Alternatief lesprogramma redt te kleine basisschool van sluiting In de klas gaat alles over water

De juf laat een steen zakken, aan een touw. 'Horen jullie de plons?', vraagt ze met opgeheven vinger. Enkele kinderen drukken hun oren tegen de grond en knikken ....

Van onze verslaggeefster

Wil Thijssen

ROSMALEN

'Water' is het derde thema dit jaar op basisschool De Masten in Rosmalen. Het schooltje, vermoedelijk het kleinste in Nederland, heeft haar lesmethoden radicaal gewijzigd. Naast de reguliere lessen staan gedurende het hele jaar vier thema's centraal: 'huis', 'slaap', 'water' en 'hondentrainmachine'.

'Het is de bedoeling dat de leerlingen van concreet naar abstract leren denken', vertelt directrice Kluytmans over de nieuwe lesmethode. Bij het thema 'huis' leerden de kinderen over praktische zaken van metselaars, architecten en gemeenteambtenaren.

Bij het minder concrete 'slaap' moesten de leerlingen nachtmerries en droomwensen verbeelden. 'Water' is symbool voor zuivering en vervuiling in de maatschappij. Bij het onderwerp 'hondentrainmachine' moeten leerlingen hun fantasie op een niet bestaand concept uitleven.

Het project is een van de wapens in de strijd tegen opheffing van de school, die met 58 leerlingen, vier leerkrachten en drie klasjes zelfs niet in de buurt komt van de vereiste bestaansnorm van 156 kinderen. De school kreeg in december per brief te horen dat de subsidiekraan wordt dichtgedraaid, en dat de leslokalen per 1 september 1997 op slot zouden moeten.

'Dat gaat mooi niet door', zegt directrice Kluytmans tevreden. Dinsdagmorgen liet het ministerie van Onderwijs weten dat de opheffingsplannen zijn ingetrokken. De schoolleiding, die feestelijk aan alle kinderen ijs uitdeelde, was stomverbaasd. 'Het project slaat goed aan. Het heeft ons waarschijnlijk van dichtgespijkerde deuren gered,' zegt een van de leerkrachten opgelucht.

Zonder extra kosten of revolutionaire leermiddelen worden de leerlingen door de thema's nauwer bij het onderwijs betrokken. Op ouderavonden blijkt dat kinderen thuis veel over de nieuwe lessen vertellen, en op school zijn nu ook de meest lastige leerlingen geïnteresseerd.

De hele school staat sinds deze week in het teken van water. In de tuin staat een regenmeter, de ramen zijn met blauwe golven beschilderd en een hovenier heeft in de gang een fontein aangelegd, zodat de kinderen de hele dag met het geluid van water worden geconfronteerd.

Het themaproject is bedacht door de plaatselijke huisarts, I. Schretlen, die twee kinderen op De Masten heeft zitten en vond dat er op ouderavonden te veel over lesmethoden werd 'geneuzeld'. Bovendien vond hij bestaande thema's in het basisonderwijs te kortdurend en te eenzijdig. Zo was het thema 'bomen' geruime tijd voor de boomfeestdag al afgelopen en bleek het rendement laag, vergeleken met het geld en de moeite die erin waren gestoken.

'De vorm wordt in het basisonderwijs steeds belangrijker dan de inhoud', vertelt de bedenker van het lespogramma. 'Er wordt veel over lesmethoden gepraat, maar weinig over de boodschap die we aan kinderen overdragen. Daar proberen wij hier iets tegen te doen.'

In februari publiceerde Schretlen zijn plannen in de onderwijsbladen Uitleg en JWS. Daarmee verwierf het schooltje landelijke bekendheid. Verschillende basisscholen hebben De Masten inmiddels benaderd, omdat ze zelf eveneens een thematischer aanpak van onderwijs wensen.

'Ik vind het leuk dat ze in Rosmalen de lessen in een betekenisvolle samenhang brengen', zegt J. Letschert, plaatsvervangend hoofd primair onderwijs van de Stichting Leerplan Ontwikkeling (LSO). 'Het doet een klein beetje denken aan de storyline approach in het Schotse onderwijs, ook dat is bedoeld om kinderen zoveel mogelijk bij het onderwijs te betrekken.'

Deze vorm van onderwijs vindt navolging in Duitsland, Scandinavië en de Verenigde Staten.

Letschert: 'Het is een leuk initiatief van Rosmalen. Het is sowieso goed als ouders zich inzetten voor de school van hun kinderen. Bovendien is onderwijs in ons land al te vaak heel gefragmenteerd.'

Meer over