Albright is Clintons sterkste wapen

Na de NAVO-top in Madrid begint voor president Clinton en minister van Buitenlandse Zaken Albright in de VS een karwei dat ten minste zo zwaar is....

Van onze correspondent

WASHINGTON

'Je kan niet zeggen dat de regering tot nu erg veel heeft gedaan. Er is weinig tot niets geïnvesteerd in het overtuigen van de Senaat. En de Amerikaanse bevolking weet nog van niets', aldus historicus Michael Beschloss in gesprek met National Public Radio. 'Na de twee wereldoorlogen deden respectievelijk president Woodrow Wilson en president Truman aanzienlijk meer om aan het land uit te leggen waarom de VS militaire verplichtingen aanging in Europa', aldus Beschloss.

In de Senaat hebben enkele verschuivingen plaatsgevonden, die het Witte Huis en het ministerie van Buitenlandse Zaken argwanend hebben gemaakt. Een jaar geleden stemden 81 senatoren voor een niet-bindende resolutie om landen in Midden- en Oost-Europa zo snel mogelijk lid van de NAVO te maken. Of de meerderheid nog steeds zo groot is, moet worden betwijfeld.

Een groep van twintig senatoren heeft in een brief aan Clinton een hele reeks bezwaren geopperd. Onder hen bevinden zich NAVO-diehards als John Warner uit Virginia, Jesse Helms uit North Carolina, maar ook een liberal als Paul Wellstone uit Minnesota.

Door de samenstelling van deze groep is twijfel gerezen over de vraag of er voldoende stemmen zijn om wijziging van het NAVO-verdrag met een tweederde meerderheid (67 stemmen) te ratificeren. De leider van de Republikeinse meerderheid, Trent Lott, is optimistisch gestemd, maar hij heeft Clinton en Albright ook gewaarschuwd de tegenstand niet te onderschatten.

De scheidslijnen lopen dwars door de partijen. Sommige tegenstanders zien een nieuwe deling in Europa ontstaan; anderen wijzen op de risico's van een nationalistische terugslag in Rusland of vrezen dat belangrijke ontwapeningsverdragen nu niet door het Russische parlement zullen worden geratificeerd.

Het zijn ook de argumenten van denkers als George Kennan en Michel Mandelbaum. Haviken als Helms en senator Kyle uit Arizona vrezen dat de NAVO door het samenwerkingsverdrag met Rusland in militair en politiek opzicht wordt verzwakt en uitgehold. Een vrees die door een voorstander als Henry Kissinger wordt gedeeld.

Onder de tegenstanders, van wie slechts een enkeling heeft gezegd ook echt afwijzend te zullen stemmen, bestaat zorg over de kosten. Het Congressional Budget Office schat het Amerikaanse aandeel op 330 miljoen tot 1,2 miljard in vijftien jaar. Het Pentagon is opmerkelijk optimistisch en heeft ruwe schattingen van 150 tot 200 miljoen dollar in vijftien jaar gepubliceerd.

President Clinton heeft daarom de uitbreiding beperkt gehouden tot drie nieuwe leden. En in de komende onderhandelingen zal de Amerikaanse regering er op hameren dat de nieuwe, maar vooral ook de huidige Europese NAVO-lidstaten een flink deel van de kosten zullen dragen.

De voorstanders hanteren de argumenten van Albright en de voormalige nationale veiligheidsadviseurs Kissinger en Brzezinski. Volgens minister Albright is uitbreiding van de NAVO een logisch vervolg op de beëindiging van de Koude Oorlog. Zij ziet bovendien de nieuwe NAVO als het beste bewijs van de Amerikaanse betrokkenheid bij een 'verenigd Europa'.

De argumenten van de in Tsjechoslowakije geboren Albright wegen zwaar. Zij is Clintons belangrijkste wapen in het debat met de Senaat en dat deel van het buitenlandspolitiek establishment dat reserves heeft geventileerd. 'We moeten de lessen van de geschiedenis niet vergeten. We moeten verantwoordelijkheid voor Europa aanvaarden en we moeten leiderschap tonen', aldus de minister, die de Amerikaanse aanwezigheid in 'een verenigd Europa' essentieel vindt voor stabiliteit en vrede op het oude continent.

Haar beleid verschilt niet wezenlijk van dat van haar voorganger Christopher, maar ze brengt het zo veel beter en richt zich vrijwel uitsluitend tot het Republikeinse Congres en de publieke opinie. Ze bespeelt die met de bekwaamheid van een talkshow-gastvrouw.

Haar patriottisme - ze draagt in het Congres altijd een broche met de vlag - en haar anticommunistische teksten gaan er bij aartsconservatieven als Helms in als een Budweiser op een hete dag in Washington DC. Ook haar stevige uitspraken over Iran, China en Bosnië worden zeer gewaardeerd aan de andere zijde van het politieke spectrum.

Haar optreden wordt door de Amerikanen ervaren als een verademing in een wereld, die gedomineerd wordt door denkers en diplomaten in grijze pakken. 'Just call me Madeleine', zei ze tegen een groep huisvrouwen die van haar een 'briefing over buitenlandse zaken' kreeg. Bijeenkomsten met gewone Amerikanen, die zij uitlegt wat 'goed is voor Amerika', vormen een belangrijk deel van haar werk.

Haar vermogen om in gewone taal uit te leggen welke praktische, maar vooral ook welke morele belangen op het spel staan als het gaat over de NAVO, China of chemische wapens, was voor Clinton een van de redenen haar te benoemen. En tot nu toe heeft hij daar geen spijt van. In het spannende debat over de chemische wapens, dat aanzienlijk meer politieke emoties opwekte dan de uitbreiding van de NAVO, speelde zij een cruciale rol.

Volgens haar bewonderaarster Jeane Kirkpatrick, indertijd VN-ambassadrice van president Reagan en tegenwoordig werkzaam bij het American Enterprise Institute, zijn de tegenstanders van de uitbreiding van de NAVO geen partij voor de mediagenieke, vrijmoedige Albright. Kirkpatrick: 'Een tournee door het land, een paar optredens in de zondagse talkshows en Madeleine wint. Daar is geen twijfel over mogelijk.'

Oscar Garschagen

Meer over