NieuwsKlimaattop Glasgow

Akkoord op klimaattop: wereld scherpt klimaatambities aan, extra geld voor arme landen

De wereld scherpt haar klimaatambities aan en de armste landen wordt extra financiële hulp in het vooruitzicht gesteld voor de benodigde groene miljardeninvesteringen. Met dit slotakkoord werd de klimaattop in Glasgow zaterdagavond, ruim een dag later dan gepland, afgesloten.

Marc Peeperkorn
John Kerry, de speciale gezant van de VS, tijdens de allerlaatste onderhandelingen. Beeld Getty Images
John Kerry, de speciale gezant van de VS, tijdens de allerlaatste onderhandelingen.Beeld Getty Images

Vrijwel geen van de 197 deelnemende landen toonde zich erg enthousiast over de slotconclusies, maar nog langer onderhandelen of een mislukking van de klimaattop wilde niemand voor zijn rekening nemen. ‘We slagen samen of we falen samen’, waarschuwde de Britse voorzitter Sharma bij de start van wat uiteindelijk de laatste gespreksronde werd. Na afloop concludeerde hij dat met het Glasgowpact ‘geschiedenis is geschreven’.

Over het akkoord, waarmee alle 197 deelnemende landen moesten instemmen, werd tot de laatste minuut tussen de tafels in de grote plenaire vergaderzaal onderhandeld. De EU en de VS namen daarbij het voortouw om China en de armere landen tot inschikkelijkheid te bewegen. Sharma keek aanvankelijk wat verloren toe vanaf zijn voorzittersstoel. Pas op eind bemoeide hij zich – gewapend met een groot schrijfblok – actief met de zoektocht naar het finale compromis.

De honderden miljarden dollars die het Westen op tafel moet leggen voor de arme landen (inclusief geld om de acute schade door klimaatverandering te dekken) vormden een groot obstakel. Controversieel was ook de tekst om de meest vervuilende kolencentrales te sluiten en subsidies voor de productie van olie en gas af te bouwen.

Druk op de ketel

De afspraken in Glasgow scherpen de ambitie van het Parijse klimaatakkoord van 2015 aan. Destijds werd afgesproken om de opwarming van de aarde onder de 2 graden te houden en te streven naar 1,5 graad. Nu erkennen alle landen dat 1,5 graad nodig is en dat daarom nieuwe CO2-reductieplannen vanaf 2022 vereist zijn. Om druk op de ketel te houden, wordt de voortgang bij het uitvoeren van de plannen jaarlijks besproken. Daarmee blijft de maximaal 1,5 graad als doel in zicht, aldus Sharma.

Voor het eerst legden de bijna 200 landen vast dat kolencentrales zonder CO2-afvang op termijn dicht moeten en de subsidiëring van olie en gas uitgefaseerd. Onder druk van China, India, Iran en Saoedi-Arabië werd deze tekst afgezwakt tot ‘het versnellen van de inspanningen’ om de kolencentrales stapsgewijs te sluiten en alleen ‘inefficiënte subsidies’ voor olie en gas uit te faseren. Timmermans noemde dit ‘teleurstellend’ omdat het extra schade aan het milieu en de economie toebrengt. Ondanks de ontsnappingsclausules noemde Greenpeace het toch ‘een doorbraak’.

Zwaar waren de onderhandelingen over financiële hulp voor de armste landen om de economieën daar te verduurzamen. In Glasgow beloofden de rijke westerse landen hun belofte uit 2009 na te komen om hiervoor 500 miljard dollar tot 2025 beschikbaar te hebben. Voor de jaren erna beloofde het Westen ‘gesprekken over een kwantificeerbaar doel’.

Compromisbereidheid

Een andere netelige kwestie is de financiële vergoeding voor landen die nu al lijden onder effecten van klimaatverandering. De armere landen (gesteund door China) eisten een nieuw fonds maar zowel de VS als de EU wilden daar niet aan. Uiteindelijk werd afgesproken dat er ‘een dialoog’ komt over eventuele geldstromen. De vertegenwoordigers van de arme landen zeiden ‘zeer teleurgesteld’ te zijn over deze financiële toezeggingen maar gingen ‘in de geest van compromisbereidheid’ toch akkoord met de slottekst.

Het was mede dankzij een emotionele oproep van EU-onderhandelaar Timmermans dat landen hun kritiek niet omzetten in blokkades. Timmermans hield zijn collega’s voor iemand in gedachten te nemen die in 2030 in de bloei van zijn leven staat. ‘Bedenk dan hoe die leeft als wij vandaag niet vasthouden aan maximaal 1,5 graad temperatuurstijging. In hemelsnaam: rafel de tekst niet uiteen! Omarm hem zodat we hoop kunnen geven aan onze kinderen en kleinkinderen. Ze zullen het ons niet vergeven als we vandaag falen.’

De Amerikaanse klimaatgezant Kerry zei dat bij goede onderhandelingen iedereen een beetje ontevreden is over het eindresultaat. ‘Maar laat het betere niet de vijand van het goede zijn. Dit is een belangrijke stap in de juiste richting.’

Timmermans sprak bij het eind van de top over ‘een goed akkoord’. Hij benadrukte dat zes maanden geleden überhaupt niemand had verwacht dat de 197 landen zich unaniem zouden uitspreken over het verminderen van kolen, olie en gas. ‘Het gaat om het totaalbeeld, laten we onze zegeningen tellen.’

GroenLinks-europarlementariër Eickhout, die in Glasgow de klimaattop volgde, betwijfelt of met de afspraken temperatuurstijging tot 1,5 graad beperkt kan blijven. Volgens hem hebben de landen een jaar tijd gekocht en moet de ambitie op de volgende klimaattop in 2022 in Egypte fors omhoog.

Afgevaardigden op de klimaattop omhelzen elkaar. Beeld REUTERS
Afgevaardigden op de klimaattop omhelzen elkaar.Beeld REUTERS