Alle partijen worstelen met voorrangszorg

Mogen zieke werknemers wel of niet met voorrang worden behandeld? Vandaag praat de Tweede Kamer over die vraag. Het wordt een lastig debat....

De volksvertegenwoordiging krijgt het moeilijk vandaag. De regeringspartijen PvdA en D66, maar ook de oppositiepartijen CDA en GroenLinks zullen moeten waarmaken waarom zij vorige week zo hard van stapel liepen tegen het kabinetsplan om 'voorrangszorg' voor werknemers toe te staan. Want die voorrangszorg rukt al enige tijd op zonder dat deze partijen tegenstand bieden.

Vooral de PvdA is in verwarring. Fractieleider Melkert wil op geen enkele manier de indruk wekken dat zijn partij voorrangszorg wil toestaan. Daarom mogen de tot de linkervleugel behorende woordvoerders voor volksgezondheid van de PvdA, R. Oudkerk en K. Arib, vandaag omstandig uitleggen waarom zij het plan van minister Borst (Volksgezondheid) en staatssecretaris Hoogervorst (Sociale Zaken) verwerpen.

Maar trekken zij daaruit de consequenties? Eisen zij van minister Borst dat zij een eind maakt aan de reeds draaiende 'bedrijvenpoli's'? Daarover lopen de meningen in de PvdA nogal uiteen. Gaat het hier wel om voorrangszorg, vragen de pragmatici onder leiding van Kamerlid J. Smits, woordvoerster voor sociale zaken.

Oudkerk wil wel toegeven dat zijn partij het onderwerp dit jaar een beetje heeft laten lopen. De parttime huisarts werd geheel in beslag genomen door de Bijlmerenquête. En zijn plaatsvervangster, het nieuwe Kamerlid Arib, moest zich op dit terrein nog inwerken.

Intussen werd ook van de andere grote partijen weinig vernomen. Het debat over voorrangszorg leek daarom een eenzaam gladiatorengevecht tussen minister Borst en Kamerlid A. Kant van de kleine Socialistische Partij in een der nissen van het parlement.

Sinds vorige week zijn alle partijen weer bij de les. En ze beseffen dat het debat niet meer zo simpel zal zijn als twee jaar geleden. Toen werd kamerbreed een motie van SP-leider Marijnissen aangenomen, waarin elke vorm van voorrangszorg en tweedeling in de gezondheidszorg werd afgewezen. Tegelijkertijd werd de 'aanval' ingezet op de wachtlijsten, die immers de oorzaak waren van allerlei bewegingen op de markt (privéklinieken en bedrijvenpoli's) om de reguliere zorg te omzeilen.

De meeste privéklinieken zijn inmiddels door Borst slinks ingelijfd in de gewone gezondheidszorg. Zij moeten zich houden aan de strakke spelregels die ook voor gewone ziekenhuizen gelden. Anders krijgen hun patiënten de behandeling niet vergoed, en wordt het lastig zo'n kliniek te runnen.

De 'bedrijvenpoli's' lijken echter een grotere aanslag te zijn op het bestaande collectieve stelsel van gezondheidszorg, ook al maken er nu nog maar weinig werknemers gebruik van. En het zal niet de laatste bedreiging zijn.

In het huidige stelsel, een product van de verzorgingsstaat, betalen alle Nederlanders (particulier verzekerd of bij het ziekenfonds) premie voor dezelfde voorzieningen. Ze gaan naar dezelfde huisarts en hetzelfde ziekenhuis. Met de 'bedrijvenpoli's' wordt een alternatief circuit gecreëerd. Werkgevers gaan op eigen kosten contracten sluiten voor het snel oplappen van zieke werknemers. Privaat geld en daarmee private belangen doen hun intrede.

Een commissie van deskundigen van de Sociaal-Economische Raad (SER) schilderde eerder deze week de eerstvolgende bedreiging. Er komt een generatie relatief welvarende ouderen aan, die zich niet meer laat afschepen met 'een klein kamertje of een zaal met z'n zessen' in een regulier verpleeghuis. Die ouderen gaan andere, luxueuzere voorzieningen zoeken, die niet worden vergoed door de verzekeraar. Waarom zouden ze dan nog meebetalen aan het collectieve stelsel?

PvdA-Kamerlid Oudkerk zegt zich bewust te zijn van die bedreigingen. 'Ik zie ook wel in dat sommige privéklinieken veel efficiënter en klantvriendelijker zijn. Maar ik zie niet in waarom de collectieve sector niet even goed zou werken.' De grootste moeite heeft hij echter met de vermenging van private en publieke gelden wanneer ziekenhuizen en psychiatrische instellingen er daarnaast bedrijvenpoli's op na mogen houden. 'De schandalen met private thuiszorg bewijzen dat je die geldstromen niet gescheiden kúnt houden.'

Meer over