: alleen SP, PVV, 50Plus en het lid Bontes waren tegen.

Uit de vrijgegeven stukken blijkt nu dat ambtenaren van het ministerie van Volksgezondheid al vanaf het begin hun twijfels hadden over de subsidie. Vooral omdat het ongebruikelijk is dat de Tweede Kamer geld regelt voor één particuliere organisatie. De subsidie leidde volgens een ambtenaar tot ‘ergernis’ bij vergelijkbare hulpverleners voor ongewenst zwangere vrouwen, die hun subsidie in dezelfde periode juist gekort zagen worden.

Verboden

Als de deal met de SGP in 2017 van tafel gaat, bij het aantreden van het kabinet-Rutte III, besluit de nieuwe staatssecretaris van Volksgezondheid, Paul Blokhuis, de subsidie toch voort te zetten. Ambtenaren houden hem voor dat er wat hen betreft sprake is van ‘verboden staatssteun’. In 2018 krijgt Siriz desondanks opnieuw anderhalf miljoen euro subsidie.

Blokhuis’ politiek assistent, Rinze Broekema, bemoeit zich nadrukkelijk met de besprekingen over de subsidie aan Siriz, concludeert NRC. Dit valt op, omdat hij twee jaar voor zijn aantreden bestuurslid was van de VBOK, waaruit Siriz voortkomt.

In een schriftelijke reactie aan de Volkskrant laat Blokhuis weten in 2018 opnieuw zoveel geld te hebben uitgekeerd om de subsidie ‘op verantwoorde wijze’ af te bouwen. Volgens de staatssecretaris is ‘op heldere wijze’ te kennen gegeven dat 2018 het laatste jaar is dat Siri op deze subsidie kon rekenen.

Desondanks krijgt Siriz in 2019 opnieuw subsidie, een half miljoen euro dit keer, ondanks het tegenstribbelen van ambtenaren. Volgens hen heeft Siriz tijd genoeg gehad om zich voor te bereiden op het wegvallen van de subsidie. In een nota schrijven zij dat de subsidie in strijd is ‘met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur’.

Overbrugging

In 2019 werd een nieuwe financieringsregeling ingevoerd, verklaart Blokhuis. Hierdoor zou Siriz geen aparte subsidie meer krijgen, maar moest het net als andere hulpverleners geld aanvragen volgens de standaardvoorwaarden. Maar omdat de invoering van de regeling twee maanden werd uitgesteld, besloot hij ‘om nog eenmaal een overbruggingsfinanciering’ te verstrekken.

‘Ik wilde het risico uitsluiten dat een organisatie na een jarenlange subsidierelatie bijvoorbeeld medewerkers zou ontslaan door onzekere financiën als gevolg van het later starten dan gepland van onze nieuwe regeling’, aldus Blokhuis.

In 2020 is de aparte subsidieverlening aan de stichting gestopt, bevestigt Blokhuis. Siriz, dat in 2018 deels is gefuseerd met de VBOK, krijgt nu een vast tarief voor hulpgesprekken met vrouwen, net als andere hulpverleners.

Meer over