Akkoord over inleveren wapens IRA blijft uit

D-Day is in Noord-Ierland voorbijgegaan zonder dat het tot Devolution kwam. Zoals al enige dagen in de lijn der verwachtingen lag, lukte het de partijen in de Britse provincie ook op het laatste moment niet overeenstemming te bereiken over het netelige punt van de ontwapening door de IRA, en daarmee...

De ontwapening staat nog steeds toetreding van twee Sinn Fein-ministers tot de Executive - de eigen regering onder leiding van premier Trimble - in de weg. Trimbles Unionisten weigeren plaats te nemen op het regeringspluche met de beoogde republikeinse ministers Adams en McGuinness, zolang de IRA niet minstens een begin heeft gemaakt met het inleveren van wapens.

De nieuwe deadline is door de Britse minister voor Noord-Ierland Mo Mowlam vastgesteld voor maandag 29 maart -een niet toevallig gekozen datum. Aan het eind van de betreffende week, vrijdag 2 april, is het andermaal Goede Vrijdag, sinds het Goede Vrijdag-akkoord van 1998 een symbolische dag in het Noord-Ierse vredesproces.

Van diepe wanhoop en pessimisme is in de provincie overigens geen sprake. Zowel de Ierse en de Britse regering, als de betrokken partijen hebben goede hoop dat de komende drie weken een compromis zal worden bereikt. De basis daarvan zal moeten worden gelegd in Washington, waar op 17 april, de Ierse nationale feestdag, op het Witte Huis de gebruikelijke St. Patricksdag-receptie zal worden gehouden, in aanwezigheid van alle Noord-Ierse politieke kopstukken.

De premiers Blair en Ahern lieten woensdag in de Noord-Ierse pers weten dat zij optimistisch zijn. 'Maar ik kan niet op mijn eentje vooruitgang boeken', schreef Blair in de Belfast Telegraph, 'het zal moed en leiderschap eisen om ervoor te zorgen dat op Goede Vrijdag 1999 de bereikte overeenkomst werkt.'

Volgens Ahern was het missen van de eerste dead-line 'niet het einde, maar het begin'. De Ierse premier ondertekende deze week de wetgeving die, zodra de patstelling is doorbroken, de tot het Goede Vrijdag-akkoord behorende noord-zuid-lichamen in werking zal roepen.

Met een vergrootglas zoeken waarnemers naar signalen die enig licht werpen op een voorlopig nog onduidelijke toekomst. Zo was er het gesprek tussen premier Trimble en Sinn Fein-leider Adams, dinsdagavond. Dat vond, veelbetekend detail, voor de eerste keer plaats op verzoek van Trimble. Het duurde, ander detail, langer dan ooit: één uur en 25 minuten en Trimble sprak na afloop over 'een beperkte mate van vooruitgang'.

Ondertussen schreef Adams, in de Iers-Amerikaanse krant The Irish Voice in New York, dat wat hem betreft ministers in de Executive van wie de partijen zich niet aan de belofte van geweldloosheid houden, uit de ministerraad gegooid mogen worden. Dat was een hint naar een mogelijk, eerder al door John Humes SDLP voorgesteld compromis.

Voorstanders van een harde lijn in zowel het unionistische als het republikeinse kamp voeren de druk op hun leiders om geen millimeter toe te geven op. De politie in Noord-Ierland waarschuwde Adams enkele dagen geleden zelfs dat er door extreme nationalisten een aanslag op zijn leven wordt beraamd.

Woensdagavond zei Jeffrey Donaldson, een havik binnen Trimbles partij UUP, dat hij geen genoegen zal nemen met een 'symbolische overhandiging van één kogel' door de IRA. Donaldson vindt dat de IRA 'semtex, zware mitrailleurs en raketten' moet inleveren, alsvorens van een geloofwaardige ontwapeningsbegin sprake kan zijn.

Vice-premier Seamus Mallon waarschuwde dat UUP en Sinn Fein 'het risico nemen het hele akkoord te laten kapseizen, door vast te houden aan hun onverzoenlijke opstelling.' Vandaag vindt in Londen een gesprek plaats tussen Blair en Trimble, over de impasse. Trimble en Adams zullen waarschijnlijk in Washington andermaal met elkaar praten.

Meer over