Alleen Zéroual breidt invloed uit

Dat de Algerijnse verkiezingen van donderdag kalm zouden verlopen, was te verwachten. De machthebbers wilden er koste wat kost een succesvolle exercitie van maken....

Van onze buitenlandredactie

AMSTERDAM

De beveiligingsijver van het regime was ongekend. Bijna net zo opmerkelijk was de interesse waarmee de internationale media de verkiezingen en alles daaromheen volgden. Want het ging donderdag tenslotte slechts om lokale verkiezingen, om het kiezen van zo'n vijftienduizend gemeentelijke en provinciale vertegenwoordigers. De politieke invloed van het gros van hen zal minimaal zijn.

De voornaamste reden voor al die activiteiten rond relatief onbelangrijke verkiezingen is dat Algerije al vijf jaar wordt geteisterd door een burgeroorlog. De afgelopen maanden werd het geweld heviger, wreder en onbegrijpelijker. Desondanks blijft de regering stug volhouden dat de situatie nagenoeg onder controle is.

Voor het eerst in jaren raakte de wereld zodoende weer geïnteresseerd in Algerije. Er klonken zelfs oproepen tot een internationaal onderzoek naar de oorsprong van het geweld. Er wordt beweerd dat het leger het geweld op zijn minst opstookt en stuurt.

Het regime moet niks van dergelijke bemoeienissen hebben. Geweldloze verkiezingen, die bovendien duiden op de vervolmaking van een democratisch proces, moesten aan de internationale onrust over Algerije een einde maken.

In 1990 had het Islamitisch Heilsfront (FIS) de lokale verkiezingen gewonnen. Het geweld brak uit in 1992, nadat het FIS van een zekere overwinning bij de parlementsverkiezingen was afgehouden door het Algerijnse leger. Ruim tienduizend FIS-aanhangers werden opgepakt en de partij werd verboden. De militairen namen de macht over.

In 1995 liet generaal b.d. Liamine Zéroual, de officier die als sterke man was komen bovendrijven, zich door het volk tot legitiem president kiezen. Begin 1997 richtte hij samen met een aantal van zijn ministers een eigen partij op, Rassemblement National Démocratique. De RND won bij de parlementsverkiezingen die drie maanden later werden gehouden maar liefst 157 van de 380 zetels, een ongekend succes voor een net opgerichte politieke partij.

De oppositie sprak over grootscheepse fraude, de internationale waarnemers beaamden dat het spel niet volgens de regels was verlopen. Maar zij weigerden de verkiezingen ongeldig te verklaren. Zo verstevigden Zéroual c.s. hun positie. Om tegemoet te komen aan de islamisten werden twee gematigde moslimpartijen toegestaan. De militairen bleven aan de touwtjes trekken, maar het regime pretendeerde civiel te zijn.

Volgens het scenario van de machthebbers waren de lokale verkiezingen van donderdag de laatste stap in het getrapte proces naar hun democratie. Een proces dat Zéroual en zijn partij de volledige legitimiteit moet geven, zodat de Algerijnen noch de internationale gemeenschap reden hebben tot klagen.

Het FIS riep op tot een boycot. Het opkomstpercentage was dus van groot belang. Aanvankelijk leek het dat maar weinig mensen zin hadden om te stemmen. Om zes uur 's avonds had slechts iets meer dan 50 procent van de kiezers een stem uitgebracht. De gemarginaliseerde jeugd in Algiers (ruim tweederde van de Algerijnen is jonger dan dertig) riep dat stemmen toch geen werk en huizen zou opleveren. Toen de stembureaus sloten, was het opkomstcijfer volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken plotseling opgelopen tot ruim 66 procent.

Er is nog een reden waarom de verkiezingen van groter belang zijn dan ze lijken. De gekozen vertegenwoordigers zullen het reservoir vormen voor tweederde van de leden van de te vormen Nationale Raad. De overigen zullen rechtstreeks door president Zéroual worden aangewezen.

Daar Zérouals partij de verkiezingen met ruime meerderheid heeft gewonnen, zullen zijn mensen nu de dienst uitmaken in die Tweede Kamer. Op die manier krijgen Zéroual en zijn mensen rechtstreeks controle over de grondwet én over het aanwijzen van de vervanger van de president, die nu ongetwijfeld afkomstig zal zijn uit Zérouals clan.

Het opmerkelijkste bijverschijnsel van de verkiezingen was dat het leger heeft bewezen de veiligheid van de burgers wel degelijk te kunnen garanderen. Zelfs de buitenwijken van Algiers waar 'terroristen' kort geleden onder de ogen van de militairen nog ongehinderd honderden mensen konden afslachten, waren uitstekend beveiligd. Het wachten, vrezen waarnemers, is nu op de hervatting van dergelijk geweld.

Fred de Vries

Meer over