Nieuws

Almere en Gorinchem helpen overbelast Ter Apel enigszins uit de brand

Noodopvanglocaties in Almere en Gorinchem nemen deze week vijfhonderd asielzoekers over van het overbelaste aanmeldcentrum in Ter Apel. Die toezegging deed staatssecretaris Ankie Broekers-Knol van Justitie en Veiligheid die woensdag de Oost-Groningse plaats bezocht. Ronduit teleurstellend, meent de lokale politiek. ‘Ik had verwacht dat er vanavond bussen zouden vertrekken.’

Drukte bij de hoofdingang van het aanmeldcentrum in Ter Apel. Beeld Harry Cock / de Volkskrant
Drukte bij de hoofdingang van het aanmeldcentrum in Ter Apel.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Burgemeester Jaap Velema van Westerwolde had dinsdagavond geëist dat andere gemeenten onmiddellijk noodopvangplekken voor asielzoekers beschikbaar zouden stellen, omdat de situatie in Ter Apel ‘onhoudbaar’ was geworden. In de nachtopvang verbleven 750 asielzoekers, terwijl er plaats is voor 275. Maar de zoveelste noodkreet van de burgemeester vond aanvankelijk geen gehoor. Velema voelde zich een roepende in de woestijn.

De hoogste nood moet worden gelenigd door met spoed achthonderd asielzoekers vanuit Ter Apel over te plaatsen naar noodopvanglocaties elders. Die toezegging kon de staatssecretaris, die Ter Apel op verzoek van de burgemeester bezocht, niet doen.

In bijgebouwde paviljoens naast het asielzoekerscentrum in Almere kunnen woensdag en donderdag tweehonderd mensen terecht, op het voormalige kantoor van de Belastingdienst in Gorinchem is vanaf vrijdag vier weken lang plek voor driehonderd mensen. Volgens Broekers-Knol is daarmee sprake van enige verlichting.

‘Wij doen al wekenlang enorm ons best om overal zo veel mogelijk opvangplekken te krijgen, met wisselend succes. We proberen er echt voor te zorgen dat hier in Ter Apel wat lucht komt, want dit kan natuurlijk zo lang niet duren.’

Vanaf 1 november is er zicht op extra opvangplekken, zei de staatssecretaris. ‘Dat lukt niet van de ene dag op de andere.’ Ze bezocht in Ter Apel het aanmeldcentrum en sprak er met medewerkers van het Centraal orgaan Opvang Asielzoekers (COA) en de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Later woensdagavond sprak ze op het gemeentehuis in Sellingen met fractievoorzitters en burgemeester Velema. ‘Ik begrijp de enorme zorgen’, zei Broekers-Knol.

Die zorgen kon ze ondanks de toegezegde verlichting niet wegnemen, zegt PvdA-fractievoorzitter Wim Eilert. De lokale politiek voelt zich in de steek gelaten door het kabinet, het COA en andere gemeenten.

‘Ik kan niet anders zeggen dan dat het ronduit teleurstellend is. ‘We doen ontzettend ons best’, ‘we maken ons zorgen’ – wat schieten we daarmee op? En wat is er de afgelopen weken gedaan? Ik had verwacht dat er vanavond bussen vanuit Ter Apel zouden vertrekken.’

Vijfhonderd plekken elders terwijl de maximale capaciteit in Ter Apel nu al met achthonderd overschreden wordt, is volgens Eilert een druppel op een gloeiende plaat. ‘Want: de winkel blijft gewoon open, er komen hier elke dag 150 mensen aan. De staatssecretaris zegt: in november is het opgelost. Maar dat duurt nog twee weken! Het draagvlak wordt broos in het dorp.’

Veldbedden

Het aanmeldcentrum in Ter Apel is al weken overbelast. In het contract met het COA staat dat er plek is voor maximaal tweeduizend personen. De afgelopen dagen werd het aantal van 2.800 overschreden. Nieuwkomers sliepen noodgedwongen op veldbedden, op stoelen of op de grond. Ook het COA erkent dat de opvang zo niet verantwoord is.

Dat Broekers-Knol zich als verantwoordelijk staatssecretaris zich de afgelopen weken nog niet had vertoond in het Oost-Groningse dorp, dat de flessenhals is in de opvangcrisis, kwam haar maandag op stevige kritiek van de gemeenteraad in Westerwolde te staan. Raadsleden voelen zich in de steek gelaten door het COA, het kabinet en andere gemeenten. Asielzoekers de toegang tot het aanmeldcentrum ontzeggen is evenwel geen optie, omdat zij dan zullen gaan ronddolen in het dorp.

Binnen enkele weken zijn er nog eens 1.500 opvangplekken nodig. Daarvoor hebben onder meer Groningen (een omgebouwde coronatestlocatie), Utrecht (vijfhonderd bedden in een voormalig casino bij de Jaarbeurs), Leeuwarden en Tilburg (een ongebruikte kazerne) zich bereid verklaard.

Er zijn tien aanbiedingen van gemeenten. Het COA hoopt de locaties snel in gebruik te nemen, al is in Leeuwarden de opening van een opvanglocatie voor zeshonderd asielzoekers in de Friezenhal door logistieke problemen vertraagd. In Utrecht nemen de voorbereidingen nog ‘enkele weken’ in beslag.

Het aantal nieuwe asielzoekers in Nederland blijft stijgen. In september vroegen 5.089 personen asiel aan, 36 procent meer dan in augustus, bleek woensdag uit de jongste cijfers van de Immigratie- en Naturalisatiedienst. Tegelijkertijd stokt de doorstroom vanuit de zestig reguliere azc’s in het land, die voor 40 procent worden bevolkt door statushouders voor wie er geen huis is.

Tweede centrum

Broekers-Knol denkt dat de instroom zich de komende tijd zal stabiliseren, al is dat volgens haar kijken in een kristallen bol. ‘Ik kan het gewoon niet overzien.’

Raadsleden uit Westerwolde opperden dat er, naast Ter Apel, een tweede aanmeldcentrum nodig is om de kwetsbare positie van het Oost-Groningse dorp in de asielketen te ontzien. Maar een tweede aanmeldcentrum in Zevenaar, waarover ook in 2015 tijdens de Syriëcrisis werd gesproken, is niet aan de orde, zegt een woordvoerder van de Gelderse gemeente. ‘We hebben wel een gesprek met het COA gehad, maar we liggen te ver uit elkaar als het gaat om de schaal. In Zevenaar is alleen draagvlak voor kleinschalige opvang, het COA wil minimaal 750 plekken.’

Meer over