Bellen metOnze correspondent

‘Als ik zie hoe het nu in Nederland gaat, hoe coronabeleid in twijfel wordt getrokken, zie ik wel voordelen van de Turkse aanpak’

Turkije gaat de coronamaatregelen versoepelen en praat, na een jaar van ruzie, weer met Europa. En dan is er ook nog het uitgelekte rapport van NCTV over de islamistische koers van Erdogan. Genoeg om over te bellen met onze correspondent Rob Vreeken.

Sneeuw in Istanbul. Beeld EPA
Sneeuw in Istanbul.Beeld EPA

Is het land klaar voor de versoepelingen?

‘Nou, de versoepelingen zijn niet heel groot en worden geleidelijk ingevoerd. Het gaat vooral om de weekendlockdown, die wordt opgeheven. Dat klinkt trouwens erger dan het is. De winkels zijn dicht, maar alle zaken die voedsel verkopen mogen wel open. En dat nemen de winkeliers nogal ruim.

‘Ik zie geen duidelijk verband met de cijfers: er is geen spectaculaire daling van het aantal besmettingen. Mijn indruk is dat de situatie vergelijkbaar is met Nederland. Een piek in december en sindsdien een erg langzame daling.

‘De regering is sinds het begin van de pandemie al gebrand op het draaiend houden van de economie. En de vaccinaties komen nu op gang. Ik vermoed dat men ervan uitgaat dat de effecten daarvan binnenkort te zien zullen zijn. Er zijn nu 5 miljoen mensen gevaccineerd op een bevolking van 83 miljoen. Omgerekend ligt Turkije iets voor op Nederland.

‘Een ander verschil met Nederland is dat je hier in de media niet de parade ziet van sceptici en door de maatregelen getroffen groepen. Er heerst iets meer gelatenheid. Het publieke debat is beperkter. Kritiek op de regering zie je niet veel, omdat je daarmee in de problemen kan komen.’

Dat beperkte debat is meestal een betreurenswaardige zaak, maar bij de aanpak van een dergelijke crisis wellicht wel handig?

‘Dat idee heb ik wel, ja. Als ik zie hoe het nu in Nederland gaat, waarbij voortdurend alles in twijfel wordt getrokken, zie ik de voordelen van de Turkse aanpak.’

Hoe is het straatbeeld nu?

‘Het is gewoon druk op straat, hoewel mensen niet schouder aan schouder lopen. Zo op het oog maakt men zich weinig zorgen. Zelfs in het weekend, wanneer er dus een lockdown geldt, zijn er veel mensen op straat. En geen agent die je aanhoudt.’

Dan even over de relatie met de EU. Turkije en Europa praten weer. Vanwaar de ommezwaai?

‘Rond de jaarwisseling begonnen ze opeens weer toenadering te zoeken. Vorig jaar was natuurlijk een rampjaar en over alles hadden Turkije en Europa ruzie: Libië, Syrië, het Grieks-Turkse gasconflict in de Middellandse Zee, de vluchtelingen, Nagorno-Karabach. Turkije is internationaal steeds assertiever geworden, vriendelijk gezegd.

‘Maar opeens klonken begin dit jaar verzoenende geluiden. Turkije stuurde een aardige nieuwjaarsboodschap naar de Franse president Macron, met wie vorig jaar de grootste problemen waren, ook na de onthoofding van de leraar Samuel Paty. Macron stuurde poeslief een boodschap terug. Ook met andere Europese leiders kwam weer een gesprek op gang.

‘De partijen proberen de schade te herstellen en nader tot elkaar komen. Ik denk dat het een Turks initiatief was dat meteen werd opgepikt in Europa. Er is ook een bezoek aan Ankara aangekondigd van EU-president Ursula von der Leyen en voorzitter van de Europese Raad Charles Michel, maar het is nog onduidelijk wanneer dat ervan gaat komen.’

Welke onderwerpen staan op de agenda?

‘Een vervolg op de vluchtelingendeal. Verder wil Turkije graag dat er gesproken wordt over een douane-unie en over de liberalisering van visa, zodat Turken vrij naar Europa kunnen reizen. In maart 2016 werden beide beloofd bij het afsluiten van de vluchtelingendeal. Europa heeft zich daar niet aan gehouden. En daar waren wel redenen voor natuurlijk. Sinds de militaire coup van juli 2016 is het bergafwaarts gegaan met de rechtsstaat en de mensenrechten. Het verlangen van Europa is dus dat daar wat aan verandert. En dat Turkije zal inbinden in het conflict met Griekenland over de gasboring op de Middellandse Zee.’

Is het reëel om die verandering in mensenrechten te verwachten, gezien Erdogans houding ten opzichte van de rechtsstaat en de vrijheid van meningsuiting?

‘Als je ziet wat Erdogan heeft gedaan de afgelopen jaren, zoals het oppakken van journalisten en politieke tegenstanders, dan is er weinig reden om aan te nemen dat hij zijn leven zal beteren. Hij heeft onlangs wel een hervormingsprogramma aangekondigd op het gebied van de rechtsstaat en de mensenrechten. Dat kan ieder moment gepresenteerd worden.

‘Ik interviewde onlangs Selim Yenel, tot 2017 Turkijes ambassadeur bij de EU. Hij zei dat Turkije hervormingen moet doorvoeren op het gebied van de rechtsstaat, vrijheden en mensenrechten. ‘Vooral na de couppoging van 2016 is de toestand verslechterd’, zei hij. Dat is toch wel opmerkelijk voor iemand die zo dicht bij het regeringsstandpunt staat.’

Tot slot een onderwerp dat in Nederland tot ophef leidt. De Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV) maakt zich grote zorgen over de islamistische koers van Erdogan en de invloed daarvan op Turkse Nederlanders. Een rapport dat nog niet af is, lekte deze week uit via HP/De Tijd. Hoe beoordeel jij dat rapport?

‘Het artikel bevreemde me wel. Als het klopt wat er staat, lijkt het behoorlijk te rammelen. Het gaat bijvoorbeeld over salafisme, maar dat is helemaal geen issue hier. De salafisten zijn een marginale groep die niet op goede voet staat met de regering.’

Dat ligt misschien ook aan welke definitie van salafisme je gebruikt? De AIVD heeft een vrij brede opvatting en spreekt van ‘een spectrum aan fundamentalistische stromingen binnen de soennitische islam. De salafistische stromingen zijn gericht op morele ‘heropvoeding’ en ‘zuivering’ van de geloofsgemeenschap en de maatschappij.’

‘Dat zou kunnen, maar ook op andere punten lijkt er weinig van het rapport te kloppen. Het gaat over jihadisme. Maar Erdogan wakkert niet de gewapende strijd aan. Terrorisme is een van de grote uitdagingen in Turkije en een van de grootste vijanden van de regering.

‘Ook gaat het over banden met Saoedi-Arabië, terwijl Turkije en Saoedi-Arabië grote vijanden zijn. Gökmen T. wordt ook genoemd. Zijn aanslag in de tram zou geïnspireerd zijn door Erdogan. Dat lijkt me flauwekul. Hij had het in zijn verhoor alleen over Nederlandse militairen die in het buitenland moslims doden.’

Maakt het rapport wat los in Turkije?

‘In Daily Sabah, een regeringsgezinde krant, werd het zijdelings genoemd in een artikel over Geert Wilders. Dat stond op de voorpagina. Je ziet Wilders op de foto, hij kijkt heel boos. Daarboven staat ‘Nitwit, racist, ignoramus? We wisten niet welk woord we moesten gebruiken om iemand te omschrijven die zo vulgair en racistisch is als Geert Wilders.’ Wilders had Erdogan op Twitter een terrorist genoemd. Daar zijn ze in Turkije heel boos over.

‘Over het rapport van NCTV wordt gezegd dat het inaccuraat, onkundig en bevooroordeeld is. Het past volgens de krant in de Europese retoriek waarbij moslims overal de schuld van krijgen. Als Nederland op goede voet wil komen met Turkije, kan zo’n rapport een spelbreker zijn.’

. Beeld .
.Beeld .
Meer over