Alleen een geit heeft een plek

Zzp'ers hebben geen vaste werkplek, net als presidenten.

null Beeld anp
Beeld anp

Mijn wijsvinger ligt op bladzijde 68 van Robert A. Caro's Lyndon B. Johnson-biografie. Suzy wil weten waarom ik dat boek lees. Goeie vraag. Johnson heeft geen pianoconcerto's gecomponeerd en ook geen romans geschreven. Eigenlijk heeft hij alleen macht vergaard en Vietnamezen vermoord.

'Het is geweldig geschreven', zeg ik. 'Daarom.'

'Dat mag ook wel', zegt Suzy. Ze doelt op Caro's ogenschijnlijke wijdlopigheid. Op de salontafel liggen vier bakstenen met een gemiddelde omvang van 750 pagina's - ik heb ze maar alvast gekocht. Met deel vijf is Caro nog doende: hij is beslist geen Sebastian Haffner, die Hitler even vastnagelt in 236 pagina's. Caro lijkt meer op Knausgård en Van der Heijden en Proust.

'Sterker, hij paart Van der Heijdens plotkunst aan Prousts psychologie, aan Knausgårds onbeperkte, hoe zeg ik het...'
'Geëmmer?'
'...detailzucht. Deze biografie is een duizelingwekkende studie naar Der Wille zur Macht.'

Suzy vindt dat ik eerst maar even door moet lezen. 'De Stam van de Holenbeer begon ook heel pakkend.'

Ze heeft natuurlijk een punt. Waar ik ben, op bladzijde 68 dus, heeft LBJ nog nooit een lange broek aangehad. En ik ben wel vaker gestrand in fantastische kleuterjaren; in die van Marx , in die van Einstein. Maar dat waren matig geschreven boeken.

'Wat ben je nu dan? Is hij al president?'
'Nee', zeg ik, 'het gaat er nu over dat Johnson als kleuter voortdurend wegliep van de boerderij van zijn ouders.'

Literatuur laat zich slecht navertellen - ik wist het al, ik lees iedere week de recensies - maar nu voel ik de vloek van de parafrase in al zijn kracht op me neerdalen. Maar het is waar, de bladzijden 67, 68 en 69 van The Years of Lyndon Johnson - The Path to Power handelen over de moeilijkheden die Johnsons ouders hadden om kleine Lyndon op het erf te houden.

'Aart Staartjes', zegt Suzy, 'deed dat ook. Die bonden ze als kind aan een touw aan een paal. Anders bleef hij niet op zijn plek.'

Ziedaar de kracht van grote literatuur: 's lezers horizonten breken open en de geest wiekt naar heerlijke nieuwe werelden, te beginnen bij Sesamstraat. Via LBJ hebben we het inmiddels over het leven en je plek in de wereld.

'Een geit heeft een plek', zeg ik. 'Die bind je aan een paal en dan graast hij een cirkel in het gras. Die afgegrazen cirkel, dat is zijn plek.'

'Als je iemand opbelt die op een kantoor werkt', nuanceert Suzy, 'en je hebt niet zijn directe nummer, dan krijg je een collega en die gaat dan even zoeken, wat altijd even duurt, en dan zijn er drie opties.'

'Zeg maar', zeg ik.
'Of diegene is even een broodje eten, of hij is telefonisch in gesprek, óf hij is even van zijn plek.'
Ik knik.
'Wist je dat er een plekgrens is? Alleen de minder belangrijke medewerker heeft een plek.'
'Je bedoelt dat ze in het Kremlin niet snel zullen zeggen dat Poetin even van zijn plek is?'
'Bijvoorbeeld. Maar het begint al lager, ongeveer vanaf Aboutaleb. Zorg dat je geen plek hebt. Werk daaraan.'
'Zoals LBJ.'
'Juist.'

Meer over