Alle ogen gericht op Roy Elgin

De man die het lot van Desiré Delano Bouterse in handen heeft, huist in een woning waarvan elk raam is beveiligd met traliewerk. De bewaker bij het hek spiedt vanuit zijn kantoortje argwanend naar de auto die voorbij rijdt. 'Hoe komt u aan mijn nummer?', vraagt militair aanklager Roy Elgin geschrokken als hij zijn mobiele telefoon opneemt. 'Ik kan écht niet met u praten.'

PARAMARIBO - Alle ogen in Suriname zijn nu gericht op maar één persoon: auditeur-militair bij de krijgsraad Elgin. Want deze fanatieke zangvogelliefhebber bepaalt volgende week vrijdag de toekomst van een andere, eveneens grote liefhebber van roodborstjes, pikolets en twa twa's: de president van Suriname. Weinig Surinamers zouden deze dagen met Elgin willen ruilen.


Trekt de aanklager zich niets aan van de omstreden amnestie voor Bouterse? En komt hij op 13 april, als hij vindt dat de ex-legerleider schuldig is, met zijn strafeis? Of werkt hij mee, waarop Bouterse en zijn partij NDP hopen, aan de beëindiging van het 8-Decemberproces nu de amnestie een feit is?


In zijn kantoor in de houten binnenstad van Paramaribo, op een steenworp afstand van Bouterses paleis, maakt voormalig auditeur-militair Freddie Kruisland zich amper druk. 'Natuurlijk gaat de rechtszaak gewoon door', zegt Kruisland (72), grondwetsdeskundige en een van 's lands topadvocaten. 'De strafeis zal er volgende week gewoon komen. De poging van Bouterse en zijn mensen om die te stoppen, zal mislukken. Maar het wordt wel een juridisch getouwtrek.'


Voor het Bouterse-kamp is het simpel: artikel 3 van de woensdag gewijzigde Amnestiewet bepaalt dat verdachten tegen wie een proces gaande is maar amnestie krijgen, vrijuit gaan. De rechtszaak dient meteen gestopt te worden en het OM moet door de krijgsraad niet-ontvankelijk worden verklaard. 'Wanneer deze wetswijziging in werking is getreden', onderstreept NDP-parlementariër Andre Misiekaba, 'moet de rechterlijke macht die toepassen'.


Maar volgens het parlementslid Winston Jessurun (DA91), die ruim twintig jaar geleden betrokken was bij de Amnestiewet, ligt het niet zo simpel. De wet was niet bedoeld om amnestie te geven aan personen die verdacht worden van 'misdrijven tegen de menselijkheid'. Het internationale recht, zoals uitspraken van het Inter-Amerikaanse Hof voor de Rechten van de Mens, bepalen duidelijk dat Suriname deze verdachten van grove mensenrechtenschendingen moet vervolgen.


Bovendien bepaalt artikel 131 van de Surinaamse Grondwet dat inmenging in een lopend strafproces niet mag. Jessurun: 'Dit wordt een vervelende kwestie. Want zo te zien hebben de wetgevers in 1992 fouten gemaakt. De Amnestiewet is dus, als je niet mag ingrijpen in een lopend proces, nietig. De krijgsraad hoeft zich niet te houden aan de wetswijziging die woensdag is ingevoerd.'


Verwacht wordt dat een van de advocaten van de 22 verdachten de krijgsraad zal vragen het OM niet ontvankelijk te verklaren.


Maar Irwin Kanhai, de excentrieke raadsman van Bouterse, ontkent dat hij dat zal zijn. 'Ik ga geen beroep doen op artikel 3', bezweert Kanhai, gelegen in zijn hangmat op zijn boerderijtje in Saramacca.


'Wat het parlement doet, is zijn zaak. Dit is het Surinaamse proces van de eeuw en dat wil ik afmaken. Ik ben al tien jaar hiermee bezig en ik heb een sterke zaak. Een heel sterke. Wat zogenaamde deskundigen, zoals Gerard Spong, ook mogen zeggen.'


Een optie die ook mogelijk is, is dat Elgin en het OM volgende week meteen de handdoek in de ring gooien. Geen strafeis dus tegen de president van de republiek. De auditeur-militair had vorige week lang overleg, zo meldt een bron bij het OM, met zijn baas: procureur-generaal Subhas Punwasi. De hoogste baas van het OM zou nog in dubio zijn over wat te doen.


Kruisland: 'Dit is geen one man-show. In zo'n belangrijke zaak zorg je dat je de steun hebt van je baas. Elgin is een technisch goede officier van justitie. Hij heeft de bekwaamheid om te doen wat zijn ambtsplicht hem voorschrijft. Het wordt een moeilijke tijd. Als er intimidatie in het spel is, ben je er dan tegen opgewassen? Ik heb hiervan nog geen signalen gekregen. Ik zag de president van de krijgsraad, mevrouw Valstein-Montnor, laatst nog in de supermarkt. Zonder enig teken van haast.'


Waar Bouterse en zijn NDP opuit zijn, is dat het OM en de krijgsraad eieren voor hun geld kiezen, zo heeft het amnestiedebat in het parlement wel duidelijk gemaakt. Spreker na spreker van de regeringscoalitie benadrukte dat het proces moet stoppen. 'We zitten met een constitutioneel probleem als Bouterse wordt gevonnist', zei Ronnie Brunswijk (ABOP). 'Het proces moet worden stopgezet.' Melvin Bouva (NDP): 'De rechter neemt de Amnestiewet tot zich en past deze toe.'


Misiekaba ging dinsdag een stap verder en opende een felle persoonlijke aanval op de rechters en Punwasi. 'In dit politieke proces is er geen sprake van onpartijdige en onafhankelijke rechters', zei hij tot ontzetting van de oppositie. 'De heer Misiekaba is eerlijk', reageerde Ruth Wijdenbosch (Nieuw Front). 'Bouterse mag gewoon geen vonnis krijgen. Alle anderen in dit land wel.'


Jessurun durft niet te voorspellen of er volgende week een strafeis tegen Bouterse komt. 'De vraag is hoe dapper men is, hoe rechtvaardig. Ik reken op de onafhankelijkheid van de auditeur-militair. Hij zal een moedig man zijn als hij met die strafeis komt.'


Meer over