Analyse

Ajax voor de 36ste keer kampioen: een titel met twee gezichten

Spelers van Ajax met de kampioensschaal. Beeld Jiri Büller
Spelers van Ajax met de kampioensschaal.Beeld Jiri Büller

Met een veel groter gemak dan het de laatste maanden speelde, is Ajax woensdagavond kampioen geworden na een 5-0 overwinning op Heerenveen. Het kampioenschap is ook de titel van de melancholie, vanwege het naderende vertrek van succestrainer Erik ten Hag en zijn nalatenschap.

Willem Vissers

Het 36ste landskampioenschap van Ajax is op vreemde, paradoxale wijze tot stand gekomen. Voor de winterstop spoot het confettikanon kleurige wolken vreugde uit, met 5-0 als favoriete uitslag en zes zeges in de groepsfase van de Champions League als piketpalen van blijdschap. De miljoenen euro’s stroomden weer binnen, bij de club met veruit de hoogste inkomsten en uitgaven.

Spits Sébastien Haller was topschutter van Europa. De discussie was of dit Ajax beter was dan de ploeg van 2018-2019, in het eerste volledige seizoen met trainer Erik ten Hag. De vrolijke snippers van trots en vreugde zorgden wel voor een rommelige vloer in de feestzaal, en tijdens het opruimen gingen nogal wat punten verloren in de competitie. Thuis verloren van AZ en FC Utrecht, gelijk tegen Go Ahead, ook nog gelijk bij Heracles en FC Twente. Ach, dat kwam wel goed, was de verwachting. Eén puntje achter op PSV bij de winterstop. Het was weleens erger geweest.

Chagrijn

Maar nu komt de paradox. Na de winterstop groeide de kritiek met de week, om het vermoeid ogende spel. Onvrede was verweven met chagrijn, om de uitschakeling in de Champions League tegen Benfica, waardoor de zegereeks voor de winterstop in perspectief was geplaatst. Onnodige eliminatie, luidde het bijna vaste commentaar in Amsterdam, want Ajax was beter geweest. Had meer aangevallen. Meer voetbal laten zien.

De zeges in de eredivisie waren – tot aan de kampioenswedstrijd – steeds magerder. Alleen: qua punten is Ajax vanaf januari juist in- en daarna uitgelopen op PSV en de rest. Alleen bij Go Ahead is verloren en bij AZ gelijkgespeeld. Voor de rest is alles gewonnen, al was het vaak via een moeizame zege met een doelpuntje verschil. Geluk, zeiden critici in koor. Ajax toonde een winnaarsmentaliteit, oordeelde Ten Hag, waarbij hij aangaf dat die omslag in houding misschien zijn grootste verdienste is geweest als trainer. Een andere mentaliteit brengen, meer weerbaarheid. Nederigheid.

Een kwestie van mentaliteit dus. Van kwaliteit, zou je ook kunnen stellen. Want voor zo’n doelpunt als in Leeuwarden tegen Cambuur moet je ook kunnen schieten als Ryan Gravenberch. Voor zo’n doelpunt bij NEC moet je sterk zijn, snel en kunnen wegdraaien als Brian Brobbey. Maar ondanks de koppositie die nooit meer verloren ging, bleef het chagrijn in een sowieso deels verpest seizoen, door de ontmaskering van directeur voetbalzaken Marc Overmars vanwege seksueel grensoverschrijdend gedrag jegens vrouwen op kantoor. De club bleek een onveilige werkgever voor sommige werknemers, wat te beschouwen valt als een smet op de historie van Ajax, een schaduw boven de sportieve resultaten.

Ajax had eerst nog een paar schitterende uitslagen na het vertrek van Overmars, alsof het de sores van zich wilde afspelen, doch daarna liep de ballon langzaam leeg. Ook de sympathie voor Ajax op het veld nam af, want de club greep ook naar andere middelen, die het graag veroordeelt bij anderen. Tijdrekken. Rollen. Doorrollen, met de actie van Dusan Tadic in de topper tegen Feyenoord als dieptepunt, toen hij Antony gebood weer in het veld te komen en te gaan liggen.

Trainer Erik ten Hag wordt op de schouders genomen. Beeld Jiri Büller
Trainer Erik ten Hag wordt op de schouders genomen.Beeld Jiri Büller

Mazzel

Ajax had mazzel, omdat het de drie op papier moeilijkste uitwedstrijden in een leeg stadion speelde vanwege corona en won (Feyenoord, FC Utrecht, PSV), terwijl de thuisduels tegen diezelfde clubs met publiek waren. Maar Ajax hoefde dus geen achterstand meer goed te maken, zoals in het beste seizoen onder Ten Hag, 2018-2019, dat ook het mooiste was omdat Ajax bijna de finale van de Champions League bereikte en met een ploeg speelde die weemoed oproept, al was het maar om de aanwezigheid van Hakim Ziyech, Frenkie de Jong, Matthijs de Ligt, Donny van de Beek en Lasse Schöne.

Hoe het ook zij: de derde landstitel in 4,5 jaar Ten Hag (plus één eerste plaats in het afgebroken coronaseizoen) is verdiend. Kijk naar het doelsaldo, dat overweldigend beter is dan dat van PSV. De titel geeft Ajax de zekerheid van de opnieuw automatische entree in de Champions League. Verder is het afwachten, op de nieuwe trainer (Alfred Schreuder?) onder meer. Steeds meer spelers uit die gouden ploeg van 2019 zijn straks weg, onder wie nu ook doelman André Onana, die zijn populariteit verspeelde door een dopingschorsing en zijn weigering het contract te verlengen, en Noussair Mazraoui. Anderen zullen eveneens vertrekken.

Ook Ten Hag krijgt zijn functie elders, om bij Manchester United een bestaanscrisis op te lossen. Hij heeft top gepresteerd. Een finale van een Europees toernooi bereiken had het succes voltooid. Zijn vertrek verspreidt daarom ook een gevoel van melancholie. Het zal bij zijn opvolger misschien een tijdje niet zo mooi zijn, terwijl het onder Ten Hag nog mooier had kunnen aflopen.

Michels, Van Gaal, De Boer.... Ten Hag!

· Erik ten Hag is de vierde Ajax-trainer die 3 opeenvolgende landstitels verovert, na Frank de Boer (4, 2010-2011, 2013-2014), Louis van Gaal (3, 1993-1994, 1995-1996) en Rinus Michels (3, 1965-1966, 1967-1968)

· Het is de 36ste landstitel voor Ajax; de 28ste keer sinds de invoering van de eredivisie in 1956

· Het is de vijfde titel die wordt gevierd in de Arena

· Voor Daley Blind is het de zesde landstitel met Ajax in de eredivisie, een keer meer dan zijn vader Danny. Alleen Sjaak Swart (8), Johan Cruijff (8), Wim Suurbier (7) en Barry Hulshoff (7) werden vaker kampioen met Ajax

· Steven Berghuis is de twaalfde speler die met Feyenoord én Ajax kampioen wordt van de eredivisie. Deze eeuw ging alleen Kenneth Vermeer hem voor

· Maarten Stekelenburg (39) is de vierde speler die na zijn 39ste verjaardag de titel viert (minimaal 1 speelminuut in kampioensjaar), na Pim Doesburg (43) met PSV in 1986-1987, Jan Heintze (39) met PSV in 2002-2003 en Sander Boschker (39) met FC Twente in 2009-2010;

· Dusan Tadic en Daley Blind speelden alle duels dit seizoen, Tadic miste vanaf 2018 geen enkel competitieduel

· Sébastien Haller voert de topscorerslijst aan, de laatste keer dat een Ajax-spits topscorer van de eredivisie werd, was in 2010: Luis Suarez

Meer over