Akenaren komen in groten getale af op goedkope huizen in grensplaats Vaals wil geen Duitse enclave worden

Elf hoog in de Moretti-flat, op het bloedhete balkon van Henk Beckers, zien we neer op de smalle strookjes gazon van de felbegeerde eengezinswongen van Vaals....

Van onze correspondent

André Lammerse

VAALS

Verderop ligt Aken (270 duizend inwoners) onder een dikke deken van smog. De woningnood is daar de afgelopen jaren schrikbarend toegenomen. Een vergelijkbare woning kost in Aken twee keer zoveel als in Nederland. Geen wonder dus dat de Duitsers uitwijken naar dit aardige Zuidlimburgse grensplaatsje. Inmiddels is een op de drie huiseigenaren in Vaals Duitser. Beckers maakt zich er niet druk om: 'Ik scheld niet op de Duitsers. Als ik in Aken ben, word ik vriendelijk behandeld - zoals het hoort in Europa.'

Beckers' positieve houding jegens Duitsers lijkt typerend voor Vaalsenaren. De meesten blijven opmerkelijk koel onder het groeiend aantal Duitse huiseigenaren. Er wordt wel gemopperd - bijvoorbeeld over de komst van de Holländische Frischmarkt, een supermarkt in Vaals waar alleen Duits wordt gesproken - maar daar staat Vaalse nuchterheid tegenover. Beckers: 'Wij zijn grensbewoners, en velen van ons kunnen goed eten van de Duitsers.'

Het hoogste percentage Duitsers in Nederland woont momenteel in de Zuidlimburgse grensplaats. Als de Duitsers in hetzelfde tempo blijven neerstrijken als de in de afgelopen drie jaar, zal de gemeente met elfduizend inwoners uitgroeien tot de eerste Duitse enclave van Nederland.

Burgemeester J. van Dijk heeft daarom alarm geslagen bij de provincie Limburg en staatssecretaris Tommel van Volkshuisvesting. Zij moeten meer rek aanbrengen in de vestigingsvergunningen van de gemeente Vaals. Ook andere grensgemeenten in Limburg (Kerkrade, Landgraaf, Simpelveld) die hun autochtone populatie zien vertrekken om te worden vervangen door Duitse huizenbezitters, hebben zich achter de oproep van Van Dijk geschaard.

De Duitse inmenging in de grensplaats is niet van gisteren, zegt Van Dijk. Zo werd het carrévormige gemeentehuis uit 1767, waar Van Dijk zijn fraaie ambtskamer heeft, gebouwd voor een Duitse textielbaron naar het ontwerp van een Akense architect. Anno 1995 vestigen kapitaalkrachtige Duitsers zich nog steeds in het stadje, maar nu wel in zulke aantallen dat Van Dijk die ontwikkeling wil stoppen.

Duitse en ook Nederlandse makelaars aan de grens beginnen al te sputteren dat Van Dijk de Duitsers discrimineert en dat hij geen oog heeft voor 'Euregionale ontwikkelingen'. Van Dijk weet uit welke hoek de wind waait: 'De moffen eruit, is niet im Frage. We leven hier al negenhonderd jaar als goede buren bij elkaar. Maar de laatste jaren zien we dat jonge stellen geen kans krijgen om een betaalbare woning te kopen in hun geboorteplaats.'

Van Dijk loopt nu aan tegen de vrije-sectorgrens van 159 duizend gulden. Alleen onder die grens kan Vaals sociale- of economische-bindingseisen stelen. Maar voor 159 duizend gulden zijn al lang geen huizen meer te krijgen zijn in Vaals. Duitse huizenkopers hebben de prijzen dusdanig opgedreven, dat de oorspronkelijke inwoners moeten verhuizen. Vooral de Vaalsenaren met een smallere beurs moeten de wijk nemen: onder de twee ton is er niks meer te krijgen.

Van Dijk wil betaalbare woningen bouwen voor jonge Vaalsenaren. Toch moet ook hij erkennen dat zijn inwoners schuldig zijn aan de krappe onroerend-goedmarkt. Vaalse huiseigenaren kunnen hoge winsten opstrijken, variërend van 25 tot 100 procent. Van Dijk: 'Voor hen is het voorkeursbeleid dan ook niet bedoeld. Het gaat om jonge stellen die op een huurflat zitten en straks een huis willen kopen. Op dit moment komen die niet aan de bak. Die rechtsongelijkheid moeten we hier wegwerken.'

Voorlopig praat Van Dijk nog maar over een vijftigtal woningen. Hij hoopt dat hij van de provincie toestemming krijgt er meer te bouwen. De autochtonen van Vaals moeten nog zien wat ervan terecht komt. Marie Kohlen (69) bezit een groot pand in het centrum van Vaals. Ze verhuurt drie kamers aan drie Duitse studenten.

Sinds drie jaar heeft ze aan beide kanten Duitse buren. 'Ik had natuurlijk liever mensen uit het dorp hier naast me gehad.' Er volgen nog wat futiele stekeligheden over de Duitsers, maar één ding moet ze hun nageven: ze hebben goed geld. 'Als ik straks mijn huis verkoop, dan is dat aan een Duitser. Ik zou wel gek zijn als ik veertigduizend gulden aan me voorbij liet gaan.'

Meer over