'Alles ging fout bij Hercules-ramp'

De waarheid en niets dan de waarheid over de Hercules-ramp. Dat wil de voorzitter van de grootste vakbond van militairen, B....

HET is bijna drie jaar geleden dat op de vliegbasis Eindhoven een Hercules-vliegtuig neerstortte en 34 van de 41 inzittenden om het leven kwamen. Maar nog steeds is de naakte waarheid van de ramp niet boven tafel, vindt voorzitter B. Snoep van de Algemene Federatie van Militair Personeel (AFMP). Want uit het gerechtelijk vooronderzoek tegen enkele hoofdrolspelers blijkt dat de officiële verslaglegging over de Hercules-ramp op zijn minst 'onvolledig en subjectief' was.

Het Openbaar Ministerie besloot onlangs twee militairen - de brandweercommandant en de luchtverkeersleider - te vervolgen. Hun wordt dood door schuld ten laste gelegd. De commandant van de vliegbasis gaat voorlopig vrijuit, maar de nabestaanden hebben daartegen bezwaar aangetekend. Snoep vreest dat drie militairen in het veld worden geofferd om de echte verantwoordelijken uit de wind te houden.

'Het is vastgesteld dat bij die ramp sprake was van een bijna onmogelijke combinatie van organisatorisch, technisch en menselijk falen. Maar wie was verantwoordelijk voor de chaos op Eindhoven?'

- De kleine jongens moeten boeten en de groten blijven buiten schot?

'Die conclusie moet je bijna wel trekken. Uit het gerechtelijk vooronderzoek is onthutsende informatie naar voren gekomen. Zo heeft de commandant van vliegbasis Eindhoven twee weken voor de crash telefonisch bezwaar gemaakt tegen het besluit van de luchtmachtstaf in Den Haag om het aantal brandweerlieden op de basis terug te brengen van elf naar acht. Weet u wat hij als antwoord kreeg?

'De reactie van kolonel Van Harmelen in Den Haag was dat de taak van de brandweer het blussen en niet het redden van mensen was. Hij zou zelfs gezegd hebben dat als er bij een ramp inzittenden zouden zijn, dat die pech hebben gehad en dat die maar zelf naar buiten moesten proberen te komen met de hulp van cabinepersoneel.

'Die informatie is niet alleen onthutsend. Ze is ook wrang, omdat de brandweercommandant juist wordt vervolgd omdat hij zich te veel met blussen en te weinig met het redden van mensen had beziggehouden.'

- Wie zijn de grote jongens die afgeschermd worden?

'Dat is niet aan mij om te bepalen. Ik wil geen schuldigen aanwijzen. Maar ik wil wel graag weten wie er verantwoordelijk waren voor de opeenstapeling van fouten in Eindhoven. Dat begint al met de Belgische bemanning van de Hercules, die te onervaren was. Elke ervaren vlieger had in hun geval besloten om te landen en geen doorstart te maken.

'Bij de hulpverlening is van alles misgegaan. De alarmering van de civiele hulpinstanties is tien tot vijftien minuten vertraagd doordat de centralist 06-11 belde en niet de civiele brandweer. Er was gebrek aan medische voorzieningen. Er was een aanhangwagen met brancards vergeten, en ga zo maar door. Dat hele rampenbestrijdingsplan was een ramp.

'Die twee of misschien drie militairen die worden vervolgd, hebben mogelijk fouten gemaakt. Maar die fouten waren niet doorslaggevend voor de dood van 34 mensen. Alle parameters stonden verkeerd, het klimaat op vliegbasis Eindhoven deugde niet. En als je dan vraagt wie daarvoor verantwoordelijk waren, dan kom je uiteindelijk terecht bij de Nederlandse en Belgische luchtmachtstaf, het ministerie van Binnenlandse Zaken en de burgemeester van Eindhoven.'

- Ziet u overeenkomsten tussen de Bijlmer- en de Hercules-ramp?

'Jazeker. En de belangrijkste parallel is nog wel dat de waarheid zo moeilijk boven tafel komt. Maar wat wil je ook: in beide gevallen controleert de overheid zichzelf. Bij de Bijlmer-ramp was het de RLD die de RLD controleerde. Bij de Hercules-ramp werd het officiële onderzoek verricht door de inspectie voor rampenbestrijding en brandweerzorg, die een onderdeel is van het ministerie van Binnenlandse Zaken.'

- Komt de waarheid ooit nog boven tafel over de toedracht van het drama in Eindhoven?

'Ik hoop dat de rechtszaak tegen die twee militairen in het veld wordt geseponeerd. Want zij zijn niet de hoofdschuldigen. Maar daarmee dreigt het boek over de Hercules-ramp gesloten te worden, met een lintje erom heen. En dat mag niet gebeuren. Daarom daag ik onze volksvertegenwoordigers uit om hun verantwoordelijkheid te nemen. Zij zitten toch in de Kamer om de bestuurders in dit land te controleren? Laten ze dat ook eens doen.

'Ik pleit voor een breed onderzoek naar de waarheid en de verantwoordelijkheid van politici, bestuurders en beleidsmakers. Een parlementair onderzoek is hier zeker op zijn plaats.'

Meer over