Allemaal acht uur slapen en we wonen als God in Frankrijk

Afkomstig uit een Nederlands dorp waar alle rozentuinen zijn wegbezuinigd en alle bloesembomen geschrapt, dwaalde ik in mei door de vrede van Duitsland en keek mijn ogen uit....

Aan het begin van mijn reis jammerde ik dus over het treurige feit dat landschap en dorpen in Nederland zo verdomd hufterproof zijn gemaakt. Maar toen ik een paar dagen later was uitgeslapen hervond ik mijn goede humeur en bedacht ik een reddingsplan voor Nederland. Dat plan rust op twee pijlers: behoud van de hypotheekaftrek en terugdringen van het slaaptekort.

Ten eerste: waarom moet ons land zo hufterproof zijn? Omdat we leven in een grootsteedse cultuur van stress en irritatie. Een cultuur die botst met bloesembomen. Volgens mijn stellige overtuiging is de verspreiding van die grootsteedse cultuur in Nederland het gevolg van slaaptekort. Omdat we collectief te weinig slapen, raken we moe en geïrriteerd. 'Mensen bij wie het slaaptekort oploopt', schreef het Al g e -meen Dagblad al in 2002, 'kunnen niet meer lachen om grapjes en hebben minder behoefte aan sociaal contact. Genieten is er nauwelijks nog bij.'

Dat het publieke debat nog steeds geen aandacht aan slapen besteedt is daarom vreemd. We maken ons zorgen over eten en drinken, maar niet over de ingrijpende effecten van slaaptekort op ons functioneren. Slaaptekort leidt tot onder meer stemmingsstoornissen, leer-en geheugenstoornissen, concentratieverlies, verminderde afweer en verhoogde kans op infecties. En daarbij is medische hulp niet altijd zeker, want ook artsen maken door slaapgebrek fouten.

Zo publiceerde de Harvard Work Hours, Health and Safety Group in 2004 een onderzoek in The New England Journal of Medicine waaruit bleek dat co-assistenten op de intensive care zes keer vaker een diagnostische fout maken tijdens 'lange dagen' dan tijdens reguliere dagen. Per duizend patiëntendagen werden drie fouten gemaakt door uitgeruste artsen en achttien fouten door artsen die nauwelijks hadden geslapen.

Volgens nog weer andere onderzoeken leidt slaapgebrek tot afname van het reactievermogen ('minder slapen dan acht uur heeft een sterkere invloed dan een alcoholpromillage van 0,5' - universiteit New South Wales). Tot overgewicht ('te korte nachtrust heeft invloed op eetlustopwekkende en hongeronderdrukkende hormonen' -universiteiten Stanford en Wisconsin). En tot slecht management ('48 procent van de Britse managers in de leeftijd 35 tot 44 jaar heeft te maken met chronisch slaaptekort; een op de vijf managers zegt daardoor eerder fouten te maken' - onderzoeksbureau Demos.) Al met al zou het economisch beter gaan, zei psychofysioloog Gerard Kerkhof in 2002 in het Algemeen Dagblad, als iedereen genoeg zou slapen. In het artikel werd aan de hand van Amerikaanse gegevens geschat dat de economische kosten van slaapgebrek in Nederland tussen de drie en vierenhalf miljard euro per jaar liggen. Cijfers gebaseerd op de kosten van ziekteverzuim, slaappillen, verkeersongevallen, verminderde output en fouten op het werk als gevolg van slaapgebrek.

Stel nu, dacht ik in Duitsland, dat we al die miljarden in de toekomst gaan besteden aan onze omgeving. Aan lustwarandes en stadsparken waarvan we, eindelijk helemaal uitgeslapen en lachend om grapjes, volop kunnen genieten. De financiering van dit plan kunnen we volgens mij het beste laten verlopen via de hypotheekaftrek. Want als we handhaving van de hypotheekaftrek financieren met het geld dat we landelijk winnen met slapen, kunnen we redelijkerwijs ook het gebruikersdeel van de onroerend zaak belasting handhaven -en dat geld komt ten goede aan de gemeentes voor onderhoud van onze lokale omgeving.

Al jaren worden we over de hypotheekaftrek, zoals u weet, op grote schaal voor de gek gehouden. Zo horen we maar steeds dat Nederland het enige land in Europa is met volledige hypotheekaftrek. Nooit horen we dat elders ook hypotheekaftrek bestaat, dat er stelsels zijn van andere woonsubsidies en dat in omringende landen de OZB niet bestaat. Ik zou graag eens een internationale vergelijking van woonlasten zien, maar die wil blijkbaar niemand maken.

Nu wordt door linkse politici wel beweerd dat Nederland het gebruikersdeel van de OZB überhaupt niet kan afschaffen, ook niet als we de hypotheekaftrek afschaffen, omdat Nederland toch al veel minder lokale belastingen heeft dan de omringende landen. Maar ook dat blijkt bij nader inzien wel mee te vallen: de Bank Nederlandse Gemeenten beweert op de website althans anders. Bovendien zijn bij ons de gemeentelijke belastingopbrengsten de laatste jaren meer gestegen dan waar ook ter wereld. Waar het geld blijft is een raadsel, als je het zuinige straatbeeld in Nederland vergelijkt met de publieke weelde van de ons omringende landen.

Maar goed, mijn plan voor Nederland is nu als volgt. We slapen de komende jaren minstens acht uur per nacht. Zo besparen we vier miljard euro per jaar.

Dat is meer dan genoeg om de hypotheekaftrek mee in stand te houden, zodat er geen reden is de OZB af te schaffen en we die dus in de gemeentekas blijven storten. Net als in het buitenland scheppen de gemeentes met dat geld fonteinen, stadsparken, zwembaden, sportvelden, schrijfen leeskamers, pleinen en terrassen en overstelpen dat alles met seringen. Allemaal acht uur slapen -en we wonen als God in Frankrijk. Ik weet dat u mij op basis van dit plan niet aan de macht zult helpen, maar dat is uw eigen verlies, want ditmaal heb ik ontegenzeggelijk gelijk.

Meer over