Alleen VVD kan Paars II nog in de weg staan

VVD-leider Bolkestein wil opnieuw paars, Wolffensperger van D66 en Wallage van de PvdA zeggen hetzelfde. Wat wil het electoraat? Is de toestand werkelijk rimpelloos?...

0 ELDEN heeft een kabinet zo'n brede steun genoten als het paarse. De waardering voor deze regeringscoalitie strekt zich uit over het gehele electoraat. Van de PvdA-aanhang die het kabinet een royale 7 geeft, tot de CDA-kiezers die met een 6,5 redelijk te spreken zijn. Zelfs van de achterban van de SP krijgen Kok en de zijnen een 6. Het CDA wordt niet gemist in de regering, de stelling dat het land onder de christen-democraten beter geregeerd werd, krijgt alleen steun van CDA-kiezers.

Er lijkt een algemene consensus te bestaan over de zegeningen van Paars. Toch zijn er voldoende onderlinge meningsverschillen om een vloeiende overgang naar Paars II in de weg te staan. Vooral de opstelling van de VVD zal cruciaal zijn, omdat zij de rol van 'dwarsligger' op zich heeft genomen.

De opvattingen van de PvdA- en de D66-aanhang sluiten vrijwel naadloos aan op wat de gemiddelde Nederlandse kiezer vindt. De verbetering van de gezondheidzorg en de sociale zekerheid hebben voor hen hoge prioriteit. De VVD-kiezers lijken zich vooral druk te maken over de criminaliteit en de infrastructuur. VVD'ers hebben verder weinig oog voor de problemen van de sociaal zwakkeren.

Gezien deze afwijkende opvattingen mag het geen verbazing wekken dat er in de VVD-achterban enige aarzeling over Paars II bestaat. Het aantal VVD'ers dat voor voortzetting van de samenwerking met de PvdA en D66 is, is lager dan het aantal voorstanders bij de andere twee partijen. Ruim de helft van de VVD-kiezers wil verder met de PvdA, al dan niet aangevuld met D66, terwijl bijna 30 procent de voorkeur geeft aan een coalitie met het CDA.

Ook onder de D66-kiezers ziet een kwart meer in een coalitie met het CDA dan met de VVD. Alleen de PvdA-achterban kent geen twijfel: bijna iedereen wil graag verder met de VVD (en D66) in een tweede paars kabinet. Paars is voor de PvdA-kiezer vooral het kabinet-Kok en dus moet Kok wel premier blijven. Niet alleen de PvdA-achterban vindt het uitermate belangrijk dat de PvdA groter blijft dan de VVD, ook D66- en GroenLinks-kiezers wensen dat. Het biedt de PvdA perspectief om met succes de machtsvraag uit te spelen, overigens ten koste van deze partijen.

De CDA-kiezers willen unaniem hun partij weer in de regering, maar zijn verdeeld over de wenselijke samenstelling van zo'n kabinet. Er is wel een sterke voorkeur voor een coalitie waarin de PvdA meedoet; de liefde voor samenwerking met de VVD is duidelijk bekoeld. De christen-democraten herkennen zich op tal van belangrijke sociaal-economische standpunten veel meer in de PvdA dan in de VVD. Op de politieke hoofdthema's lijken CDA-en VVD-kiezers alleen nog hun lagere tolerantie voor allochtonen te delen.

Voorlopig is de kans groot dat er een tweede paars kabinet komt. De aard van de campagne zou wel eens beslissend kunnen zijn. Als de VVD op felle toon inspeelt op de thema's die leven bij de liberale achterban, wordt het voor de PvdA aantrekkelijk te gaan nadenken over een alternatieve coalitie.

Meer over