nieuws

Alarmerend rapport EU-klimaatdienst: uitstoot broeikasgas methaan versnelt

Het tempo waarin wereldwijd het broeikasgas methaan wordt uitgestoten versnelde in 2021. De afgelopen zeven jaar zijn met afstand de warmste zeven jaren ooit gemeten, maar 2021 was binnen die zeven jaren relatief koel.

Maarten Albers
Dronebeelden van Siberisch grasland dat door smeltend permafrost is aangetast.  Beeld REUTERS
Dronebeelden van Siberisch grasland dat door smeltend permafrost is aangetast.Beeld REUTERS

Dat blijkt uit het jaarverslag van de Copernicus Climate Change Service (C3S), de Europese dienst die gegevens verzamelt over de toestand van de atmosfeer, de planeet en het klimaat. De jaarlijkse toename van methaan in de atmosfeer was in 2020 en 2021 substantieel hoger dan in de twee voorgaande decennia. Uit satellietmetingen blijkt dat de atmosfeer niet eerder zo veel methaan bevatte als in 2021, namelijk 1.876 deeltjes per miljard.

De onderzoekers van C3S weten niet zeker wat de oorzaak is van deze versnelling. Methaan komt vrij uit moerassen, bij de winning van olie en gas en in de landbouw. Ook houdt de permanent bevroren grond van noordelijke gebieden veel methaan vast. Door de opwarming van de aarde begint die permafrost langzaam te ontdooien, en komt de methaan erin vrij. Wetenschappers hebben gewaarschuwd dat dit op termijn kan leiden tot een kantelpunt waardoor de opwarming van de aarde zal versnellen.

Methaan houdt zeker honderd keer meer warmte vast dan CO2, maar is veel zeldzamer en breekt al na zo’n tien jaar in de atmosfeer af. Het wordt gezien als het belangrijkste broeikasgas na CO2.

Bij de klimaattop in Glasgow vorig jaar spraken ruim honderd landen af om de uitstoot van methaan in 2030 met 30 procent terug te brengen ten opzichte van 2020. Het akkoord is echter niet juridisch bindend, en belangrijke uitstoters als China, Rusland en India tekenden niet.

Ook de concentratie CO2 in de atmosfeer steeg verder in 2021, naar zo'n 414 deeltjes per miljoen. ‘Koolstofdioxide- en methaanconcentraties blijven elk jaar stijgen, zonder tekenen van vertraging. Deze broeikasgassen zijn de voornaamste drijfveren van klimaatverandering’, aldus Vincent-Henri Peuch, directeur van de Copernicus Atmosphere Monitoring Service. In 2021 was er bijna anderhalf keer zo veel CO2 en ruim tweeënhalf keer zo veel methaan in de atmosfeer als voor de Industriële Revolutie.

Hitterecord

Het jaarverslag van C3S gaat ook in op het weer van het afgelopen jaar. De afgelopen zeven jaar waren wereldwijd met afstand de warmste zeven jaren ooit gemeten, 2021 komt op de vijfde plaats. De temperatuur was in 2021 gemiddeld ruim 1,1 graad hoger dan pre-industrieel niveau. De doelstelling van het klimaatakkoord van Parijs is om deze stijging tot 1,5 graden te beperken.

In Europa was de zomer van 2021 de heetste ooit gemeten, en in Sicilië werd met 48,8 graden Celsius het oude Europese hitterecord van 48 graden verpulverd. Omdat de rest van het jaar relatief koel was, viel 2021 buiten de tien warmste jaren ooit gemeten in Europa.

Weersextremen

C3S wijst ook op het grote aantal weersextremen in de hele wereld, zoals de overstromingen die in juli grote delen van Duitsland, België, Luxemburg en Nederland teisterden. Andere voorbeelden van zulke extremen die in het rapport worden genoemd zijn Noord-Amerikaanse hittegolf van juni, toen verscheidene lokale hitterecords met enkele graden werden verbroken, en de hittegolf in het Middellandse Zeegebied in juli en augustus. In beide gevallen leidden de hittegolven tot heftige bosbranden. In Noord-Amerika kwam meer CO2 vrij door bosbranden dan ooit sinds het begin van de metingen in 2003.

‘2021 was opnieuw een jaar van extreme temperaturen met de heetste zomer in Europa en hittegolven in het Middellandse Zeegebied, om nog niet te spreken van de ongekend hoge temperaturen in Noord-Amerika’, concludeert C3S-directeur Carlo Buontempo. ‘Deze gebeurtenissen zijn een veeg teken van de noodzaak om onze manier van doen te veranderen, om beslissende en effectieve stappen te nemen richting een duurzame samenleving, en om onze koolstofuitstoot te verlagen.’

Meer over