Als God het wil, zijn we bereid

Wat McCain betreft vertrekt Amerika nog lang niet uit Irak. Intussen blijft de oorlog daar slachtoffers eisen. Het stadje Zanesvillle, Ohio, heeft vier van de 4155 Amerikaanse doden te betreuren....

Stieven Ramdharie

De dominee barst weer in huilen uit, als hij terugdenkt aan de begrafenis van Kyle Norris. William Blair grist zijn zakdoekje uit de broekzak en veegt voor de ingang van de Zanesville Bible Methodist Church zijn tranen weg.

Achttienduizend vlaggen sierden de 100 kilometer lange route die Norris (22) aflegde naar zijn laatste rustplaats. Zo’n tienduizend mensen stonden langs de weg van Zanesville naar Lowell, om de gesneuvelde soldaat hun laatste eer te bewijzen. In de etalages prijkte een nagedachtenis aan dat magere ventje dat alles deed om in het leger te komen, daar na een jaar in slaagde, maar in mei zijn Waterloo vond in Iskandariyah, Irak. Opgeblazen door een wegbom, twee maanden voor hij zijn vriendin ten huwelijk zou vragen.

Eer wilden ze allen bewijzen, daar in Ohio, aan de soldaat die als tiener de hele dag op de bank zat en videospelletjes speelde, maar wiens leven door 11/9 compleet veranderde. Kyle had voortaan maar één doel: ‘zijn’ Amerika beschermen.

Dominee Blair: ‘De dienst, de vlaggen, het was zo emotioneel. Het maakte mij trots op de USA. Kyle was een goeie jongen, iemand die zijn leven voor zijn land gaf. Oorlog is erg. Maar als het moet om ons te beschermen, dan moet het.’

Kippenvel kreeg ook Jim Brown (37), kapper en ex-militair. ‘Zijn dood bracht Zanesville bij elkaar’, zegt Brown in The Sports Barber, populair bij militairen en politieagenten. ‘Terugtrekken uit Irak?’, roept Brown verbaasd terwijl hij met een half oor luistert naar Fox News dat rept van de toegenomen Iraanse raketdreiging.

Brown: ‘Dan ligt heel Irak open voor Iran. We moeten afmaken waarmee we begonnen zijn. Ik bevecht die terroristen liever nu in Irak, dan dat mijn zoon vroeg of laat dit klusje moet klaren.’

Lijkenzakken

Lijkenzakken
Laat het woord ‘Irak’ vallen in Zanesville, Ohio, populatie 25.586, en je krijgt er geheid emotionele reacties; zowel voor als tegen Amerika’s meest omstreden oorlog in decennia. Met vier van de 4155 Amerikaanse doden in Irak, behoort Zanesville tot de honderden dorpen en kleine plaatsen die onevenredig zwaar zijn getroffen. Als geen andere politieke kwestie brengt de oorlog de scheidslijn in beeld tussen Barack Obama en John McCain wat betreft hun visie op de toekomstige wereldrol van de VS.

Lijkenzakken
Wandel de veranda op van Gordon Sayre (84) en Bill Seevers (66), iets buiten downtown Zanesville en de frustraties worden de vrije loop gelaten.

Lijkenzakken
De Stars and Stripes wappert achter hem als Sayre, die in de Tweede Wereldoorlog drie jaar vocht tegen de Japanners, zijn mouw opstroopt en een joekel van een oorlogswond toont.

Lijkenzakken
Sayre: ‘Wat levert deze oorlog ons in hemelsnaam op? Onze jongens komen terug in lijkenzakken ,maar voor wat? Obama is een sterke spreker maar heeft hij straks ook de ballen om onze soldaten terug te trekken?’

Lijkenzakken
Seevers: ‘Als we in Irak nog iets goeds kunnen bereiken, oké. Maar we bereiken er niets.’

Lijkenzakken
Savre: ‘Juist de man die zijn dienstplicht ontdook, is deze ellende begonnen. Nog vier maanden, dan zijn we van hem af. Maar dan kost Irak ons nog altijd duizenden dollars per seconde.’

Lijkenzakken
Small Town USA bloedt voor Irak.

Lijkenzakken
Zo’n 45 procent van de Amerikaanse doden in Irak is afkomstig uit plaatsen, zoals Zanesville, met 25 duizend inwoners of minder. Het zijn dorpen en stadjes waar ouderwetse vaderlandsliefde hoog in het vaandel staat . ‘Bij elke gesneuvelde voelen we allemaal het verlies’, zegt burgemeester Butch Zwelling (71) op het stadhuis. ‘Ken je de dode niet, dan ken je wel de familie.’ Zwelling zucht.

Lijkenzakken
In 2003 was hij voor de invasie, Saddam was immers een bad man. Maar nu noemt hij Irak een grote fout. Zwelling: ‘Onze doden zijn helden. Maar we kunnen toch niet iedere slechterik bevechten? Dan moeten we nu ook in Cuba, Iran en Libië zijn.’

Houden van je land

Houden van je land
In hun huis in een rustige buurt, met op de voordeur de tekst ‘America the Beautiful’, laten de traditionele Republikeinen Bill en Kathy Godwin, die in 2000 en 2004 op George Bush stemden, de fotoalbums van zoon Todd (21) zien. Overal in de woonkamer hangen foto’s van de marinierskorporaal.

Houden van je land
Vier jaar is hij alweer dood, dodelijk getroffen bij Fallujah in de nek door scherfresten van een wegbom. Bill (62), een sociaal werker die tijdens Vietnam in de luchtmacht diende: ‘Niemand anders van zijn eenheid raakte gewond, ze hadden niet eens een schram. Het is alsof zijn naam op dat stuk metaal stond.’

Houden van je land
Kathy (54): ‘Todd was iemand bij wie je graag wilde zijn, geen arrogant type. Een gewone, gekke jongen die ons leven opfleurde. Eigenlijk wilde ik niet dat hij in het leger zou gaan, ik wilde dat hij ging studeren. Maar hij zei: ‘Dit wil ik al mijn hele leven.’ Met zijn scherpschutterseenheid joeg hij op rebellen die wegbommen plaatsten. Maar hij vertelde nooit in detail wat hij deed.’

Houden van je land
Bill: ‘Hij speelde van kindsaf al soldaat. Ik respecteerde zijn beslissing om het leger in te gaan. Onze familie is altijd patriottisch geweest: de president eren, houden van je land.’

Houden van je land
Kathy: ‘We waarderen onze vrijheden. En dat je ervoor moet vechten.’

Houden van je land
Op die julidag in 2004, was alleen dochter Sarah thuis toen vier mariniers voor hun huis stopten om het treurige nieuws te vertellen. Sarah wilde ze niet binnenlaten, zo bang was ze. Toen Kathy thuis kwam en de zwijgende mariniers zag, viel ze op de vloer.

Houden van je land
Kathy: ‘Het was alsof het leven uit mij werd gezogen.’

Houden van je land
Bill: ‘Die dag stierf een deel van ons. Ik dacht altijd: met Todd gebeurt niks, hij was zo sterk. Maar dit moest schijnbaar gebeuren.’

Houden van je land
Kathy: ‘Sarah trouwde later met een marinier die ook naar Irak moest. Ieder keer als er iemand naar onze deur kwam, dachten we dat er iets met hem was gebeurd.’

Houden van je land
De Godwins pakten hun leven weer op. Maar ‘Irak’ is nog overal bij ze, elke dag weer: op het nieuws, in de krant, of op straat wanneer iemand ze aanspreekt over hun verlies. Soms krijgt Kathy een paniekaanval. Dan realiseert ze zich dat ze Todd nooit meer zal zien.

Houden van je land
Kathy: ‘Weg uit Irak? En wat dan? Wat gebeurt er dan met de Irakezen? Todd stierf niet voor niets. Het is een rechtvaardige strijd als wij het terrorisme kunnen stoppen. Ik zie liever een stabiel Irak, voordat wij vertrekken. Maar ik vraag mij ook af waarom wij de politieman van de wereld moeten blijven.’

Houden van je land
Bij Bill zijn de twijfels toegenomen. ‘Ik vond de oorlog in het begin rechtvaardig. Maar ik weet het niet meer. Je hoort zoveel meningen.’ Dat de president op geen enkele van de 4.155 begrafenissen is geweest, stoort ze niet. Bill: ‘Hij is een drukbezet man. Ik verwacht het ook niet van hem.’

Houden van je land
Witheet van woede wordt Steve (60), Vietnam-veteraan en geboren Zanesviller, voor de ingang van Christs Table in het stadscentrum als Irak te berde wordt gebracht. Binnen, in de gaarkeuken, serveren gelovige bejaarden de lunch aan armen en daklozen.

Houden van je land
Steve: ‘Toen ik uit Vietnam terugkwam, zeiden mijn ouders: ‘Jongen, je bent veranderd.’ Goddamitt, natuurlijk was ik veranderd na al die lijken. Ik vrees het ergste voor onze Irak-jongens. Ze kunnen het na terugkeer niet meer aan. Ze schieten zich voor hun kop.’

Houden van je land
In Christs Table vertelt Betty Maddigan (51) dat ze elke dag bidt voor de soldaten. Zonde, die oorlog. Maddigian: ‘Met de 12 miljard dollar die Irak en Afghanistan ons elke maand kosten, kunnen we velen in dit land voeden.’

Houden van je land
De trein dendert om de haverklap langs het pittoreske huis van Barbara (48) en Jack Lloyd (58) in South-Zanesville. Ze laten aan de keukentafel de tattoo zien die ze elke dag herinnert aan sergeant Lester ‘Buddy’ O’Kinney: ‘Buddy, KIA (Killed in Action), 1-27-‘04’.

Houden van je land
Hij was de eerste dode uit de regio Zanesville. Barbara’s andere zoon, Kurtis (27), dient nu voor de tweede keer in Irak. ‘Toen ik op ‘11/9’ het tweede vliegtuig in het WTC zag vliegen, wist ik dat mijn zonen oorlog zouden gaan voeren’, zegt Barbara, raadslid in het 2200 inwoners tellende dorpje.

Houden van je land
Buddy (27) was amper drie maanden thuis, na een uitzending in Afghanistan, toen hij in 2004 naar Irak moest. Net tien dagen daar, werd hij opgeblazen. Haar kleine ‘deugniet’ noemt Barbara haar Buddy, iemand die anderen altijd aan het lachen maakte.

Houden van je land
Barbara: ‘Buddy twijfelde niet aan ‘Irak’. Hij zei altijd: ik doe wat ik moet doen, ongeacht wie mijn president is. Trots was hij op zijn werk in Afghanistan, de bevolking helpen. We moeten in Irak blijven, totdat de Irakezen de boel kunnen overnemen. Zelfs als dit betekent dat meer soldaten omkomen. Maar ik wil ook dat Amerika meer oog heeft voor de eigen problemen. We moeten onze neus niet in zoveel landen steken.’

Houden van je land
Jack knikt. ‘Bejaarden die geen airco hebben, de hoge benzineprijzen. We zijn de middenklasse maar die wordt vernietigd.’

Houden van je land
Barbara: ‘Als ik op het nieuws hoor dat er weer Amerikanen zijn gedood in Irak, denk ik: weer het leven van zoveel families opgeblazen. Het is zo moeilijk om je leven weer op te pakken. Ik denk niet dat God het mij zou aandoen dat ook Kurtis sneuvelt. Met Buddy’s dood had God een bedoeling. Maar ook Kurtis? Als ze voor de deur staan, doe ik gewoon niet open.’

Houden van je land
Jack: ‘We zijn baptisten. Als God het wil, zijn we bereid te gaan.’

Houden van je land
Het klinkt gek, zegt Bill Godwin, maar hun ‘grootste plezier’ nu is naar de begraafplaats te gaan. Wandelend, een half uur later, tussen de graven van veteranen van andere oorlogen, wijst Kathy naar de grafsteen van Todd, Amerika’s 900ste dode in Irak.

Houden van je land
Soms zien ze een agent voor zijn graf salueren, een keertje vonden ze een mooi gedicht. Kathy: ‘Ik praat tegen Todd wat ik heb gedaan die dag en dat ik niet wilde dat hij naar Irak ging. Een moeder zei mij laatst dat het ooit wel goed komt. Ik hoop het.’

Houden van je land
Bill: ‘Als ik zijn grafsteen zie, denk ik: ‘Dit is niet waar, dit is niet gebeurd.’ We missen Todd enorm.’

Houden van je land
Kathy: ‘Ik wil dat onze soldaten thuiskomen, maar met hun hoofd recht omhoog en met een missie die voltooid is. Niet zoals gebeurde met Vietnam. Dat nooit.’

Meer over